Is keto-dieet gezond bij diabetes? Dit zegt het onderzoek

Belangrijkste inzichten

• Geen vetverlies ondanks gewichtsafname: Een studie in Nature Medicine toonde aan dat een ketogeen dieet weliswaar tot meer gewichtsverlies leidt, maar dat een plantaardig, vetarm dieet voor 1 kg vetverlies zorgt – terwijl keto geen significant vetverlies opleverde.
• Spierverlies ondanks hoge eiwitinname: Bij een ketogeen voedingspatroon verloren deelnemers vetvrije massa (vocht en spieren), hoewel ze meer eiwitten aten dan de groep met plantaardige voeding.
• Geen echte diabetesremissie: Koolhydraatarme diëten leiden niet tot daadwerkelijke diabetesremissie. Echte remissie betekent dat je weer koolhydraten kunt eten – niet enkel symptoombestrijding door ze te vermijden.
• Meta-analyse weerlegt langdurige effectiviteit: Na 12 maanden waren er nog maar zwakke tot minimale effecten op diabetesremissie meetbaar, terwijl na 6 maanden nog wel resultaten zichtbaar waren.
• Zorgwekkende stijging van LDL-cholesterol: Ketogene diëten verhogen het LDL-cholesterol, de belangrijkste veroorzaker van atherosclerotische hart- en vaatziekten – wereldwijd doodsoorzaak nummer 1.
• Verergering van coronaire verkalking: Langetermijnstudies tonen aan dat groepen met een koolhydraatarm dieet de sterkste toename in kransslagaderverkalking lieten zien – maar uitsluitend bij een dierlijke keto-variant, niet bij een plantaardige.
• American Heart Association bestempelt keto als slechtste dieet: In een ranglijst voor hartgezondheid eindigde het koolhydraatarme, vetrijke dieet op de allerlaatste plaats – slechter dan alle andere voedingspatronen.
• Klinisch relevante daling in levenskwaliteit: Meta-analyses rapporteren klinisch significante belemmeringen in de kwaliteit van leven bij het volgen van een ketogeen dieet.
• Verergering van insulineresistentie: Koolhydraatarme diëten kunnen diabetes op termijn juist verergeren doordat ze insulineresistentie versterken en de koolhydraatintolerantie verhogen.
• Vroegtijdige start verhoogt risico: Wie al op jongvolwassen leeftijd een dierlijk koolhydraatarm dieet volgt, heeft op middelbare leeftijd een verhoogd risico op verkalking van de kransslagaders.

Wat is een ketogeen dieet en is keto-dieet gezond?

Wat is ketogene voeding en hoe werkt het?

Een ketogeen dieet is een extreem koolhydraatarm, vetrijk eetpatroon met de volgende macro-verdeling: 70-75% vet, 20-25% eiwit en slechts 5-10% koolhydraten. In de praktijk komt dit neer op maximaal 20 tot 50 gram koolhydraten per dag. Ter vergelijking: één enkele boterham volkorenbrood bevat al zo’n 15 gram koolhydraten.

Door deze drastische beperking van koolhydraten raakt het lichaam in een metabolische toestand die ketose heet. Normaal gesproken gebruikt je lichaam glucose (uit koolhydraten) als voornaamste brandstof. In ketose schakelt de stofwisseling over op maximale vetverbranding en maakt de lever ketonen aan, die als alternatieve energiebron fungeren.

Deze omschakeling van het metabolisme duurt gewoonlijk 2 tot 4 dagen en gaat vaak gepaard met de zogeheten ‘ketogriep’ – met klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen.

Wat is het verschil tussen keto en andere koolhydraatarme diëten?

Waar andere koolhydraatarme diëten vaak 100 tot 150 gram koolhydraten per dag toestaan, is een ketogeen dieet aanzienlijk strenger. Het cruciale verschil: alleen bij een inname van minder dan 50 gram koolhydraten per dag bereik je daadwerkelijk ketose. Eetpatronen zoals Atkins, LCHF (Low Carb High Fat) of het South Beach-dieet zijn weliswaar koolhydraatarm, maar leiden niet per definitie tot ketose.

Daarnaast verschilt keto sterk in de hoeveelheid vet: waar gematigde low-carb diëten bestaan uit 40-50% vet, ligt dat aandeel bij keto op 70-75% – waarvan een groot deel dikwijls afkomstig is uit dierlijke bronnen zoals vlees, boter, room en kaas.

Ketogeen dieet bij diabetes: wat zegt de wetenschap?

Is keto goed voor diabetes type 2?

De wetenschap schetst een nuchter beeld. Een systematische review in het British Medical Journal (BMJ) uit 2021 onderzocht de effectiviteit van koolhydraatarme diëten voor diabetesremissie. De definitie van remissie was helder: een HbA1c-waarde onder de 6,5% gedurende minstens drie maanden ZONDER bloedsuikerverlagende medicatie.

Het opvallende resultaat: na 6 maanden was er geen significant verschil tussen de koolhydraatarme groepen en de controlegroepen. Na 12 maanden lag het remissiepercentage in de low-carb groep zelfs LAGER – wat betekent dat meer mensen in de keto-groep nog steeds diabetes hadden vergeleken met degenen die gangbare diabetesdiëten volgden.

Welke wetenschappelijke studies zijn er gedaan naar het ketogeen dieet?

De meest toonaangevende studie is gepubliceerd in Nature Medicine (2021) door Kevin Hall en collega’s. Dit strikt gecontroleerde metabole onderzoek vergeleek een plantaardig, vetarm dieet met een dierlijk, ketogeen dieet gedurende periodes van twee weken in een cross-over opzet.

Andere belangrijke studies zijn onder meer:

• De CARDIA-studie (2021): onderzocht de relatie tussen een low-carb score en coronaire verkalking over een periode van 20 jaar
• De meta-analyse van Goldenberg et al. (2021, BMJ): een systematische evaluatie van gepubliceerde en ongepubliceerde data over koolhydraatarme diëten en diabetesremissie
• Het statement van de American Heart Association (2023): beoordeling van diverse voedingspatronen op basis van cardiovasculaire gezondheid
• De consensus van de European Atherosclerosis Society (2020): over LDL-cholesterol als directe oorzakelijke factor voor hart- en vaatziekten

Deze studies omvatten gezamenlijk meer dan 15.000 deelnemers en tonen een consistent patroon: op de korte termijn daalt de bloedsuikerspiegel weliswaar, maar op de lange termijn voeren de gezondheidsrisico’s de boventoon.

Wat is echte diabetesremissie versus symptoombestrijding?

Hier heerst een fundamenteel misverstand. Wanneer iemand met een pinda-allergie geen pinda’s eet en daardoor klachtenvrij blijft, is de allergie niet genezen – de trigger wordt slechts vermeden. Echte genezing zou betekenen dat diegene weer zonder problemen pinda’s kan eten zoals ieder ander.

Precies zo werkt het met een ketogeen dieet en diabetes: wanneer je bloedsuikerspiegel alleen normaal blijft omdat je koolhydraten strikt vermijdt, is er sprake van symptoombestrijding en niet van remissie. Sterker nog: studies tonen aan dat koolhydraatarme diëten de insulineresistentie kunnen verergeren en de koolhydraatintolerantie juist kunnen VERHOGEN.

Daadwerkelijke diabetesremissie betekent dat je lichaam weer probleemloos koolhydraten kan verwerken, net als bij mensen zonder diabetes – en dat is precies wat met een ketogeen dieet niet wordt bereikt.

De Hall-studie: plantaardig vs. dierlijk ketogeen

Waarom verlies je bij keto eerst vocht en spiermassa?

De studie van Hall bracht verrassende inzichten aan het licht: deelnemers aan het ketogeen dieet verloren weliswaar meer totaalgewicht, maar bij nauwkeurige analyse bleek dit geen vetverlies te zijn. Wat verdween er dan wel? Vetvrije massa – met name vocht en spierweefsel.

Ter vergelijking: de groep met het plantaardige, vetarme dieet verloor in twee weken tijd 1 kg zuiver lichaamsvet, terwijl de keto-groep GEEN significant vetverlies liet zien. Het vetarme dieet behield de spiermassa, terwijl bij keto de vetvrije massa afnam – ondanks een HOGERE inname van eiwitten.

Hoe komt dit? Door de drastische koolhydraatbeperking spreekt het lichaam eerst de glycogeenvoorraden in de spieren en de lever aan. Elke gram opgeslagen glycogeen bindt circa 3 gram water. Het snelle gewichtsverlies in het begin is dus voornamelijk vochtverlies. Daarnaast breekt het lichaam in ketose spiereiwit af om via gluconeogenese glucose aan te maken voor vitale lichaamsfuncties.

Wat is het verschil tussen een plantaardig en dierlijk keto-dieet?

Een cruciaal onderscheid: plantaardige koolhydraatarme voedingspatronen laten in onderzoeken NIET de negatieve effecten op de hartgezondheid zien die bij dierlijke keto-diëten optreden. De CARDIA-studie constateerde een toename in coronaire verkalking uitsluitend bij dierlijke low-carb voeding, niet bij plantaardige varianten.

De verklaring: dierlijke vetten bevatten grote hoeveelheden verzadigd vet, wat het LDL-cholesterol verhoogt. Plantaardige vetbronnen (zoals avocado’s, noten en olijfolie) bestaan daarentegen overwegend uit onverzadigde vetzuren met een gunstige invloed op het cholesterolgehalte en de bloedvaten.

Bovendien leveren plantaardige opties aanzienlijk meer voedingsvezels en bioactieve plantenstoffen en minder verzadigde vetten – allemaal factoren die een positieve rol spelen bij diabetes en hart- en vaatziekten.

LDL-cholesterol: de dealbreaker van het keto-dieet

Waarom stijgt het LDL-cholesterol bij een ketogeen dieet?

De meta-analyse in het BMJ bestempelde de stijging van het LDL-cholesterol als de ‘dealbreaker’ van het ketogene dieet. Maar waarom is dit zo’n groot probleem?

LDL-cholesterol (Low-Density Lipoproteïne) staat in de volksmond bekend als het ‘slechte cholesterol’. De European Atherosclerosis Society stelt klip-en-klaar: LDL-cholesterol is de DIRECTE OORZAAK van atherosclerotische hart- en vaatziekten – wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak.

Een ketogeen voedingspatroon met veel verzadigde vetten uit vlees, boter en kaas laat het LDL-cholesterol aanzienlijk stijgen. Het Journal of the American College of Cardiology toonde in 2017 al aan dat zelfs bij ‘normale’ LDL-waarden en een gunstig profiel van overige risicofactoren subklinische atherosclerose optreedt.

Het advies van cardiologen is eenduidig: houd het LDL-cholesterol zo laag mogelijk, zo lang mogelijk (“lower for longer”). Elk dieet dat het LDL verhoogt, vormt op de lange termijn een bedreiging voor het hart – ongeacht eventuele kortstondige verbeteringen in de bloedsuikerspiegel.

Wat doet een ketogeen dieet met je hartgezondheid?

Als we experts slechts ÉÉN vraag over een dieet zouden mogen stellen, zou dat moeten zijn: “Wat doet dit voedingspatroon met mijn LDL-cholesterol?” Bij een ketogeen dieet is het antwoord helder: het stijgt – en daarmee neemt ook het cardiovasculaire risico toe.

Het American Journal of Preventive Cardiology (2024) benadrukt dat verlaging van het LDL-cholesterol van CRUCIAAL belang is bij het voorkomen van hartaandoeningen. Zelfs als alle overige risicofactoren optimaal zijn, moet het LDL streng onder controle worden gehouden.

Voor mensen met diabetes is dit dubbel zo riskant: zij hebben van nature al een 2 tot 4 keer hoger risico op hart- en vaatziekten. Een dieet dat dit risico door een stijging van het LDL nog verder opvoert, is vanuit cardiologisch oogpunt niet verantwoord.

Coronaire verkalking en hartgezondheid

Welke langetermijnrisico’s kleven er aan een ketogeen dieet?

De CARDIA-studie (Coronary Artery Risk Development in Young Adults) volgde ruim 3.000 deelnemers gedurende een periode van 20 jaar. De onderzoekers keken naar het effect van koolhydraatarme voeding op verkalking van de kransslagaders – een belangrijke graadmeter voor atherosclerose en het risico op een hartinfarct.

Het resultaat: de groep met het laagste aandeel koolhydraten vertoonde de STERKSTE verslechtering van kransslagaderverkalking. Vooral verontrustend: deelnemers die al op jongvolwassen leeftijd kozen voor dierlijke low-carb voeding met veel eiwitten en vetten, vertoonden op middelbare leeftijd aanzienlijk meer aderverkalking rond het hart.

Deze langetermijndata stemmen tot nadenken: waar kortdurende studies (2 tot 12 maanden) vaak neutrale of ogenschijnlijk positieve effecten laten zien, onthullen langetermijnonderzoeken de sluipende schade aan de bloedvaten door een chronisch verhoogd LDL-cholesterol.

Andere langetermijnrisico’s zijn onder meer:

• Verhoogd risico op boezemfibrilleren
• Achteruitgang van de nierfunctie door een zware eiwitbelasting
• Botontkalking (osteoporose) door verhoogd calciumverlies
• Leververvetting
• Een hogere mortaliteit (sterftecijfer) bij een structureel zeer lage inname van koolhydraten

Wat zeggen Nederlandse gezondheidsinstanties over keto?

Het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad adviseren om 40 tot 70% van de dagelijkse energie uit koolhydraten te halen – bij voorkeur uit volkorenproducten, peulvruchten, groente en fruit. De inname van vetten hoort idealiter tussen de 20 en 40% te liggen, met een sterke voorkeur voor onverzadigde vetzuren.

Een ketogeen dieet met 70-75% vet en slechts 5-10% koolhydraten staat haaks op deze wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen. Het Voedingscentrum waarschuwt dat dergelijke extreme voedingspatronen kunnen leiden tot tekorten aan essentiële voedingsstoffen en op termijn risico’s meebrengen voor de gezondheid.

Ook organisaties zoals de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) raden een ketogeen dieet NIET aan als standaardbehandeling voor mensen met diabetes. In plaats daarvan adviseren zij een volwaardig, mediterraan of meer plantaardig voedingspatroon met een gematigde inname van volwaardige koolhydraten.

Echte diabetesremissie vs. symptoombestrijding

Is keto goed voor diabetes: waarom leidt het niet tot echte diabetesremissie?

Een Consensus Report in Diabetes Care (2021) definieert diabetesremissie heel precies: een HbA1c-waarde onder de 6,5% gedurende ten minste 3 maanden na het staken van ÁLLE diabetesmedicatie. Cruciaal hierbij is dat deze remissie ook stabiel moet blijven bij een normale koolhydraatinname.

Een ketogene voeding voldoet niet aan dit criterium. Ja, je bloedsuikerspiegel daalt – maar uitsluitend omdat je geen koolhydraten eet. Zodra je weer koolhydraten introduceert, stijgen de waarden vaak zelfs hoger dan vóór het dieet. Hoe komt dat?

Koolhydraatarme diëten kunnen insulineresistentie juist verergeren. Je lichaam past zich aan het koolhydraatvrije voedingspatroon aan en verliest het vermogen om glucose efficiënt te verwerken. Dit fenomeen wordt “fysiologische insulineresistentie” genoemd: een aanpassing van de stofwisseling aan een chronisch tekort aan koolhydraten, waarbij de vetverbranding continu actief blijft.

Welke invloed heeft keto op de kwaliteit van leven?

De BMJ-meta-analyse rapporteerde “klinisch relevante verslechteringen van de kwaliteit van leven” bij een ketogeen dieet. Wat betekent dit concreet?

• Sociale beperkingen: uit eten gaan in een restaurant, eten bij vrienden of feestjes bezoeken wordt extreem lastig
• Keto-griep: hoofdpijn, vermoeidheid en prikkelbaarheid in de eerste weken
• Spijsverteringsproblemen: verstopping (obstipatie) door een tekort aan vezels, diarree door het hoge vetgehalte
• Slechte adem: een kenmerkende acetongeur door ketonen tijdens de ketose
• Meer stress: voortdurend calorieën tellen en macronutriënten bijhouden
• Mentale belasting: schuldgevoelens bij een misstap en een obsessieve focus op eten

Voor veel mensen is een ketogeen dieet op de lange termijn niet vol te houden. En juist daar schuilt het gevaar: het jojo-effect verergert diabetes type 2 en stofwisselingsproblemen alleen maar verder.

Toegestane en verboden voedingsmiddelen

Keto dieet: wat mag je eten?

Bij een ketogeen voedingspatroon zijn de volgende voedingsmiddelen toegestaan:

• Vlees & gevogelte: rund, varken, lamsvlees, kip, kalkoen (bij voorkeur de vettere delen)
• Vis & zeevruchten: zalm, makreel, sardines, garnalen (vette vissoorten hebben de voorkeur)
• Eieren: in alle variaties
• Zuivel: boter, room, kaas (zoals cheddar, mozzarella, brie), Griekse yoghurt
• Oliën & vetten: olijfolie, kokosolie, avocado-olie, MCT-olie, roomboter, reuzel
• Noten & zaden: amandelen, walnoten, macadamianoten, chiazaad, lijnzaad (met mate)
• Koolhydraatarme groenten: bladsla, spinazie, boerenkool, broccoli, bloemkool, courgette, asperges, komkommer
• Avocado’s: rijk aan gezonde vetten en voedingsvezels
• Bessen: frambozen, bramen, aardbeien (in kleine porties)

Welke voedingsmiddelen zijn verboden bij keto?

De volgende voedingsmiddelen zijn taboe binnen een ketogene leefstijl:

• Granen & graanproducten: brood, pasta, rijst, havermout, quinoa, muesli
• Suiker & zoetigheden: kristalsuiker, honing, agavesiroop, snoep, gebak, koekjes
• Zetmeelrijke groenten: aardappelen, zoete aardappelen, maïs, doperwten
• Peulvruchten: bonen, linzen, kikkererwten
• De meeste fruitsoorten: bananen, appels, sinaasappels, druiven, mango
• Alcohol: bier, zoete cocktails, de meeste wijnen
• Gezoete dranken: frisdrank, vruchtensappen, energiedrankjes
• Mager / ‘light’-producten: bevatten vaak toegevoegde suikers ter vervanging van vet

Het grote knelpunt: veel producten die goed zijn voor het hart worden uitgesloten, terwijl verzadigde vetten uit dierlijke bronnen juist de overhand krijgen.

Welke vitamines en mineralen kom je tekort bij keto?

Doordat je complete voedselgroepen schrapt, liggen voedingstekorten op de loer:

• Vezels: drastisch verlaagd door het weglaten van volkoren granen en peulvruchten (streefwaarde: 30 tot 40 gram per dag, bij keto vaak minder dan 15 gram)
• Thiamine (vitamine B1): zit voornamelijk in volkorenproducten en peulvruchten
• Folaat (vitamine B9): rijkelijk aanwezig in peulvruchten en volkoren granen
• Vitamine C: veel fruitsoorten zijn verboden en de keuze in groenten is beperkt
• Magnesium: volkoren granen en peulvruchten zijn hiervoor de belangrijkste bronnen
• Kalium: bananen, aardappelen en peulvruchten zijn niet toegestaan
• Secundaire plantenstoffen (antioxidanten): ontbreken door de geringe variatie in groente en fruit

Daarnaast kan de hoge eiwitinname de calciumuitscheiding via de nieren verhogen, wat op lange termijn nadelig is voor sterke botten.

Keto dieet bijwerkingen en langetermijnrisico’s

Welke bijwerkingen heeft een ketogeen dieet?

Een ketogene leefstijl kan verschillende bijwerkingen veroorzaken:

Op de korte termijn (eerste weken):

• Keto-griep: hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, misselijkheid
• Verstopping (obstipatie) door vezeltekort
• Diarree door het hoge vetgehalte
• Slechte adem (acetongeur door ketose)
• Spierkrampen door elektrolytenverlies
• Slaapproblemen
• Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen

Op de lange termijn (maanden tot jaren):

• Verhoogd LDL-cholesterol en een groter risico op hart- en vaatziekten
• Verkalking van de kransslagaders
• Verergerde insulineresistentie
• Nierstenen (door een hoge eiwitinname en vochtverlies)
• Leververvetting
• Botontkalking (osteoporose)
• Hormonale verstoringen (vooral bij vrouwen)
• Verstoorde darmgezondheid: dysbiose door een chronisch tekort aan vezels

Wat is de keto-griep en hoe lang duurt deze?

De keto-griep steekt meestal de kop op tijdens de eerste 2 tot 7 dagen van een ketogeen dieet. Symptomen zijn onder andere hoofdpijn, vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, misselijkheid en duizeligheid.

De oorzaak: je lichaam verliest veel water en elektrolyten (natrium, kalium, magnesium) doordat glycogeenvoorraden legraken. Tegelijkertijd moeten je hersenen overschakelen van glucoseverbranding naar het gebruik van ketonen.

Meestal duurt de keto-griep 3 tot 7 dagen, al kan het soms tot 2 weken aanhouden. Sommige mensen hebben nergens last van, terwijl anderen zich flink beroerd voelen – afhankelijk van je eerdere eetpatroon en je metabole flexibiliteit.

Wat gebeurt er met je darmgezondheid tijdens een ketogeen dieet?

Het darmmicrobioom krijgt het zwaar te verduren bij een ketogeen eetpatroon. Voedingsvezels vormen de voornaamste voedingsbron voor nuttige darmbacteriën. Bij keto keldert de vezelinname drastisch – vaak van de aanbevolen 30 gram naar minder dan 15 gram per dag.

De gevolgen voor je darmen:

• Minder divers microbioom (minder verschillende bacteriesoorten)
• Afname van gunstige bacteriën (zoals bifidobacteriën)
• Lagere productie van korteketenvetzuren (essentieel voor een gezonde darmwand en het immuunsysteem)
• Toename van ontstekingsmarkers in de darm
• Obstipatie door een vertraagde darmpassage

Een gezond microbioom is onmisbaar voor je weerstand, stemming, gewichtsbeheersing en een evenwichtige bloedsuikerspiegel – ironisch genoeg precies de zaken die keto beweert te verbeteren.

Wat zeggen gezondheidsinstanties over het keto dieet?

Hoe beoordeelt de American Heart Association ketogene diëten?

In een wetenschappelijk statement uit 2023 evalueerde de American Heart Association (AHA) diverse voedingspatronen op basis van de richtlijnen voor een gezond hart.

De vernietigende conclusie: koolhydraatarme diëten eindigden op de ALLERLAATSTE plaats – slechter dan alle andere onderzochte voedingspatronen. Zelfs optimaal uitgevoerde koolhydraatarme diëten:

• Beperken de inname van hartgezonde voeding (peulvruchten, volkoren granen)
• Bevatten grote hoeveelheden verzadigd vet uit vlees en zuivel
• Verhogen het LDL-cholesterol
• Gaan lijnrecht in tegen wetenschappelijk onderbouwde adviezen voor het voorkomen van hart- en vaatziekten

De AHA adviseert daarentegen een mediterraan dieet, het DASH-dieet of een overwegend plantaardig voedingspatroon – allemaal eetpatronen met een gematigde hoeveelheid koolhydraten uit volkorenproducten, peulvruchten en fruit.

Voor wie is een ketogeen dieet medisch geschikt en voor wie niet?

Potentieel geschikt (onder medisch toezicht):

• Kinderen met therapieresistente epilepsie (de oorspronkelijke medische indicatie)
• Bepaalde zeldzame stofwisselingsziekten
• Kortdurend bij mensen met ernstig overgewicht voor een initiële gewichtsafname (maximaal 3 tot 6 maanden)

NIET geschikt:

• Mensen met hart- en vaatziekten of een verhoogd risico daarop
• Mensen met een verhoogd LDL-cholesterol
• Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven
• Kinderen en jongeren (behalve bij epilepsie onder strikte medische begeleiding)
• Mensen met nierproblemen
• Mensen met een verminderde leverfunctie
• Mensen met een voorgeschiedenis van eetstoornissen
• Duursporters en atleten (uitgezonderd specifieke ultra-duursporten)

Voor mensen met diabetes type 2 is een ketogeen dieet volgens actuele wetenschappelijke inzichten NIET aan te bevelen. Ondanks de daling van de bloedsuikerspiegel op de korte termijn, wegen de langetermijnrisico’s aanzienlijk zwaarder.

Veelgestelde vragen

Is keto-dieet gezond op de lange termijn?

Is keto-dieet gezond? Op de korte termijn (2 tot 6 maanden) is een ketogeen dieet voor gezonde volwassenen relatief veilig; het leidt tot snel gewichtsverlies (vooral vocht en spiermassa) en verlaagt de bloedsuikerspiegel. Op de lange termijn (langer dan 12 maanden) treden er echter zorgwekkende effecten op: een stijging van het LDL-cholesterol, toegenomen kransslagaderverkalking, geen blijvende diabetesremissie, een lagere kwaliteit van leven en diverse voedingstekorten. De American Heart Association bestempelt keto zelfs als het slechtste dieet voor de hartgezondheid. Conclusie: op de korte termijn haalbaar, maar op de lange termijn gezondheidstechnisch riskant.

Kan een ketogeen dieet diabetes type 2 genezen?

Nee. Een ketogeen dieet kan de bloedsuikerspiegel weliswaar verlagen zolang je koolhydraten vermijdt, maar dit is symptoombestrijding en geen genezing. Echte diabetesremissie betekent dat je weer koolhydraten kunt eten zonder ontregeling van je bloedsuiker. Onderzoek toont aan dat koolhydraatarm eten de insulineresistentie op lange termijn juist verergert en koolhydraatintolerantie vergroot. Na 12 maanden laten meta-analyses nog slechts minimale tot verwaarloosbare effecten zien op diabetesremissie. Bovendien stijgt het risico op hart- en vaatziekten door een hoger LDL-cholesterol – extra gevaarlijk voor mensen met diabetes, die sowieso al een 2 tot 4 keer hoger risico op een hartinfarct hebben.

Is een plantaardig keto-dieet gezonder dan een dierlijke variant?

Ja, aanzienlijk. De CARDIA-studie toonde aan dat een verhoogde verkalking van de kransslagaders ALLEEN optrad bij een dierlijk koolhydraatarm dieet, en niet bij een plantaardige variant. De verklaring: dierlijke vetten bevatten veel verzadigde vetzuren die het LDL-cholesterol opdrijven. Plantaardige vetten (zoals avocado’s, noten en olijfolie) bevatten onverzadigde vetzuren met een gunstig effect op het cholesterolprofiel. Bovendien levert een plantaardig keto-patroon meer vezels en antioxidanten. Desondanks sluit ook plantaardige keto gezonde producten zoals volkoren granen en peulvruchten uit; een volwaardig plantaardig voedingspatroon MÉT een gematigde hoeveelheid gezonde koolhydraten blijft superieur aan elke keto-variant.

Waarom waarschuwt het Voedingscentrum voor het keto-dieet?

Het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad adviseren om 40 tot 70% van de dagelijkse energie uit koolhydraten te halen (vooral uit volkoren graanproducten, peulvruchten en groenten) en 20 tot 40% uit vetten. Een ketogene voeding met 70 tot 75% vet en slechts 5 tot 10% koolhydraten staat haaks op deze wetenschappelijke Richtlijnen goede voeding. Het Voedingscentrum waarschuwt voor tekorten aan essentiële voedingsstoffen (vezels, B-vitamines, magnesium, antioxidanten), een verhoogde kans op hart- en vaatziekten door verzadigde vetten en het ontbreken van langetermijnbewijs. Ook de Nederlandse Diabetes Federatie raadt een strikt keto-dieet voor diabetici af en adviseert een mediterraan of plantaardig georiënteerd eetpatroon met volwaardige koolhydraatbronnen.

Wetenschappelijke bronnen

• Hall KD, Guo J, Courville AB, et al. (2021). Effect of a plant-based, low-fat diet versus an animal-based, ketogenic diet on ad libitum energy intake. Nature Medicine. 27(2):344-353.
• Firman CH, Mellor DD, Unwin D, Brown A. (2024). Does a ketogenic diet have a place within diabetes clinical practice? Review of current evidence and controversies. Diabetes Therapy. 15(1):77-97.
• Goldenberg JZ, Johnston BC. (2021). Low and very low carbohydrate diets for diabetes remission. BMJ. 373:n262.
• Riddle MC, Cefalu WT, Evans PH, et al. (2021). Consensus report: definition and interpretation of remission in type 2 diabetes. Diabetes Care. 44(10):2438-2444.
• Goldenberg JZ, Day A, Brinkworth GD, et al. (2021). Efficacy and safety of low and very low carbohydrate diets for type 2 diabetes remission: systematic review and meta-analysis of published and unpublished randomized trial data. BMJ. 372:m4743.
• Borén J, Chapman MJ, Krauss RM, et al. (2020). Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease: pathophysiological, genetic, and therapeutic insights: a consensus statement from the European Atherosclerosis Society Consensus Panel. European Heart Journal. 41(24):2313-2330.
• Atar D, Jukema JW, Molemans B, et al. (2021). New cardiovascular prevention guidelines: How to optimally manage dyslipidaemia and cardiovascular risk in 2021 in patients needing secondary prevention? Atherosclerosis. 319:51-61.
• Mhaimeed O, Burney ZA, Schott SL, Kohli P, Marvel FA, Martin SS. (2024). The importance of LDL-C lowering in atherosclerotic cardiovascular disease prevention: Lower for longer is better. American Journal of Preventive Cardiology. 18:100649.
• Fernández-Friera L, Fuster V, López-Melgar B, et al. (2017). Normal ldl-cholesterol levels are associated with subclinical atherosclerosis in the absence of risk factors. Journal of the American College of Cardiology. 70(24):2979-2991.
• Poli A, Catapano AL, Corsini A, et al. (2023). LDL-cholesterol control in the primary prevention of cardiovascular diseases: An expert opinion for clinicians and health professionals. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 33(2):245-257.
• Gao JW, Hao QY, Zhang HF, et al. (2021). Low-carbohydrate diet score and coronary artery calcium progression: results from the cardia study. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology. 41(1):491-500.
• Lorkowski S, Richter M, Linseisen J, Watzl B; German Nutrition Society. (2018). Associations of fats and carbohydrates with cardiovascular disease and mortality—PURE and simple? The Lancet. 391(10131):1678-1679.
• Gardner CD, Vadiveloo MK, Petersen KS, et al. (2023). Popular dietary patterns: alignment with american heart association 2021 dietary guidance: a scientific statement from the american heart association. Circulation. 147(22):1715-1730.