Nasza polityka redakcyjna
Artykuł pojawia się na GesundeFakten tylko wtedy, gdy jego najważniejsze tezy można poprzeć badaniami z udziałem ludzi. Ta strona opisuje, jak takie badania znajdujemy, jak oceniamy ich wagę i co się dzieje, gdy zmienia się stan wiedzy. Zasady obowiązują wszystkie teksty i każdą z dwunastu wersji językowych.
Jakie tematy podejmujemy
Na początku prawie zawsze stoi pytanie, które ludzie naprawdę zadają. Czy można jeść surowe buraki? Czy łuska babki płesznik pomaga na zaparcia? Zanim z takiego pytania powstanie artykuł, sprawdzamy, czy istnieje na ten temat dość wiarygodnych badań. Jeśli ich brakuje, temat czeka, nawet gdy jest teraz często wyszukiwany. Wolimy pisać o mniejszej liczbie tematów niż o takim, w którym nie możemy powiedzieć nic pewnego.
Gdzie szukamy
Szukamy w dwóch dużych medycznych bazach danych: PubMed, prowadzonej przez amerykańską National Library of Medicine, oraz Europe PMC. Jeśli w danej sprawie istnieją wytyczne lub stanowiska, na przykład niemieckiego Towarzystwa Żywienia (Deutsche Gesellschaft für Ernährung, DGE), Światowej Organizacji Zdrowia albo przeglądy Cochrane, uwzględniamy je.
Jak oceniamy wagę badań
Badania mają różną siłę dowodową i bierzemy to pod uwagę przy każdej ocenie.
Najwyższą rangę mają systematyczne przeglądy i metaanalizy. Według ustalonych zasad łączą one wyniki wszystkich dobrych badań dotyczących danego pytania, dlatego uchodzą za złoty standard. Tam, gdzie je znajdziemy, opieramy na nich nasze główne tezy.
Dalej są randomizowane badania kontrolowane. W nich o tym, kto otrzyma leczenie, a kto trafi do grupy porównawczej, decyduje przypadek. Tylko w ten sposób można wiarygodnie pokazać, czy coś rzeczywiście wywołuje efekt. Jeśli liczba uczestników lub czas trwania badania mają znaczenie dla oceny, podajemy je.
Badania obserwacyjne często śledzą tysiące osób przez wiele lat i dlatego są cenne. Pokazują jednak tylko, że dwie rzeczy występują razem, a nie że jedna powoduje drugą. W tekście piszemy więc ostrożnie, że coś wiąże się z mniejszym ryzykiem.
Eksperymenty na zwierzętach i badania laboratoryjne dostarczają wskazówek, jak coś mogłoby działać w organizmie. Nie nadają się jednak na dowód działania u ludzi. Wspominamy o nich tylko wtedy, gdy pomagają zrozumieć temat, i zawsze oznaczamy je jako to, czym są.
Czego wymaga każdy temat
Do każdego artykułu musi istnieć co najmniej pięć odpowiednich badań z udziałem ludzi, w tym co najmniej jeden przegląd lub metaanaliza. Szukamy przede wszystkim prac z ostatnich 15 lat. Starsze badania wykorzystujemy, jeśli mają fundamentalne znaczenie, a nowsze badania ich nie obaliły.
Każde źródło otwieramy i czytamy, zanim je zacytujemy, a każdy link sprawdzamy przed publikacją pod kątem dostępności. Ponadto badanie musi rzeczywiście dotyczyć pytania postawionego w artykule. Praca o wysoko dawkowanym proszku azotanowym niewiele przecież mówi o sałatce z buraków.
Jak przedstawiamy wyniki
Zależy nam na tym, jak duży jest efekt i kogo dotyczy. Proste „działa” albo „nie działa” rzadko oddaje sprawiedliwość badaniom. Gdy dobre badania dają różne wyniki, pokazujemy obie strony i wyjaśniamy, skąd mogą się brać różnice. O słabościach badania mówimy otwarcie, na przykład o małej liczbie uczestników, krótkim czasie trwania albo finansowaniu przez producenta.
Podawane ilości przejmujemy w takiej postaci, w jakiej użyto ich w badaniach i wytycznych. Nie wyprowadzamy z nich osobistego dawkowania, bo to, co pasuje w indywidualnym przypadku, należy omówić z lekarzem lub w aptece. Przy chorobach i lekach wypowiadamy się szczególnie ostrożnie i zalecamy konsultację lekarską.
Przypisy do źródeł
Pod każdym artykułem w sekcji „Źródła naukowe” znajdują się wszystkie wykorzystane prace z autorami, tytułem, czasopismem naukowym, rokiem publikacji i linkiem do PubMed lub DOI. Ważne stwierdzenia w tekście odsyłają bezpośrednio do odpowiedniego badania.
Aktualizacje i korekty
Nauka się rozwija i nasze artykuły mają to odzwierciedlać. Gdy pojawiają się nowe przeglądy lub wytyczne, poprawiamy dotknięte nimi teksty i zapisujemy datę ostatniej weryfikacji merytorycznej.
Błędy merytoryczne poprawiamy otwarcie. Na końcu artykułu znajduje się wtedy informacja, co zmieniono i kiedy. Uwagi o błędach lub nowych badaniach chętnie przyjmujemy przez stronę kontaktową.
Narzędzia, tłumaczenia i obrazy
W researchu, tłumaczeniu i przygotowaniu szkicu pomagają nam narzędzia cyfrowe, w tym oparte na sztucznej inteligencji. Wersja niemiecka jest publikowana dopiero po weryfikacji przez redakcję, porównaniu ze źródłami i ostatecznym opracowaniu. Tłumaczenia na jedenaście pozostałych języków powstają na jej podstawie i są pojedynczo porównywane z oryginałem. Obrazy tytułowe wygenerowane przez AI mają widoczny dopisek „wygenerowano przez AI”. Ilustrują temat i nie przedstawiają wyników badań.
Odpowiedzialność
Za treści odpowiada Simon Gütter, pełne dane znajdziesz w nocie prawnej. Nasze artykuły nie zastępują porady lekarskiej, diagnozy ani leczenia.
Stan niniejszej polityki: listopad 2026
