Kankercellen hebben enorm veel energie nodig – en precies dat maakt ze kwetsbaar. Kun je kankercellen daadwerkelijk uithongeren door via je voeding suiker weg te laten? Rondom een ketogeen dieet en vasten gaan veel beloftes rond. We bekijken wat het Warburg-effect precies inhoudt, wat wetenschappelijke studies over suiker en kanker laten zien – en waar de grenzen en risico’s van deze strategieën liggen. Belangrijk vooraf: dit artikel vervangt geen medisch advies. Bij kanker moet elke verandering in je voedingspatroon altijd worden overlegd met het behandelend medisch team.
De belangrijkste punten op een rij
- Kankercellen verbruiken bij voorkeur glucose (suiker) – het zogeheten Warburg-effect.
- Het idee achter uithongeren: de tumor zijn brandstof ontnemen. Kankercellen volledig uithongeren van suiker is echter onmogelijk, omdat het lichaam zelf glucose aanmaakt.
- Kleine onderzoeken naar een ketogeen dieet bij hersentumoren tonen aanwijzingen voor een langere overleving, maar oncologische verenigingen en richtlijnen rondom voeding bij kanker van KWF raden dit niet aan als kankerbehandeling.
- Vasten kan het immuunsysteem activeren, maar brengt ook risico’s met zich mee: zogeheten ‘refeeding’-fases (weer gaan eten) kunnen in diermodellen de tumorgroei juist stimuleren.
- Een volwaardige, stabiele voeding en deskundige medische begeleiding zijn cruciaal – voedingsstrategieën zijn geen vervanging voor de reguliere kankertherapie.
Hoe kankercellen aan energie komen: het Warburg-effect
Kankercellen verschillen qua stofwisseling vaak van gezond weefsel. Al bijna 100 jaar geleden ontdekte de biochemicus Otto Warburg dat tumorcellen bij voorkeur suiker – oftewel glucose – verbruiken, zelfs wanneer er voldoende zuurstof aanwezig is. Normaal gesproken halen onze lichaamscellen hun energie met behulp van zuurstof uit de mitochondriën. Kankercellen kiezen daarentegen voor een veel minder efficiënte route.
Doordat deze stofwisseling aanzienlijk inefficiënter is – soms wel tot 16 keer minder efficiënt – verbruiken tumoren in korte tijd enorme hoeveelheden voedingsstoffen. Tot een bepaalde omvang nemen kankercellen hun voedingsstoffen op via diffusie. Vanaf een zeker moment moeten tumoren echter eigen bloedvaten aanleggen om voldoende zuurstof en voedingsstoffen binnen te krijgen. Deze nieuwvorming van bloedvaten heet angiogenese – zonder bloedtoevoer kan een tumor niet verder groeien.
Kankercellen uithongeren: de metabole achilleshiel
Juist die grote afhankelijkheid van energie maakt kankercellen in zekere zin kwetsbaar. Onderzoekers spreken daarom van een metabole achilleshiel – een zwakke plek in de energiestofwisseling waar men therapeutisch op kan inhaken.
Zo ontdekte een internationaal team in 2015 een tot dan toe weinig opgemerkt eiwit dat in veel agressieve tumoren de energiestofwisseling in stand houdt. Wordt dit eiwit geblokkeerd, dan krijgt de tumorcel geen brandstof meer en sterft deze langzaam af door energietekort, zonder gezonde cellen te beschadigen. Dit principe – de tumor treffen bij zijn energiebron – vormt het basisconcept achter het uithongeren van kankercellen. Voedingsgerichte benaderingen zoals het ketogeen dieet en vasten spelen in op ditzelfde mechanisme.
Ketogeen dieet en kanker: wat zegt wetenschappelijk onderzoek?
Bij een ketogeen dieet eet je vrijwel geen koolhydraten meer – nauwelijks brood, pasta, rijst of suiker, en weinig fruit en zetmeelrijke groenten. In plaats daarvan bestaat de voeding vooral uit vetten en eiwitten. Doordat je koolhydraten weglaat, maakt het lichaam uit vet zogeheten ketonlichamen aan voor de energiewinning. De hoop hierachter: tumorcellen komen zonder hun favoriete glucose in het nauw.
Belangrijk om te weten: kankercellen volledig uithongeren van suiker is praktisch onmogelijk, want het lichaam maakt via gluconeogenese zelf glucose aan, bijvoorbeeld uit eiwitten. Wat laten de gegevens zien?
- Een overzichtsstudie uit 2024 meldde dat patiënten met hersentumoren die een ketogeen dieet volgden, de neiging hadden langer te overleven.
- Een klinisch verslag uit Griekenland (2025) onderzocht 18 patiënten met een agressief glioblastoom. Van de zes patiënten die het dieet minstens 6 maanden volhielden, waren er vier 3 jaar na de diagnose nog in leven (66,7%).
- In de controlegroep zonder ketogeen dieet overleefde slechts één van de twaalf patiënten deze periode (8,3%).
Hoe indrukwekkend deze cijfers ook lijken, het gaat om een zeer klein onderzoek met een beperkte bewijskracht. Binnen de oncologie wordt een ketogeen dieet momenteel dan ook niet aangeraden als kankertherapie. In de richtlijnen van onder meer KWF Kankerbestrijding en complementaire zorg wordt een ketodieet voor patiënten met een normaal gewicht of ondergewicht uitdrukkelijk afgeraden, onder meer vanwege het gevaar van ongewenst gewichtsverlies en ondervoeding.
Vasten bij kanker: kansen en risico’s
Bij therapeutisch vasten neem je gedurende een bepaalde periode sterk verminderde of helemaal geen calorieën tot je. Dierstudies wijzen erop dat vasten de natuurlijke killercellen van het immuunsysteem kan activeren om tumoren aan te vallen. Bij muizen in de vastengroep was de tumor aanzienlijk kleiner.
Toch heeft dit twee kanten. Een in 2024 in Nature gepubliceerde studie van de onderzoeksgroep rond dr. Alpaslan Tasdogan (Universiteit Duisburg-Essen) toonde averechtse effecten aan: na vastenperiodes met aansluitend weer eten (refeeding) werd de tumorgroei juist aangejaagd. Er ontstond een verhoogde celdeling in de darmen en een belangrijk tumorsuppressorgen (APC) werd uitgeschakeld. Het plotselinge aanbod van voedingsstoffen na de hongerstress ontketende een regeneratieve golf – helaas ook voor voorlopercellen van tumoren.
Daar komt bij dat vasten niet alleen kankercellen van energie berooft, maar ook de immuuncellen. Juist actieve cytotoxische T-cellen hebben veel energie nodig om tumoren te bestrijden. Een uitgehongerd lichaam heeft mogelijk minder kracht voor de afweer tegen kanker – waardoor de strategie averechts kan uitpakken.
Er zijn echter ook positieve signalen. Een klinische fase 2-studie uit Milaan (2023) onderzocht een vasten-nabootsend dieet (Fasting Mimicking Diet, FMD) gelijktijdig met chemotherapie bij patiënten met agressieve tripelnegatieve borstkanker. In de subanalyse hadden patiënten met regelmatige vastencycli een mediane overlevingstijd van circa 30 maanden – tegenover 17 maanden in de controlegroep. Het ging hierbij wel om een klein aantal deelnemers en het onderzoek was niet geblindeerd of gerandomiseerd.
Suiker en kanker: wat betekent dit voor de praktijk?
Het idee dat je kanker simpelweg kunt verslaan door suiker weg te laten, is te kort door de bocht als het gaat om de relatie tussen suiker en kanker. Wereldwijd loopt er volop wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld naar dagelijks 16 uur vasten (intermittent fasting). Er zijn aanwijzingen voor voordelen zoals minder bijwerkingen van chemotherapie en een betere immuunrespons – maar tegelijkertijd zijn er duidelijke waarschuwingssignalen uit diermodellen.
Bijzonder belangrijk: langdurig of extreem vasten kan bij een ernstige aandoening leiden tot gevaarlijke ondervoeding en spierafbraak. Daarom zijn zulke strategieën niet geschikt voor zelfexperimenten. Een stabiele, voedzame voeding en nauwe afstemming met het behandelend medisch team vormen de veiligste weg. Voeding kan een kankertherapie ondersteunen – maar nooit vervangen.
Conclusie
Kankercellen zijn door hun hoge energiebehoefte en voorkeur voor glucose in theorie kwetsbaar – dat vormt de kern van de discussie rond suiker en kanker en het uithongeren van tumoren. Een ketogeen dieet en vasten laten in enkele kleine studies veelbelovende signalen zien, bijvoorbeeld bij hersentumoren of in combinatie met chemotherapie. Tegelijkertijd is de bewijskracht nog beperkt en zijn er reële risico’s: refeeding kan tumorgroei stimuleren en vasten kan de afweer verzwakken. Gezondheidsinstanties raden een ketogeen dieet vooralsnog niet aan als kankerbehandeling. Wie nadenkt over aanpassingen in het voedingspatroon, doet er goed aan dit altijd te bespreken met het behandelend artsenteam – altijd als aanvulling en nooit ter vervanging van de reguliere richtlijnen.
Veelgestelde vragen
Kun je kankercellen echt uithongeren?
Volledig uithongeren van kankercellen is onmogelijk, omdat het lichaam via gluconeogenese zelf glucose aanmaakt. Voedingsstrategieën kunnen de stofwisseling van tumoren wel beïnvloeden, maar vormen geen vervanging voor een reguliere medische kankerbehandeling.
Wat is het Warburg-effect?
Het Warburg-effect beschrijft dat tumorcellen bij voorkeur suiker (glucose) verbruiken, zelfs wanneer er voldoende zuurstof aanwezig is. Ze werken daarbij aanzienlijk inefficiënter dan gezonde cellen en hebben daarom grote hoeveelheden voedingsstoffen nodig.
Voedt suiker kankercellen?
Kankercellen gebruiken glucose bij voorkeur als brandstof. Een normale suikerinname betekent echter niet automatisch dat suiker kankercellen doelgericht ‘voedt’ tot snellere tumorgroei, en suiker volledig schrappen geneest kanker niet. Een gezond en evenwichtig voedingspatroon blijft het uitgangspunt.
Helpt een ketogeen dieet tegen kanker?
Enkele kleine studies laten bij hersentumoren aanwijzingen zien voor een langere overleving. Oncologische instanties bevelen het ketogeen dieet momenteel echter niet aan als kankertherapie, onder andere vanwege het risico op gewichtsverlies en verzwakking.
Is vasten bij kanker zinvol?
Vasten kan het immuunsysteem activeren en in bepaalde onderzoeken bijwerkingen van chemotherapie verminderen. Er zijn echter ook duidelijke risico’s: de refeeding-fase kan in diermodellen tumorgroei juist aanwakkeren, en langdurig vasten brengt het gevaar van ondervoeding met zich mee.
Wat is een Fasting Mimicking Diet?
Een Fasting Mimicking Diet (FMD) bootst de fysiologische effecten van vasten na met een sterk verminderde calorie-inname. In een onderzoek uit Milaan leidde dit dieet gelijktijdig met chemotherapie tot een langere overlevingstijd – al betrof dit een kleine, niet-gerandomiseerde studie.
Kan vasten kanker verergeren?
In een studie die in 2024 in Nature verscheen, stimuleerde de refeeding-fase na het vasten de tumorgroei en schakelde het een belangrijk tumorsuppressorgen uit. Extreem of ongecontroleerd vasten met aansluitend veel eten kan daardoor mogelijk nadelig uitpakken.
Wat wel en wat niet eten bij kanker: moet je je voeding aanpassen?
Elke verandering in het dieet moet bij kanker altijd worden overlegd met het behandelend medisch team of een oncologiediëtist. Een constante, volwaardige voeding is vrijwel altijd de veiligste keuze. Voedingsstrategieën kunnen een mogelijke aanvulling zijn, maar vervangen nooit de reguliere medische therapie.
Bronnen over dit onderwerp
Overzichtsartikelen, meta-analyses en gecontroleerde studies over het onderwerp van dit artikel. Elke link is op 16-08-2026 gecontroleerd op beschikbaarheid.
- Wali SS.: Fasting and Fasting-Mimicking Diets as Adjunctive Strategies in Cancer Therapy: Mechanisms, Evidence, and Clinical Implications. 2026. PubMed 42125729. DOI: 10.2147/ijgm.s604182.
- Barrea L, Caprio M, Tuccinardi D et al.: Could ketogenic diet “starve” cancer? Emerging evidence. Critical reviews in food science and nutrition 2022. PubMed 33274644. DOI: 10.1080/10408398.2020.1847030.
- Vaupel P, Schmidberger H, Mayer A et al.: The Warburg effect: essential part of metabolic reprogramming and central contributor to cancer progression. International journal of radiation biology 2019. PubMed 30822194. DOI: 10.1080/09553002.2019.1589653.
- Schwartz L, Supuran CT, Alfarouk KO et al.: The Warburg Effect and the Hallmarks of Cancer. Anti-cancer agents in medicinal chemistry 2017. PubMed 27804847. DOI: 10.2174/1871520616666161031143301.
- Liberti MV, Locasale JW: The Warburg Effect: How Does it Benefit Cancer Cells?. Trends in biochemical sciences 2016. PubMed 26778478. DOI: 10.1016/j.tibs.2015.12.001.
