Flossen voor of na tandenpoetsen: wat is het beste?

Belangrijkste inzichten

• Optimale volgorde bevestigd: Een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek uit 2018 toont aan: EERST flossen, DAN tandenpoetsen leidt tot een grotere tandplakvermindering en betere fluorideretentie tussen de tanden.
• Wetenschappelijk bewijs voor flossen beperkt, maar aanwezig: Slechts 3 van de 11 studies vonden een significant voordeel als aanvulling op tandenpoetsen. Het probleem: matige studiekwaliteit, niet een gebrek aan effectiviteit.
• Controverse in de tandheelkunde: Critici vergeleken voorstanders van flossen gekscherend met aanhangers van een platte aarde – het debat legt methodologische uitdagingen in tandheelkundig onderzoek bloot.
• Ruimtes tussen de tanden zijn cruciaal: Zo’n 40% van het tandoppervlak bestaat uit moeilijk bereikbare tussenruimtes, waar tandplak en bacteriën zich ongehinderd ophopen.
• Alle soorten flosdraad even effectief: Gewaxt versus ongewaxt, extra sterk versus standaard – er is geen significant verschil in het verwijderen van tandplak.
• Fluoride maakt het verschil: Door eerst te flossen kan de fluoride uit je tandpasta beter doordringen in de vrijgemaakte interdentale ruimtes om gaatjes te voorkomen.

Flossen: tussen bewijs en controverse

Wat levert flossen écht op?

Jarenlang werd algemeen aangenomen dat flosdraad tot wel 80% van de tandplak tussen de tanden kan weghalen. Dit percentage is afkomstig uit onderzoeken waarin deelnemers werden gerandomiseerd om slechts bij de helft van hun gebit te flossen – met de andere helft als controle.

In een van die studies moesten proefpersonen hun ondertanden drie weken lang niet poetsen, zodat tandplak zich kon ophopen. Vervolgens werd uitsluitend tussen de helft van de tanden geflost. De resultaten na drie weken:

• ~60% plakvermindering ten opzichte van de controletanden
• Significante afname van gingivitis (tandvleesontsteking)
• Minder bloeding bij het sonderen door de tandarts
• Verbetering van andere ontstekingswaarden

Maar: deze studies toonden alleen aan dat interdentale reiniging met flosdraad beter is dan NIETS doen. De cruciale vraag bleef open: levert flossen én tandenpoetsen meer op dan ALLEEN tandenpoetsen?

De controverse: “Geloven in flossen als in de tandenfee”

Het wetenschappelijke debat laaide in 2008 flink op na een spraakmakend artikel. Critici stelden:

“Het advies om te flossen is vooral gebaseerd op gezond verstand, maar gezond verstand is nog geen wetenschap.”

De kritiek was stevig: van de 11 systematisch geanalyseerde studies vonden er slechts 3 een significant voordeel van flossen naast het reguliere tandenpoetsen. Tegenstanders gingen zelfs zover dat ze tandartsen die flossen aanraden vergeleken met aanhangers van een platte aarde:

“De tandheelkunde weigert de waarheid onder ogen te zien. Ruim 80% van de mensen flost niet regelmatig – misschien heeft de massa wel gelijk en zitten de tandartsen ernaast. Flossen werkt niet, accepteer dat gewoon. Misschien is geloven in flossen wel net zoiets als geloven in de tandenfee.”

Waarom is het bewijs beperkt? Kwaliteitsproblemen in onderzoeken

Sinds 2008 zijn er meer onderzoeken verricht. Een Cochrane-review uit 2011 en recentere systematische overzichten laten zien: er is wel degelijk enig bewijs voor het verminderen van tandvleesontsteking, maar het bewijs voor extra tandplakverwijdering blijft mager.

De oorzaak ligt echter niet per se bij het flosdraad zelf, maar vooral bij de kwaliteit van de onderzoeken:

• Kleine steekproeven: Veel studies telden minder dan 30 deelnemers
• Korte observatieperiodes: Vaak slechts 2 tot 4 weken
• Geen gestandaardiseerd gebruik: Er werd nauwelijks gecontroleerd HOE men precies floste
• Uiteenlopende eindpunten: Verschillende plakindexen en meetmethoden
• Geen blindering: Deelnemers wisten uiteraard zelf of ze flosten of niet

Zoals een verdediging van flossen in 2017 treffend opmerkte: “De methodologie van de studies die de effectiviteit van flosdraad onderzoeken schiet tekort – niet het flossen zelf.”

Waarom financiert de industrie geen beter onderzoek?

Het antwoord is nuchter: omdat vrijwel alle varianten flosdraad even goed werken. Vergelijkend onderzoek tussen gewaxt en ongewaxt flosdraad, dun of dik, standaard of extra sterk – ze laten allemaal GEEN significant verschil zien in het verwijderen van tandplak.

Waarom zou een fabrikant miljoenen investeren in een studie die enkel aantoont dat interdentale reiniging in het algemeen nuttig is, zonder te bewijzen dat hun eigen product beter is dan dat van de concurrentie? Dit gebrek aan commercieel belang verklaart waarom grootschalig, kwalitatief onderzoek schaars blijft.

Flossen voor of na tandenpoetsen: onderzoeksresultaten uit 2018

Eerst flossen of eerst tandenpoetsen? Het debat

Zelfs als je overtuigd bent van het nut van interdentale mondhygiëne, bleef de vraag over de juiste volgorde lang onbeantwoord. Er waren twee kampen met ogenschijnlijk logische argumenten:

Kamp 1: EERST flossen, DAN tandenpoetsen

• Flosdraad maakt etensresten en tandplak tussen de tanden los
• De tandenborstel poetst deze losgekomen deeltjes vervolgens direct weg
• Fluoride uit de tandpasta dringt makkelijker door in de schone tussenruimtes
• Er blijft geen losgemaakt vuil achter tussen het gebit

Kamp 2: EERST tandenpoetsen, DAN flossen

• De tandenborstel verwijdert vooraf het grootste deel van de plak en bacteriën
• Flossen helpt daarna om de achtergebleven fluoride van de tandpasta tussen de tanden te duwen
• De afsluitende reiniging met flosdraad vormt de laatste barrière tegen gaatjes

Beide theorieën klinken aannemelijk. Maar zoals zo vaak in de wetenschap: je weet het pas zeker als je het onderzoekt.

De Mazhari-studie uit 2018: gerandomiseerd, gecontroleerd en glashelder

Mazhari et al. (2018) voerden de eerste gerandomiseerde gecontroleerde trial uit die specifiek antwoord gaf op de vraag of je moet flossen voor of na tandenpoetsen: “The effect of toothbrushing and flossing sequence on interdental plaque reduction and fluoride retention.”

De onderzoeksopzet:

• Willekeurige indeling in twee groepen
• Groep 1: EERST flossen, daarna tandenpoetsen
• Groep 2: EERST tandenpoetsen, daarna flossen
• Metingen: tandplak tussen de tanden en de fluorideconcentratie in de interdentale ruimtes

De uitkomst was onomstotelijk: eerst flossen won op beide fronten.

De groep die eerst flosdraad gebruikte en daarna pas poetste, vertoonde:

• Significant meer vermindering van tandplak tussen de tanden
• Significant hogere fluorideconcentraties in de interdentale ruimtes
• Een schoner gebit over de gehele linie

Waarom werkt eerst flossen beter?

De verklaring zit in de mechanische werking van het reinigen:

Wanneer je flost NA het tandenpoetsen:

1. Het tandenpoetsen verwijdert tandplak van de gladde tandoppervlakken.
2. Flosdraad maakt vervolgens extra vuil en bacteriën los tussen de tanden.
3. Probleem: Die losgeraakte deeltjes kunnen nergens heen en blijven alsnog tussen je tanden zitten.
4. De beschermende fluoride uit de tandpasta is door het uitspugen deels al weggespoeld.

Wanneer je EERST flost:

1. Flosdraad maakt tandplak en voedselresten tussen de tanden goed los.
2. De aansluitende poetsbeurt borstelt al dit losgekomen vuil weg, waarna het met het schuim wordt uitgespuugd.
3. De fluoride uit de verse tandpasta kan nu ongehinderd doordringen in de gereinigde ruimtes tussen de tanden.
4. Je bereikt een optimale fluorideretentie op de plekken waar cariëspreventie het hardst nodig is.

Mondzorgexperts en organisaties voor cariëspreventie (zoals het Ivoren Kruis) onderschrijven deze volgorde: het vuil dat uit de tussenruimtes loskomt, wordt met de tandenborstel direct weggepoetst. Tegelijkertijd krijgt fluoride zo maximale kans om diep tussen de tanden in te werken ter bescherming tegen gaatjes.

Volgorde tandenpoetsen, flossen en mondwater: de optimale routine

Op basis van de wetenschappelijke inzichten ziet de meest effectieve volgorde voor je mondverzorging er als volgt uit:

1. Stap 1: Flossen of ragen – Interdentale reiniging van de tussenruimtes (dit beslaat 40% van je totale tandoppervlak!). Of je kiest voor flossen of stoken met tandenstokers hangt af van de ruimte tussen je tanden.
2. Stap 2: Tandenpoetsen met fluoridetandpasta – Poets minimaal 2 minuten zorgvuldig alle vlakken van je gebit.
3. Stap 3 (optioneel): Spoelen met fluoride mondwater – Dit kan de contacttijd en bescherming van fluoride nog verder ondersteunen (kies bij voorkeur een ander moment of wacht even na het poetsen, zodat je de geconcentreerde tandpasta niet direct wegspoelt).

Frequentie: poets minimaal twee keer per dag (ochtend en avond) en reinig de interdentale ruimtes minstens één keer per dag grondig (bij voorkeur ’s avonds).

Hoe flossen: de juiste techniek

Hoe flossen – stap voor stap

Hoe effectief flossen is, hangt sterk af van je techniek. Veel eerdere onderzoeken controleerden niet hóé deelnemers flosten, wat de wisselende resultaten in het verleden deels verklaart.

Zo gebruik je flosdraad op de juiste manier:

1. Neem voldoende flosdraad: Knip een stuk af van ongeveer 40 tot 50 cm.
2. Wikkelen: Wikkel het draad om de middelvingers van beide handen en houd zo’n 2 tot 3 cm strak tussen je vingers.
3. Sturen: Houd het flosdraad stevig vast met je duimen en wijsvingers.
4. Begeleiden: Breng het draad met een rustige, zagende beweging tussen de tanden. Druk nooit met geweld door het contactpunt heen om beschadiging van het tandvlees te voorkomen.
5. Maak een C-vorm: Buig het flosdraad in een C-vorm strak om de zijkant van de tand.
6. Op-en-neer bewegen: Glijd voorzichtig tot 1 à 2 mm onder de tandvleesrand en beweeg het draad rustig van beneden naar boven langs het tandoppervlak.
7. Beide zijden reinigen: BELANGRIJK – elke tussenruimte bestaat uit TWEE tandoppervlakken. Vouw het draad dus ook in een C-vorm om de buurtand en herhaal de beweging.
8. Schoon stukje draad: Schuif steeds door naar een schoon stuk flosdraad voor de volgende tussenruimte.

Veelgemaakte fouten:

• Te weinig draad gebruiken, waardoor je met hetzelfde stukje vuil verplaatst.
• Alleen recht op en neer bewegen zonder C-vorm – daarmee reinig je alleen het contactpunt en niet het tandoppervlak.
• Te hard of zagend in het tandvlees snijden.
• Te oppervlakkig blijven en niet net onder de tandvleesrand reinigen.
• Slechts één zijde van de tussenruimte meepakken, waardoor je 50% van de tandplak laat zitten.

Hoe diep moet je flossen?

Laat het flosdraad voorzichtig 1 tot 2 mm onder de tandvleesrand glijden – in de zogeheten sulcus (de ondiepe ruimte tussen de tand en het tandvlees). Dit is precies de plek waar tandplakbacteriën zich nestelen en waar tandvleesontsteking ontstaat.

Let op: Bij gezond tandvlees is deze pocket slechts 1 tot 3 mm diep. Bij parodontitis kunnen deze pockets aanzienlijk dieper zijn (4 tot 12 mm). Forceer het flosdraad nooit; te hard flossen kan het weefsel beschadigen en leiden tot terugtrekkend tandvlees.

Blijft flossen pijnlijk of blijft je tandvlees bloeden? Raadpleeg dan je tandarts of mondhygiënist. Dit kan wijzen op een beginnende of gevorderde tandvleesontsteking.

Hoe vaak flossen?

Zowel de Nederlandse richtlijnen voor mondhygiëne als internationale verenigingen adviseren: reinig je tussenruimtes minimaal één keer per dag, bij voorkeur ’s avonds voor het slapengaan.

Waarom juist ’s avonds?

• ’s Nachts maakt je mond minder speeksel aan, waardoor de natuurlijke antibacteriële bescherming wegvalt.
• Bacteriën krijgen 7 tot 8 uur de tijd om zich ongestoord te vermenigvuldigen.
• Etensresten van de hele dag hebben zich tussen je tanden verzameld.
• De fluoride uit je avondtandpasta kan de hele nacht optimaal inwerken.

Soms adviseert de tandarts om tweemaal daags te flossen, bijvoorbeeld bij:

• Een voorgeschiedenis van parodontitis
• Zeer nauwe tussenruimtes waar voedsel snel blijft steken
• Een beugel, kronen of vaste bruggen
• Een verhoogd risico op gaatjes (cariës)

Vanaf welke leeftijd beginnen met flossen?

Zodra twee tanden of kiezen tegen elkaar aan groeien en elkaar raken, is het verstandig om de tussenruimtes schoon te houden. Bij de meeste kinderen gebeurt dit rond de leeftijd van 2 tot 3 jaar, wanneer de melkkiezen doorkomen.

Richtlijnen per leeftijd:

• 2 tot 6 jaar: Ouders reinigen de tussenruimtes van het kind.
• 6 tot 10 jaar: Onder toezicht van ouders – het kind leert stap voor stap de juiste techniek.
• Vanaf 10 tot 12 jaar: Zelfstandig flossen, met af en toe controle door de ouders.

Handig voor jonge kinderen: flossboogjes of floshouders zijn een stuk eenvoudiger vast te houden en maken het aanleren van goede mondhygiëne een stuk makkelijker.

Soorten flosdraad: gewaxte versus ongewaxte flosdraad

Welke flosdraad is het beste?

Het eerlijke antwoord: de flosdraad die je ook daadwerkelijk regelmatig gebruikt. Wetenschappelijk onderzoek toont geen significant verschil aan in het verwijderen van tandplak tussen de verschillende soorten flosdraad.

Gewaxte of ongewaxte flosdraad?

Een vergelijkende studie (Terézhalmy et al., 2008) onderzocht vier verschillende typen flosdraad:

• Standaard ongewaxte flosdraad
• Gewaxte flosdraad
• “Scheurvaste” gewaxte flosdraad
• Expandirende (uitzettende) flosdraad (zwelt op bij contact met speeksel)

Het resultaat: ALLE vier de typen bleken even effectief in het verwijderen van tandplak. De keuze hangt dan ook vooral af van je persoonlijke voorkeur:

Gewaxte flosdraad – de voordelen:

• Glijdt soepeler tussen nauwe ruimtes tussen de tanden
• Rammelt of scheurt minder snel (prettiger bij tanden die dicht op elkaar staan)
• Biedt een soepeler glijgevoel met minder weerstand
• Aanbevolen voor beginners en een dicht gebit

Ongewaxte flosdraad – de voordelen:

• Zwelt tussen de tanden licht op voor een groter contactoppervlak
• Geeft voelbare feedback (je “hoort” het verwijderen van tandplak door een stroef, piepend geluid)
• Vaak milieuvriendelijker (geen synthetische waslaag)
• Aanbevolen voor normale tot bredere tussenruimtes

Flosdraad met PFAS – een probleem?

Een studie uit 2019 trof verhoogde concentraties PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen, ook wel “forever chemicals”) aan bij mensen die bepaalde typen teflon-gecoate flosdraad gebruikten. PFAS worden in verband gebracht met gezondheidsrisico’s (zoals hormonale verstoringen en een verhoogd kankerrisico).

Wat kun je doen?

• Kies voor ongewaxte flosdraad of flosdraad met een natuurlijke waslaag (zoals bijenwas of candelillawas)
• Vermijd merken die adverteren met termen als “Glide” of “Easy Slide” op basis van PTFE (polytetrafluoretheen)
• Let op certificeringen voor PFAS-vrije producten
• Kies voor flosdraad van zijde of bamboe met een natuurlijke coating

Plaats dit risico wel in het juiste perspectief: de voordelen van een goede interdentale reiniging voor je mondhygiëne wegen doorgaans ruimschoots op tegen het potentiële PFAS-risico. Toch is het verstandig om, waar mogelijk, voor PFAS-vrije alternatieven te kiezen.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Bloedend tandvlees bij flossen – normaal of verontrustend?

Licht bloedend tandvlees wanneer je voor het eerst begint met flossen of na een langere pauze weer start, is heel gebruikelijk. Het wijst meestal op een reeds bestaande tandvleesontsteking (gingivitis).

Bloeding in de eerste 1 tot 2 weken:

• Meestal een teken van een milde ontsteking die door regelmatig flossen juist zal genezen
• Blijf voorzichtig flossen (geef niet op!)
• In de regel stopt het bloeden binnen 7 tot 14 dagen bij dagelijkse toepassing
• Dit is juist een GOED teken – het laat zien dat de ontsteking effectief wordt aangepakt

Aanhoudende of hevige bloeding na 2 tot 3 weken:

• Kan wijzen op een verder gevorderde tandvleesontsteking of parodontitis
• Een afspraak bij de tandarts of mondhygiënist is raadzaam
• Een professionele gebitsreiniging kan noodzakelijk zijn
• Mogelijk is je techniek te ruw – ga wat voorzichtiger te werk

De Eastman Interdental Bleeding Index wordt in wetenschappelijk onderzoek gehanteerd om gingivitis nauwkeurig te meten. Bloeding tijdens de reiniging tussen de tanden is een gevoeligere indicator voor tandvleesontsteking dan een visuele inspectie alleen.

Terugtrekkend tandvlees door flosdraad?

Tandvleesretractie (teruggetrokken tandvlees) door het gebruik van flosdraad is mogelijk, maar zeldzaam. Het wordt vrijwel altijd veroorzaakt door een onjuiste techniek:

Risicofactoren:

• Een te agressieve, zagende beweging
• Het met kracht doordrukken van de draad tussen nauwe contactpunten
• Te diep insnijden onder de tandvleesrand
• Het gebruik van ongeschikte materialen (zoals naaigaren of visdraad – ja, dat komt echt voor!)

Hoe flossen zonder schade (preventie):

• Maak rustige, beheerste bewegingen
• Laat de flosdraad voorzichtig tussen de tanden glijden en laat deze niet hard op het tandvlees ‘schieten’
• Gebruik bij zeer krappe tussenruimtes een gewaxte of extra soepele flosdraad
• Vorm een C-vorm rond elke tand en zaag niet horizontaal heen en weer
• Vraag bij twijfel je tandarts of mondhygiënist om een korte demonstratie

Belangrijk: de meest voorkomende oorzaak van terugtrekkend tandvlees is NIET flossen, maar parodontitis (als gevolg van gebrekkige mondhygiëne) of te hard poetsen met een harde tandenborstel.

Waarom stinkt flosdraad na gebruik?

De onaangename geur van gebruikt flosdraad is afkomstig van:

• Bacteriën en hun afbraakproducten: Vooral anaerobe bacteriën produceren vluchtige zwavelverbindingen (VSC – Volatile Sulfur Compounds)
• Verterende etensresten: Eiwitrijke voedseldeeltjes tussen de tanden worden door bacteriën afgebroken
• Tandplak: De bacteriële biofilm zelf heeft een uitgesproken, herkenbare geur

Paradoxaal genoeg is die vieze geur juist het bewijs dat flossen NOODZAKELIJK was – het maakt zichtbaar en ruikbaar hoeveel bacteriën en resten er tussen je tanden zaten. Door dagelijks te flossen verminder je de bacteriële belasting aanzienlijk, waardoor de geur verdwijnt.

Wanneer de geur erg sterk of rot ruikt:

• Kan dit wijzen op verborgen gaatjes (cariës) tussen de tanden
• Parodontitis met diepe tandvleespockets
• Hardnekkig vastzittende etensresten
• Een controle door de tandarts is dan aan te raden

Waar is flosdraad van gemaakt?

Traditionele flosdraad bestaat uit:

• Nylon (polyamide): De meeste reguliere flosdraden worden geproduceerd uit fijne nylonvezels
• PTFE (polytetrafluoretheen): Zeer gladde “glide”-flosdraden, met mogelijke PFAS-bezwaren
• Zijde: Het oorspronkelijke traditionele materiaal, tegenwoordig minder gangbaar
• Coatings: Was (bijenwas, candelillawas, carnaubawas), fluoride en smaakstoffen (zoals munt)

Milieuvriendelijke alternatieven:

• Bamboe flosdraad (gecoat met een natuurlijke was)
• Echte zijdedraad (volledig biologisch afbreekbaar, wel wat kostbaarder)
• Flosdraad op basis van maïszetmeel (PLA, biologisch afbreekbaar)

Fluoride en kariespreventie

Waarom fluoride zo belangrijk is

De studie van Mazhari uit 2018 toonde niet alleen een grotere afname van tandplak aan bij eerst flossen, maar ook een significant hogere opname van fluoride tussen de tanden. Waarom is het antwoord op de vraag of je moet flossen voor of na tandenpoetsen hierbij zo doorslaggevend?

Fluoride beschermt het gebit tegen gaatjes op drie manieren:

1. Remineralisatie: Herstelt beginnende gaatjes doordat calcium en fosfaat opnieuw in het tandglazuur worden ingebouwd
2. Verharding van het glazuur: Vormt fluorapatiet, een mineraal dat beter bestand is tegen zuren dan het oorspronkelijke hydroxylapatiet
3. Antibacteriële werking: Remt bacteriële enzymen en vertraagt de vorming van tandplak

De ruimtes tussen de tanden zijn bijzonder kwetsbaar voor het ontstaan van gaatjes, omdat:

• Ze onbereikbaar zijn voor de gewone tandenborstel
• Voedselresten er makkelijk vast blijven zitten
• Bacteriën er ideale zuurstofarme (anaerobe) omstandigheden vinden
• Ze bij een standaard poetsbeurt vaak minder worden blootgesteld aan fluoride

Eerst flossen en pas daarna poetsen maximaliseert de opname van fluoride precies op de plekken waar je gebit die bescherming het hardst nodig heeft.

Optimale fluorideconcentratie

Voor een doeltreffende bescherming adviseren tandheelkundige richtlijnen voor volwassenen:

• Tandpasta: 1.450 ppm fluoride (de standaard voor volwassenen)
• Minimaal 2x per dag poetsen: ’s ochtends en ’s avonds
• Niet naspoelen met water: Na het poetsen alleen het overtollige schuim uitspugen en niet naspoelen met water (zo blijft de fluoride langer actief)
• Optioneel: mondwater met fluoride: Als eventuele aanvulling na het flossen en poetsen
• Gefluorideerd keukenzout: Heeft een beschermende nawerking tot ongeveer 30 minuten na de maaltijd

Voor kinderen gelden specifieke richtlijnen met een lagere concentratie fluoride om inslikken te voorkomen.

De 3-stappenmethode voor een complete mondhygiëne

De optimale volgorde van tandenpoetsen, flossen en mondwater samengevat in een wetenschappelijk onderbouwde routine:

Stap 1: Interdentale reiniging (flossen of ragen / flossen of stoken)

• Gebruik flosdraad, tandenstokers of interdentale ragers (bij bredere ruimtes)
• Reinig alle tussenruimtes en neem beide zijden van elke tand mee
• Vorm een C-vorm rond de tand en reinig voorzichtig tot net onder de tandvleesrand
• Hoe vaak flossen? Minimaal 1x per dag (’s avonds voor het slapengaan), bij voorkeur 2x per dag

Stap 2: Tandenpoetsen met fluoridetandpasta

• Gebruik een tandpasta met 1.450 ppm fluoride voor volwassenen
• Poets minimaal 2 minuten zorgvuldig
• Reinig alle vlakken (buitenzijde, binnenzijde en kauwvlakken)
• Na het poetsen alleen uitspugen, niet naspoelen met water

Stap 3 (optioneel): Mondwater met fluoride

• Verhoogt de contacttijd en zorgt voor een extra toevoer van fluoride
• Vooral waardevol bij een verhoogd risico op gaatjes
• Niet direct na het tandenpoetsen gebruiken – wacht 30 minuten of gebruik het op een ander tijdstip gedurende de dag

Deze systematische volgorde leidt tot “een grondigere verwijdering van schadelijke bacteriën en een hogere concentratie fluoride op het tandoppervlak” – met name in de kwetsbare ruimtes tussen de tanden, die samen circa 40% van je totale gebitsoppervlak uitmaken.

Wetenschappelijke bronnen

• Mazhari F, Boskabady M, Moeintaghavi A, Habibi A. The effect of toothbrushing and flossing sequence on interdental plaque reduction and fluoride retention: A randomized controlled clinical trial. J Periodontol. 2018;89(7):824-832.
• Berchier CE, Slot DE, Haps S, Van der weijden GA. The efficacy of dental floss in addition to a toothbrush on plaque and parameters of gingival inflammation: a systematic review. Int J Dent Hyg. 2008;6(4):265-79.
• Sambunjak D, Nickerson JW, Poklepovic T, et al. Flossing for the management of periodontal diseases and dental caries in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2011;(12):CD008829.
• Bain C. Flossing, remoaning and remania – dentistry in denial. Dental Update. 2017;43(8).
• Vernon LT, Da silva APB, Seacat JD. In Defense of Flossing: Part II-Can We Agree It’s Premature to Claim Flossing Is Ineffective to Help Prevent Periodontal Diseases?. J Evid Based Dent Pract. 2017;17(3):149-158.
• Vernon LT, Seacat JD. In Defense of Flossing: Can We Agree It’s Premature to Claim Flossing is Ineffective to Prevent Dental Caries?. J Evid Based Dent Pract. 2017;17(2):71-75.
• Terézhalmy GT, Bartizek RD, Biesbrock AR. Plaque-removal efficacy of four types of dental floss. J Periodontol. 2008;79(2):245-51.
• Barendregt DS, Timmerman MF, Van der velden U, Van der weijden GA. Comparison of the bleeding on marginal probing index and the Eastman interdental bleeding index as indicators of gingivitis. J Clin Periodontol. 2002;29(3):195-200.
• Henry A, Biddlestone J, Mccaul J. ‘Nasal flossing’: A case report of nasopharyngeal stenosis due to severe erosive lichen planus and a novel therapeutic intervention. Int J Surg Case Rep. 2019;54:99-102.