NIEDZIELA, 22 LISTOPADA 2026
Kobieta czyści nicią dentystyczną przestrzenie między białymi zębami (wygenerowane przez AI)

Nitkowanie przed szczotkowaniem – co mówią badania?

Pytanie „nitkowanie przed szczotkowaniem czy po?” zajmuje stomatologów i pacjentów od dziesięcioleci. Ponad 80% ludzi nie używa nici dentystycznej regularnie, a nawet wśród dentystów nie ma zgody co do optymalnej kolejności zabiegów higienicznych. Randomizowane badanie kontrolowane z 2018 roku daje wreszcie jasną odpowiedź – i jest ona zaskakująca.

Najważniejsze wnioski

  • Potwierdzona optymalna kolejność: randomizowane badanie kontrolowane z 2018 roku pokazuje, że NAJPIERW nić dentystyczna, POTEM szczotkowanie zębów daje większe usunięcie płytki nazębnej i lepsze zatrzymanie fluoru w przestrzeniach międzyzębowych.
  • Dowody dla nici dentystycznej są słabe, ale istnieją: tylko 3 z 11 badań wykazały istotną korzyść ponad samo szczotkowanie. Problemem jest niska jakość badań, a nie brak skuteczności nici.
  • Kontrowersja w stomatologii: krytycy porównują zwolenników nitkowania do „płaskoziemców”. Ta debata pokazuje metodologiczne problemy badań w stomatologii.
  • Przestrzenie międzyzębowe mają kluczowe znaczenie: 40% powierzchni zębów to trudno dostępne przestrzenie międzyzębowe, w których płytka nazębna i bakterie odkładają się bez przeszkód.
  • Wszystkie rodzaje nici są równie skuteczne: woskowana czy niewoskowana, wzmocniona czy standardowa – nie ma istotnej różnicy w usuwaniu płytki nazębnej.
  • Fluor jest kluczowy: kolejność „najpierw nić” sprawia, że fluor z pasty lepiej wnika w oczyszczone przestrzenie międzyzębowe.

Nić dentystyczna: między dowodami a kontrowersją

Co naprawdę daje nić dentystyczna?

Przez lata powszechnie przyjmowano, że nić dentystyczna może usunąć nawet 80% płytki nazębnej z przestrzeni między zębami. Ta liczba pochodzi z badań, w których uczestników losowo przydzielano do stosowania nici tylko na połowie zębów. Własne uzębienie służyło jako kontrola.

W jednym z takich badań poproszono uczestników, by przez trzy tygodnie nie szczotkowali dolnych zębów, aby płytka mogła się gromadzić. Następnie nić stosowano tylko między połową zębów. Wyniki po trzech tygodniach:

  • ok. 60% mniej płytki nazębnej w porównaniu z zębami kontrolnymi
  • istotne zmniejszenie stanu zapalnego dziąseł (zapalenia dziąseł)
  • mniejsze krwawienie przy sondowaniu
  • poprawa innych markerów stanu zapalnego

Ale: badania te pokazały jedynie, że nić jest lepsza niż NIEROBIENIE NICZEGO. Kluczowe pytanie pozostało bez odpowiedzi: czy nić dentystyczna + szczotkowanie jest lepsza niż SAMO szczotkowanie?

Kontrowersja: „nitkowanie jak wiara w zębową wróżkę”

Debata naukowa zaostrzyła się w 2008 roku po kontrowersyjnym artykule. Krytycy argumentowali:

„Zalecenie używania nici dentystycznej opiera się głównie na zdrowym rozsądku, ale zdrowy rozsądek nie jest nauką.”

Krytyka była druzgocąca: spośród 11 systematycznie przeanalizowanych badań tylko 3 wykazały istotną korzyść z nici dentystycznej ponad samo szczotkowanie. Przeciwnicy nitkowania posunęli się do porównania dentystów, którzy ją zalecają, do „płaskoziemców”:

„Stomatologia to zawód, który zaprzecza prawdzie. Ponad 80% ludzi nie używa nici dentystycznej regularnie – może masy mają rację, a lekarze się mylą. Nić dentystyczna nie działa – zaakceptujcie to! Może nitkowanie jest jak wiara w zębową wróżkę.”

Dlaczego dowody są słabe? Problem jakości badań

Od 2008 roku przeprowadzono kolejne badania. Przegląd Cochrane z 2011 roku i nowsze przeglądy systematyczne pokazują, że istnieją przynajmniej NIEKTÓRE dowody na poprawę stanu dziąseł, natomiast dowody na dodatkowe usuwanie płytki nazębnej pozostają słabe.

Problem leży jednak nie (tylko) w nici dentystycznej, ale w jakości badań:

  • Małe próby: wiele badań obejmowało mniej niż 30 uczestników
  • Krótki czas obserwacji: często tylko 2–4 tygodnie
  • Brak standaryzacji sposobu użycia: nie kontrolowano, JAK nić była stosowana
  • Różne punkty końcowe: różne wskaźniki płytki nazębnej, odmienne metody pomiaru
  • Brak zaślepienia: uczestnicy wiedzieli, czy używają nici, czy nie

Jak argumentowano w późniejszej obronie nici dentystycznej w 2017 roku: „Metodologia badań analizujących skuteczność nici dentystycznej jest słaba – nie sama nić”.

Dlaczego przemysł nici dentystycznych nie finansuje lepszych badań?

Odpowiedź jest otrzeźwiająca: ponieważ wszystkie rodzaje nici są równie skuteczne. Badania porównujące nić woskowaną z niewoskowaną, cienką z grubą, standardową ze „wzmocnioną” – wszystkie pokazują BRAK istotnej różnicy w usuwaniu płytki nazębnej.

Dlaczego firma miałaby inwestować miliony w badanie, które pokazuje tylko, że nić dentystyczna jest ogólnie dobra, ale jej produkt nie jest lepszy od konkurencji? Brak motywacji komercyjnej wyjaśnia skromną bazę badań.

Prawidłowa kolejność: wyniki badania z 2018 roku

Czy najpierw nitkować, czy myć zęby? Debata

Nawet jeśli przyjmiemy, że nić dentystyczna ma sens, kwestia optymalnej kolejności pozostawała niewyjaśniona. Są dwa obozy z pozornie logicznymi argumentami:

Obóz 1: NAJPIERW nić, POTEM szczotkowanie

  • Nić dentystyczna rozluźnia cząstki i płytkę nazębną między zębami
  • Szczoteczka usuwa następnie te rozluźnione cząstki
  • Fluor z pasty może lepiej wniknąć w oczyszczone przestrzenie międzyzębowe
  • Nic nie zostaje między zębami

Obóz 2: NAJPIERW szczotkowanie, POTEM nić

  • Szczoteczka usuwa większość cząstek
  • Nić pomaga wtedy wprowadzić resztki fluoru z pasty między zęby
  • Końcowe oczyszczanie nicią jest ostatnią barierą

Oba argumenty brzmią wiarygodnie. Jak często w nauce: nie wiadomo… dopóki się tego nie sprawdzi.

Badanie Mazhari 2018: randomizowane, kontrolowane, jednoznaczne

Mazhari i wsp. (2018) przeprowadzili pierwsze randomizowane badanie kontrolowane, które zajęło się właśnie tym pytaniem: „The effect of toothbrushing and flossing sequence on interdental plaque reduction and fluoride retention”.

Projekt badania:

  • Losowy przydział do dwóch grup
  • Grupa 1: NAJPIERW nić dentystyczna, potem szczotkowanie
  • Grupa 2: NAJPIERW szczotkowanie, potem nić dentystyczna
  • Pomiary: płytka nazębna między zębami, stężenie fluoru w przestrzeniach międzyzębowych

Wynik był jednoznaczny: nić NAJPIERW wygrała w obu kategoriach.

Grupa, która najpierw używała nici, a potem szczotkowała zęby, wykazała:

  • Istotnie większe usunięcie płytki nazębnej między zębami
  • Istotnie wyższe stężenie fluoru w przestrzeniach międzyzębowych
  • Lepsze ogólne oczyszczenie uzębienia

Dlaczego „najpierw nić” działa lepiej?

Wyjaśnienie tkwi w mechanice:

Gdy nić dentystyczna jest używana PO szczotkowaniu:

  1. Szczotkowanie usuwa płytkę nazębną z powierzchni zębów
  2. Nić rozluźnia następnie dodatkowe cząstki między zębami
  3. Problem: te rozluźnione cząstki nie mają dokąd pójść – zostają między zębami
  4. Fluor z pasty został już częściowo usunięty przez płukanie

Gdy nić dentystyczna jest używana NAJPIERW:

  1. Nić rozluźnia płytkę nazębną i cząstki między zębami
  2. Następujące po niej szczotkowanie usuwa te rozluźnione cząstki – zostają wypłukane razem z pianą
  3. Fluor ze świeżej pasty może teraz swobodnie wniknąć w oczyszczone przestrzenie międzyzębowe
  4. Wyższe zatrzymanie fluoru tam, gdzie jest najbardziej potrzebny

Niemiecka Informationsstelle für Kariesprophylaxe potwierdza tę kolejność i podkreśla: „Usunięte z przestrzeni międzyzębowych »zanieczyszczenia« zostają wyszczotkowane szczoteczką i nie pozostają na zębach. Jednocześnie fluor zawarty w paście może lepiej wniknąć w oczyszczone przestrzenie międzyzębowe i tam działać.”

Optymalna rutyna higieny jamy ustnej

Na podstawie dowodów naukowych warto stosować następującą kolejność:

  1. Krok 1: nić dentystyczna lub szczoteczki międzyzębowe – oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych (40% powierzchni zębów!)
  2. Krok 2: szczotkowanie pastą z fluorem – co najmniej 2 minuty, wszystkie powierzchnie zębów
  3. Krok 3 (opcjonalnie): płukanka z fluorem – dodatkowo wydłuża czas kontaktu i zwiększa dostępność fluoru

Częstotliwość: szczotkuj zęby co najmniej dwa razy dziennie (rano i wieczorem), a przestrzenie międzyzębowe dokładnie czyść co najmniej raz dziennie (najlepiej wieczorem).

Jak prawidłowo używać nici dentystycznej

Jak używać nici dentystycznej – krok po kroku

Skuteczność nici dentystycznej w dużym stopniu zależy od prawidłowej techniki. Wiele badań nie kontrolowało, JAK uczestnicy używali nici, co częściowo tłumaczy słabe dowody.

Prawidłowa technika:

  1. Użyj odpowiedniej ilości nici: odetnij około 45–50 cm
  2. Nawiń: owiń nić wokół środkowych palców obu dłoni, zostawiając między dłońmi około 2–3 cm napiętej nici
  3. Prowadź: kciukiem i palcem wskazującym trzymaj nić mocno napiętą
  4. Wprowadź: ostrożnie wsuń nić między zęby – NIE wciskaj jej na siłę (ryzyko urazu)
  5. Uformuj literę C: przyłóż nić do jednego zęba tak, by tworzyła kształt litery C
  6. Poruszaj w górę i w dół: delikatnie wsuń nić pod brzeg dziąsła (1–2 mm), a następnie poruszaj nią w górę i w dół
  7. Oczyść obie strony: WAŻNE – każda przestrzeń międzyzębowa ma DWIE powierzchnie zębów. Uformuj literę C wokół drugiego zęba i powtórz ruch
  8. Świeży odcinek nici do każdej przestrzeni: przejdź do nowego fragmentu nici

Częste błędy:

  • Zbyt mało nici – używanie tego samego fragmentu do wszystkich przestrzeni
  • Ruch tylko prosto w górę i w dół, bez litery C – czyści tylko punkt styczny, a nie powierzchnie zębów
  • Zbyt agresywne nitkowanie – rani dziąsła
  • Zbyt powierzchowne nitkowanie – nić nie wchodzi pod brzeg dziąsła
  • Pominięcie jednej strony przestrzeni międzyzębowej – tylko 50% oczyszczenia

Jak głęboko wprowadzać nić dentystyczną?

Nić powinna delikatnie wsunąć się 1–2 mm pod brzeg dziąsła – do kieszonki dziąsłowej (małej szczeliny między zębem a dziąsłem). To krytyczny obszar, w którym gromadzą się bakterie płytki nazębnej i zaczyna się zapalenie dziąseł.

Uwaga: przy zdrowych dziąsłach ta kieszonka ma tylko 1–3 mm głębokości. W przypadku zapalenia przyzębia kieszonki mogą być głębsze (4–12 mm). Zbyt agresywne wprowadzanie nici może uszkodzić dziąsło i spowodować recesję (cofanie się dziąseł).

Jeśli nitkowanie regularnie boli lub dziąsła mocno krwawią, warto skonsultować się ze stomatologiem – może to wskazywać na zapalenie dziąseł lub przyzębia.

Jak często używać nici dentystycznej?

Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne (ADA) i niemieckie towarzystwa naukowe zalecają: co najmniej raz dziennie, najlepiej wieczorem przed snem.

Dlaczego wieczorem?

  • W nocy w jamie ustnej wytwarza się mniej śliny (która ma właściwości przeciwbakteryjne)
  • Bakterie mają 7–8 godzin, by namnażać się niezakłócenie
  • Resztki jedzenia z całego dnia zdążyły się nagromadzić
  • Fluor z wieczornej pasty może działać przez całą noc

Niektórzy stomatolodzy zalecają nawet nitkowanie dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Jest to szczególnie wskazane przy:

  • przebytym zapaleniu przyzębia
  • wąskich przestrzeniach międzyzębowych, w których łatwo utkwić resztkom jedzenia
  • aparacie ortodontycznym lub stałych uzupełnieniach protetycznych
  • podwyższonym ryzyku próchnicy

Nitkowanie od jakiego wieku?

Gdy dwa zęby stoją obok siebie i się stykają, należy czyścić przestrzenie międzyzębowe. U większości dzieci dzieje się tak mniej więcej w wieku 2–3 lat (gdy wyrzynają się mleczne zęby trzonowe).

Zalecenia wiekowe:

  • 2–6 lat: nitkowanie wykonują rodzice
  • 6–10 lat: pod nadzorem rodziców – dziecko uczy się techniki
  • Od 10–12 lat: samodzielne stosowanie, okazjonalna kontrola rodziców

Alternatywa dla młodszych dzieci: nici na rączce (wykałaczki z nicią) są łatwiejsze w użyciu i mogą poprawić współpracę dziecka.

Rodzaje nici dentystycznej: woskowana czy niewoskowana

Jaka nić dentystyczna jest najlepsza?

Szczera odpowiedź brzmi: ta, której faktycznie używasz regularnie. Badania nie wykazują istotnej różnicy w usuwaniu płytki nazębnej między poszczególnymi rodzajami nici.

Nić woskowana czy niewoskowana?

W badaniu porównawczym (Terézhalmy i wsp., 2008) przeanalizowano cztery rodzaje nici dentystycznej:

  • standardowa nić niewoskowana,
  • nić woskowana,
  • nić woskowana „odporna na zrywanie”,
  • nić rozprężna (pęcznieje pod wpływem śliny).

Wynik: WSZYSTKIE cztery rodzaje usuwały płytkę nazębną równie skutecznie. Wybór powinien więc zależeć od twoich osobistych preferencji:

Nić woskowana – zalety:

  • łatwiej wsuwa się w ciasne przestrzenie międzyzębowe,
  • rzadziej się zrywa (wygodniejsza przy ciasnych kontaktach),
  • lepszy poślizg i mniejszy opór,
  • polecana początkującym i osobom z ciasno ustawionymi zębami.

Nić niewoskowana – zalety:

  • łatwo pęcznieje między zębami, dzięki czemu lepiej przylega do powierzchni,
  • daje czuciową informację zwrotną (usuwanie płytki „słychać” po skrzypieniu),
  • często jest bardziej ekologiczna (bez powłoki woskowej),
  • polecana przy normalnych i szerszych przestrzeniach międzyzębowych.

Nić dentystyczna a PFAS – czy to problem?

Badanie z 2019 roku wykazało podwyższone stężenia PFAS (substancji per- i polifluoroalkilowych, tzw. „wiecznych chemikaliów”) u osób, które używały niektórych marek nici powlekanych teflonem. PFAS łączy się z zagrożeniami dla zdrowia (zaburzenia hormonalne, ryzyko nowotworów).

Co możesz zrobić?

  • Używaj nici niewoskowanej albo woskowanej woskiem naturalnym (wosk pszczeli, wosk candelilla).
  • Unikaj marek reklamowanych jako „Glide” lub „Easy Slide” z PTFE (politetrafluoroetylenem).
  • Szukaj certyfikatów potwierdzających brak PFAS.
  • Wybieraj nić z jedwabiu lub bambusa z naturalną powłoką.

Całe ryzyko trzeba widzieć w kontekście: korzyści z nitkowania dla zdrowia jamy ustnej prawdopodobnie przeważają nad potencjalnym ryzykiem związanym z PFAS. Mimo to warto wybierać alternatywy bez PFAS, jeśli są dostępne.

Częste problemy i ich rozwiązania

Krwawienie dziąseł podczas nitkowania – normalne czy niepokojące?

Lekkie krwawienie dziąseł przy pierwszym użyciu nici lub po dłuższej przerwie jest dość typowe. Zwykle oznacza istniejące zapalenie dziąseł.

Krwawienie w pierwszych 1–2 tygodniach:

  • Najczęściej to oznaka stanu zapalnego, który ustąpi dzięki nitkowaniu.
  • Nitkuj dalej, delikatnie (nie rezygnuj!).
  • Zazwyczaj krwawienie ustaje po 7–14 dniach regularnego stosowania.
  • To DOBRY znak – pokazuje, że stan zapalny został wykryty i jest leczony.

Utrzymujące się lub silne krwawienie po 2–3 tygodniach:

  • Może wskazywać na zaawansowane zapalenie dziąseł lub paradontozę.
  • Zalecana jest wizyta u stomatologa.
  • Może być potrzebne profesjonalne czyszczenie zębów (scaling).
  • Możliwe, że technika jest zbyt agresywna – działaj delikatniej.

W badaniach do oceny zapalenia dziąseł stosuje się Eastman Interdental Bleeding Index. Krwawienie podczas nitkowania jest czułym wskaźnikiem stanu zapalnego – czulszym niż sama ocena wzrokowa.

Czy nić dentystyczna powoduje recesję dziąseł?

Recesja dziąseł (cofanie się dziąseł) z powodu nitkowania jest możliwa, ale rzadka – prawie zawsze powoduje ją nieprawidłowa technika:

Czynniki ryzyka:

  • zbyt agresywne, piłujące ruchy,
  • siłowe wciskanie nici w ciasne kontakty,
  • zbyt głębokie wprowadzanie nici pod brzeg dziąsła,
  • używanie nieodpowiednich „nici” (np. nici do szycia, żyłki wędkarskiej – tak, to się zdarza!).

Profilaktyka:

  • Wykonuj delikatne, kontrolowane ruchy.
  • Pozwól nici ostrożnie „prześlizgnąć się” między zębami, nie przeskakuj nią gwałtownie.
  • Przy bardzo ciasnych kontaktach używaj nici woskowanej lub lepiej się ślizgającej.
  • Obejmuj każdy ząb nicią w kształcie litery C – nie piłuj poziomo.
  • Jeśli masz wątpliwości, poproś stomatologa lub higienistkę stomatologiczną o pokaz.

Ważne: najczęstszą przyczyną recesji dziąseł NIE jest nić dentystyczna, lecz paradontoza (z powodu niedostatecznej higieny jamy ustnej) albo zbyt agresywne szczotkowanie zębów szczoteczką.

Dlaczego zużyta nić dentystyczna śmierdzi?

Nieprzyjemny zapach używanej nici pochodzi z:

  • bakterii i produktów ich przemiany materii: szczególnie bakterie beztlenowe wytwarzają związki siarki (VSC – lotne związki siarki),
  • rozkładających się resztek jedzenia: bogate w białko resztki pokarmu między zębami są rozkładane przez bakterie,
  • płytki nazębnej: sam biofilm ma charakterystyczny zapach.

Paradoksalnie zły zapach świadczy o tym, że nitkowanie było POTRZEBNE – pokazuje, ile bakterii i resztek siedziało między zębami. Regularne nitkowanie zmniejsza liczbę bakterii, a zapach staje się mniej intensywny.

Gdy zapach jest bardzo silny lub gnilny:

  • może wskazywać na głęboką próchnicę między zębami,
  • paradontozę z głębokimi kieszonkami,
  • zalegające resztki jedzenia,
  • zalecana jest wizyta u stomatologa.
Z czego wykonana jest nić dentystyczna?

Tradycyjna nić dentystyczna składa się z:

  • nylonu (poliamidu): większość nici dostępnych w sprzedaży zrobiona jest z włókien nylonowych,
  • PTFE (politetrafluoroetylenu): nici typu „Glide” – bardzo dobrze się ślizgają, ale budzą obawy związane z PFAS,
  • jedwabiu: tradycyjny materiał, dziś rzadko stosowany,
  • powłok: wosk (pszczeli, candelilla, carnauba), fluor, aromaty (np. mięta).

Ekologiczne alternatywy:

  • nić bambusowa (z naturalną powłoką woskową),
  • prawdziwe nici jedwabne (biodegradowalne, ale droższe),
  • nić z PLA na bazie kukurydzy (biodegradowalna).

Fluor i profilaktyka próchnicy

Dlaczego fluor jest tak ważny

Badanie Mazhari z 2018 roku wykazało nie tylko większą redukcję płytki nazębnej przy kolejności „najpierw nić”, lecz także istotnie wyższe zatrzymywanie fluoru w przestrzeniach międzyzębowych. Dlaczego to takie ważne?

Fluor chroni zęby na trzy sposoby:

  1. Remineralizacja: naprawia wczesne ubytki próchnicowe, wbudowując wapń i fosforany w szkliwo.
  2. Utwardzanie szkliwa: tworzy fluoroapatyt, który jest bardziej odporny na kwasy niż hydroksyapatyt.
  3. Działanie antybakteryjne: hamuje bakteryjne enzymy i powstawanie płytki.

Przestrzenie międzyzębowe są szczególnie podatne na próchnicę, ponieważ:

  • szczoteczka trudno do nich sięga,
  • resztki jedzenia łatwo tam zostają,
  • bakterie znajdują idealne warunki beztlenowe,
  • ekspozycja na fluor jest tam często mniejsza niż na innych powierzchniach zębów.

Kolejność „najpierw nitkowanie, potem szczotkowanie” maksymalizuje dostępność fluoru dokładnie tam, gdzie jest on najbardziej potrzebny. Dlatego nitkowanie przed szczotkowaniem to rozsądny wybór.

Optymalne stężenie fluoru

Niemieckie Centrum Informacji o Profilaktyce Próchnicy (Informationsstelle für Kariesprophylaxe) zaleca dorosłym:

  • Pasta do zębów: 1450 ppm fluoru (standard dla dorosłych).
  • Szczotkowanie co najmniej 2 razy dziennie: rano i wieczorem.
  • Nie płucz od razu: po szczotkowaniu tylko wypluj pastę, nie płucz ust wodą (fluor działa dzięki temu dłużej).
  • Opcjonalnie: płyn do płukania z fluorem: jako trzeci krok po nitkowaniu i szczotkowaniu.
  • Sól kuchenna z fluorem: działa jeszcze ok. 30 minut po posiłku.

Dla dzieci obowiązują zalecenia zależne od wieku (niższe wartości ppm dla małych dzieci ze względu na ryzyko połknięcia pasty).

Profilaktyka próchnicy w 3 krokach

Podsumowując, oto oparta na dowodach rutyna higieny jamy ustnej:

Krok 1: czyszczenie przestrzeni międzyzębowych

  • Nić dentystyczna lub szczoteczki międzyzębowe (przy szerszych przestrzeniach).
  • Wszystkie przestrzenie międzyzębowe, obie strony każdej przestrzeni.
  • Kształt litery C wokół każdego zęba, delikatnie pod brzeg dziąsła.
  • Co najmniej 1 raz dziennie (wieczorem), idealnie 2 razy dziennie.

Krok 2: szczotkowanie pastą z fluorem

  • 1450 ppm fluoru dla dorosłych.
  • Co najmniej 2 minuty.
  • Wszystkie powierzchnie zębów (zewnętrzne, wewnętrzne, żujące).
  • Po szczotkowaniu tylko wypluj pastę, nie płucz ust.

Krok 3 (opcjonalnie): płukanie ust płynem z fluorem

  • Wydłuża czas kontaktu i zwiększa dostępność fluoru.
  • Szczególnie przydatne przy podwyższonym ryzyku próchnicy.
  • Nie stosuj go bezpośrednio po szczotkowaniu – odczekaj 30 minut lub użyj o innej porze.

Taka kolejność prowadzi do „dokładniejszego usuwania szkodliwych bakterii i wyższych stężeń fluoru na zębach” – zwłaszcza w krytycznych przestrzeniach międzyzębowych, które stanowią 40% powierzchni zębów.