MAANDAG 16 NOVEMBER 2026
Cadmium in voeding: brood, aardappelen, lijnzaad, pure chocolade en een eekhoorntjesbrood op een houten tafel (gegenereerd door AI)

Cadmium: waar het in zit, wat het in je lichaam aanricht en wat ontgiften oplevert

Cadmium is een giftig zwaar metaal dat iedereen dagelijks binnenkrijgt via eten, vooral via brood, pasta en aardappelen. Een acute cadmiumvergiftiging komt in het dagelijks leven zeer zelden voor. Het eigenlijke probleem: cadmium blijft 10 tot 30 jaar in het lichaam en hoopt zich op in de nieren. Over tientallen jaren kan dat de nieren verzwakken en de botten brozer maken.

De meeste mensen in Duitsland nemen volgens het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) minder cadmium op dan de gezondheidskundige richtwaarde als tolereerbaar beschouwt. Kleine kinderen zitten daar echter dicht tegenaan. Wie rookt, heeft duidelijk meer cadmium in het bloed. Hier lees je in welke levensmiddelen cadmium zit, wat chocolade en lijnzaad echt uitmaken, hoe je cadmium in het lichaam meet en waarom „ontgiften” met chlorella of zeoliet niet werkt.

Dit artikel is aflevering 3 van onze serie „Hoe raakt de mens vergiftigd?”, waarin we de ene na de andere giftige stof tegen het licht houden. Tot nu toe verschenen: Kwikvergiftiging door amalgaam en vis en Loodvergiftiging en loden leidingen. Het artikel vervangt geen gesprek met een arts. Stand: november 2026.

De kern in het kort

  • De EFSA beschouwt 2,5 microgram cadmium per kilogram lichaamsgewicht per week levenslang als tolereerbaar. Voor een volwassene van 70 kilogram is dat 175 microgram per week [3].
  • De meerderheid in Duitsland zit daaronder. Kinderen onder de drie jaar bereiken gemiddeld tot 93 procent van de richtwaarde. Kinderen met een hoge inname overschrijden die tot 1,5 keer [1].
  • Het meeste cadmium nemen we op via graan (40 tot 50 procent) en aardappelen (13 tot 15 procent). Niet omdat die bijzonder zwaar belast zijn, maar omdat we er veel van eten [2].
  • Rokers hadden in de Duitse landelijke milieustudie ongeveer vier keer zoveel cadmium in het bloed als niet-rokers [8]. Niet roken is de meest effectieve bescherming.
  • Voor het „ontgiften” van cadmium met chlorella, koriander of zeoliet bestaan geen bewijzen bij mensen. Zelfs geneesmiddelen die metalen binden worden bij chronische blootstelling als niet zinvol beschouwd [21].

Wat is cadmium en waarom is het giftig?

Cadmium (chemisch symbool Cd) is een giftig zwaar metaal dat in de aardkorst zelden voorkomt. Het zit vooral in zinkertsen, in mindere mate ook in lood- en koperertsen, en komt vrij bij het smelten daarvan. De industrie gebruikt het voor batterijen, pigmenten, coatings, stabilisatoren voor kunststof en fotovoltaïek [1]. In het milieu komt cadmium van nature terecht door verwering en vulkanen, maar vooral door smelterijen, verbranding, afvalverbranding en via fosfaatmeststoffen en rioolslib. Planten nemen het uit de bodem op via de wortels. In zure bodems komt bijzonder veel cadmium in de planten terecht [1].

In het lichaam heeft cadmium geen functie. Uit de darm wordt slechts 1 tot 10 procent opgenomen. Wat er wel aankomt, blijft echter: cadmium hoopt zich op in nieren en lever en heeft een biologische halfwaardetijd van 10 tot 30 jaar [2]. Daarom stijgt het cadmiumgehalte met de leeftijd, ook als de dagelijkse hoeveelheid klein is [1].

Cadmiumvergiftiging: symptomen en tekenen

Er zijn twee vormen:

  • Acute vergiftiging: Die ontstaat bijna alleen op het werk, bijvoorbeeld bij het lassen, solderen of snijden van cadmiumhoudend metaal, wanneer dampen worden ingeademd. De klachten beginnen vaak pas 4 tot 8 uur later: hoesten, kortademigheid, pijn op de borst en spierzwakte, in het ergste geval vocht in de longen en longfalen. Wie grote hoeveelheden inslikt, krijgt misselijkheid, braken en buikpijn [20].
  • Chronische blootstelling: Die veroorzaakt lange tijd geen klachten. Eerst beschadigt cadmium de fijne nierkanaaltjes. Dat is alleen in de urine meetbaar, bijvoorbeeld aan uitgescheiden kleine eiwitten zoals bèta-2-microglobuline [3]. Later kan de nierfunctie afnemen. Omdat de beschadigde nier de vitamine-D-stofwisseling verstoort, verliezen de botten mineralen [2][20].

Er zijn dus geen typische alledaagse symptomen waaraan je een cadmiumbelasting herkent. Vermoeidheid, hoofdpijn of concentratieproblemen, die op internet vaak als „tekenen van zware metalen in het lichaam” worden genoemd, hebben veel oorzaken en zijn daarvan geen bewijs.

Vermoeden van acute vergiftiging? Bijvoorbeeld na het inademen van dampen bij lassen of solderen met aansluitend kortademigheid, of als een kind een batterij of verfpigmenten heeft ingeslikt: bel de huisarts of het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via een arts, of in een noodgeval 112.

Itai-itai: de ernstigste bekende cadmiumvergiftiging

Hoe ernstig een jarenlange cadmiumbelasting kan worden, bleek in Japan. In het stroomgebied van de Jinzu in de prefectuur Toyama kwam cadmium uit een mijn in rivierwater en rijstvelden terecht. Veel mensen, vooral oudere vrouwen, kregen ernstige nierschade, botverweking en botbreuken. De ziekte is vernoemd naar de pijnkreten van de patiënten: „Itai-itai”, in het Nederlands „Het doet pijn, het doet pijn”. Ze geldt als de ernstigste vorm van chronische cadmiumvergiftiging [18]. De mensen daar dronken tientallen jaren verontreinigd rivierwater en aten rijst van verontreinigde velden. Met de huidige blootstelling in Europa is dat niet te vergelijken.

Cadmium in voeding: in welke levensmiddelen zit cadmium?

Voor niet-rokers is voeding de belangrijkste bron; die is goed voor ongeveer 90 procent van de inname. Drinkwater en lucht dragen minder dan 10 procent bij [1]. Het loont daarbij om twee vragen te scheiden: welke levensmiddelen bevatten veel cadmium? En welke dragen het meest bij aan de totale hoeveelheid?

Bijzonder veel cadmium vond het BfR in zijn grote Total-Diet-Studie MEAL in deze levensmiddelen [2]:

  • Eekhoorntjesbrood
  • Cacaopoeder, de basis van chocolade
  • Zonnebloempitten en lijnzaad
  • Zeewier
  • Orgaanvlees zoals lever en nier
  • Inktvis en schelpdieren

De grootste bijdrage leveren daarentegen alledaagse levensmiddelen die elk weinig bevatten, maar dagelijks gegeten worden [2]:

Welke levensmiddelen het meeste cadmium leveren (Duitsland, BfR-MEAL-studie)
LevensmiddelengroepAandeel in de cadmiuminname
Graan en graanproducten (vooral wit brood, broodjes, pasta, volkoren- en grijsbrood)40 tot 50 %
Aardappelen en aardappelproducten13 tot 15 %
Spinazie en spinazie met roombij kinderen die het eten de grootste afzonderlijke bron

In geselecteerde scenario’s bereiken kinderen van een half jaar tot zes jaar alleen al door spinazie 96 procent van de richtwaarde. Bij jongeren en volwassenen die veel inktvis of eekhoorntjesbrood eten, ligt de inname alleen al door deze levensmiddelen boven de richtwaarde [1].

Andere bronnen buiten de voeding:

  • Roken: Tabaksplanten nemen van nature veel cadmium op, en cadmiumverbindingen zijn vluchtig. Via de longen komt het veel gemakkelijker in het bloed dan via de darm [1]. In de Duitse milieu-survey hadden rokers gemiddeld 1,06 microgram cadmium per liter bloed, niet-rokers 0,25 microgram [8]. Ook passief roken telt mee [2].
  • Beroep: metaalverwerking, batterijrecycling, solderen en lassen [2].
  • Huisstof en speelgoed: Peuters nemen via hand-mondgedrag extra cadmium op [2].
  • Keramiek: Uit glazuren en decoraties kan cadmium in voedsel overgaan. In 2020 gaf bij controles door de Duitse autoriteiten een deel van de sterk gedecoreerde borden meer cadmium af dan het BfR als tolereerbaar beschouwt [2].
  • Goedkope sieraden: In de EU mogen metalen onderdelen van sieraden sinds december 2011 maximaal 0,01 procent cadmium bevatten [19]. Kinderen moeten fantasiesieraden toch niet in de mond nemen.

Cadmium in brood: waarom Frankrijk aan de bel trekt

In Frankrijk is cadmium sinds 2025 een groot publiek onderwerp. De Franse voedselautoriteit ANSES bevestigde in maart 2026 dat een deel van de bevolking via voeding te veel binnenkrijgt. In de Franse Total-Diet-Studie zaten 23 tot 27 procent van de kinderen en 1,4 tot 1,7 procent van de volwassenen boven de daar geldende tolereerbare dagelijkse hoeveelheid [6]. De belangrijkste oorzaak is volgens ANSES met cadmium verontreinigde landbouwgrond: meer dan 80 procent van het cadmium dat op Franse velden terechtkomt, is afkomstig uit meststoffen, waarvan 55 procent uit minerale fosfaatmest. De ruwe fosfaten komen overwegend uit Noord-Afrika, waar het gesteente deels veel cadmium bevat [6].

De EU staat in fosfaatmeststoffen sinds 2022 maximaal 60 milligram cadmium per kilogram fosfaat (P₂O₅) toe [17]. De Duitse meststoffenverordening (Düngemittelverordnung) is met 50 milligram strenger [2], de ANSES adviseert 20 milligram [7]. De Franse cijfers zijn niet rechtstreeks op Duitsland over te dragen: bodems, meststoffen, grenswaarden en voeding verschillen, en de ANSES beoordeelt met eigen richtwaarden. Voor Duitsland geldt de BfR-beoordeling van 2026 [1].

Cadmium in chocolade, cacao en lijnzaad: hoeveel is te veel?

Pure chocolade en lijnzaad gelden vaak als „cadmiumvallen”. Beide bevatten inderdaad meer cadmium dan veel andere levensmiddelen. Of dat een probleem is, hangt af van de hoeveelheid die je eet.

Chocolade: Cadmium zit in de cacao, niet in suiker of melk. Hoe hoger het cacaogehalte, hoe meer cadmium is toegestaan. Cadmium in chocolade levert in Frankrijk in alle leeftijdsgroepen minder dan 3 procent van de totale inname [6].

Cadmium in levensmiddelen: tabel met EU-maximumgehalten
LevensmiddelMaximumgehalte cadmium (mg per kg)
Melkchocolade met minder dan 30 % cacaodroge stof0,10 mg/kg
Chocolade met minder dan 50 % cacao, melkchocolade vanaf 30 %0,30 mg/kg
Chocolade vanaf 50 % cacaodroge stof0,80 mg/kg
Cacaopoeder voor consumenten, ook chocolademelkpoeder0,60 mg/kg
Lijnzaad en zonnebloempitten0,50 mg/kg
Maanzaad1,20 mg/kg
Rijst, quinoa, tarwezemelen0,15 mg/kg
Wilde paddenstoelen0,50 mg/kg
Gekweekte champignons0,050 mg/kg
Nier van rund, varken en pluimvee1,0 mg/kg

Bron: Verordening (EU) 2023/915, bijlage I, sectie 3.2 [4]

Rekenvoorbeeld chocolade: Als een pure chocolade precies op het maximumgehalte van 0,80 mg/kg zat, bevatten 30 gram (ongeveer een derde reep) 24 microgram cadmium. Voor een volwassene van 70 kilogram zou dat bijna 14 procent van de tolereerbare weekhoeveelheid zijn, op één enkele dag. Wie dat elke dag eet, benut alleen daarmee al 96 procent van de weekhoeveelheid. Het maximumgehalte is echter een bovengrens; de meeste producten moeten daaronder blijven. Voor kinderen geldt vanwege het lagere lichaamsgewicht dienovereenkomstig minder. Wie graag pure chocolade eet, wisselt het best af tussen merken en herkomstlanden en geniet met mate.

Lijnzaad: Het BfR adviseert volwassenen maximaal 20 gram lijnzaad per dag te eten, dus ongeveer twee tot drie afgestreken eetlepels, mede vanwege het cadmium. Kleine kinderen moeten vooral vanwege het aanwezige blauwzuur geen rauw, geschroot lijnzaad krijgen. Voor kinderen vanaf vier jaar gelden maximaal 4 gram per dag als onbedenkelijk [5]. Rekenvoorbeeld lijnzaad: 20 gram lijnzaad op het maximumgehalte bevat 10 microgram cadmium, op weekbasis 70 microgram. Dat is 40 procent van de weekhoeveelheid van een volwassene van 70 kilogram.

Infographic: een hoog gehalte is niet hetzelfde als een grote bijdrage. Veel cadmium bevatten eekhoorntjesbrood, cacaopoeder, lijnzaad, zonnebloempitten, zeewier, orgaanvlees, inktvis en schelpdieren. Het meest dragen graanproducten bij met 40 tot 50 procent en aardappelen met 13 tot 15 procent
Brood en aardappelen leveren meer cadmium dan chocolade, omdat we er meer van eten. Bron: BfR 2026
Grafiek op je eigen website gebruiken

Je mag de grafiek met bronvermelding en link vrij gebruiken. Code kopiëren:

<a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/cadmium-in-voeding/"><img src="https://gesundefakten.com/wp-content/uploads/2026/11/cadmium-lebensmittel-quellen-nl.webp" alt="Infographic: een hoog gehalte is niet hetzelfde als een grote bijdrage. Veel cadmium bevatten eekhoorntjesbrood, cacaopoeder, lijnzaad, zonnebloempitten, zeewier, orgaanvlees, inktvis en schelpdieren. Het meest dragen graanproducten bij met 40 tot 50 procent en aardappelen met 13 tot 15 procent" width="1536" height="1024"></a><br>Bron: <a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/cadmium-in-voeding/">gesundefakten.com</a>

Cadmium in het lichaam: normaalwaarden in urine en cadmium in het bloed

Cadmium wordt gemeten in urine of bloed. De urinewaarde laat zien hoeveel zich over de jaren in het lichaam, vooral in de nieren, heeft opgehoopt. De bloedwaarde weerspiegelt eerder de opname van de afgelopen maanden [3]. De Duitse Kommission Human-Biomonitoring van het Umweltbundesamt heeft hiervoor beoordelingswaarden vastgesteld [9][22]. Referentiewaarden beschrijven de gebruikelijke blootstelling, HBM-waarden de gezondheidskundige beoordeling:

Cadmium-normaalwaarden en beoordelingswaarden van het Duitse Umweltbundesamt
WaardeKinderenVolwassenen (niet-rokers)
Referentiewaarde urine: bovengrens van de gebruikelijke blootstelling0,2 µg/l (3 tot 14 jaar)0,8 µg/l
Referentiewaarde bloedonder 0,3 µg/l1,0 µg/l
HBM-I-waarde urine: daaronder is geen gezondheidsschade te verwachten0,5 µg/l1 µg/l
HBM-II-waarde urine: gezondheidsschade mogelijk, actie vereist2 µg/l4 µg/l

Referentiewaarden voor kinderen uit GerES IV (2003 tot 2006), voor volwassenen uit de Duitse milieu-survey 1998, HBM-waarden stand 2011 [22]. Ligt de bloedwaarde bij kinderen herhaaldelijk boven 0,3 µg/l, dan wijst dat volgens het Umweltbundesamt op een bijzondere bron zoals tabaksrook [22]. Op creatinine betrokken laboratoriumwaarden (µg/g creatinine) zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar met µg/l.

In de Duitse milieustudie over gezondheid GerES V (2014 tot 2017) zaten bijna alle kinderen en jongeren tussen 3 en 17 jaar onder de HBM-I-waarde, ook de meeste met een relatief hoge blootstelling. Slechts 0,6 procent overschreed die. Met de leeftijd stijgen de waarden, omdat cadmium zich ophoopt. Actuele gegevens voor volwassenen uit GerES VI (2023 tot 2024) zijn nog niet gepubliceerd [1].

Wat cadmium in het lichaam aanricht: nier, botten, hart

Nieren

De nieren zijn het gevoeligste orgaan. De EFSA-richtwaarde is precies zo afgeleid: ze is gebaseerd op de stijging van een urinemarker voor schade aan de nierkanaaltjes [2][3]. Een meta-analyse van 31 studies met 195.015 deelnemers uit acht landen vond bij hogere cadmiumblootstelling een iets slechtere nierfunctie. Het verband was het duidelijkst bij de bloedwaarde en in dwarsdoorsnedestudies; in de weinige cohortstudies was het niet eenduidig [12].

Botten

Cadmium kan botten ontmineraliseren [2]. In het Zweedse mammografiecohort hadden vrouwen tussen 56 en 69 jaar met een hogere cadmiuminname via voeding (vanaf 13 microgram per dag) een 32 procent hoger risico op osteoporose en een 31 procent hoger risico op een eerste botbreuk [13]. Een meta-analyse van zeven studies met ongeveer 504.000 deelnemers en bijna 22.000 botbreuken kwam uit op een 30 procent hoger risico op botbreuken bij de hoogste in vergelijking met de laagste blootstelling [10].

Hart en bloedvaten

Een grote meta-analyse in het vakblad BMJ, waarin in totaal 37 studies over meerdere metalen werden beoordeeld, vond bij hogere cadmiumblootstelling een 33 procent hoger risico op hart- en vaatziekten en een 72 procent hoger risico op een beroerte [11]. Ook de sterfte was in cohortstudies bij hogere urinewaarden verhoogd [15]. Zulke observationele studies laten verbanden zien, geen zeker bewijs. Omdat roken zowel cadmium als hartrisico verhoogt, is het moeilijk beide volledig van elkaar te scheiden.

Is cadmium kankerverwekkend?

Ja. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) stuurt cadmium en cadmiumverbindingen in als bewezen kankerverwekkend voor de mens (groep 1). Dat is vooral aangetoond voor longkanker bij mensen die beroepsmatig cadmiumstof of -dampen hebben ingeademd [16]. Voor andere vormen van kanker, zoals alvleesklier-, blaas-, prostaat- en borstkanker, bestaat een verdenking [6].

Mythencheck: wat er over cadmium wordt verteld

  • „De helft van de Fransen is met cadmium vergiftigd.” Onnauwkeurig. In de biomonitoringstudie ESTEBAN zaten 47,6 procent van de 18- tot 60-jarigen boven een urinewaarde van 0,5 microgram per gram creatinine, die de ANSES als kritiek hanteert [6]. Dat is een richtwaarde voor de langdurige belasting van de nieren, geen acute vergiftiging. Boven de tolereerbare dagelijkse hoeveelheid zaten 1,4 tot 1,7 procent van de volwassenen [6].
  • „Bio beschermt tegen cadmium.” Niet automatisch. Ook in de biologische landbouw zijn fosfaatgesteente en organische meststoffen toegestaan die cadmium kunnen bevatten [6]. Bepalend zijn bodem en herkomst.
  • „Chocolade is de belangrijkste bron.” Onjuist. De grootste bijdrage leveren brood, pasta en aardappelen [2]. Wie dagelijks veel pure chocolade eet, houdt de hoeveelheid toch beter in de gaten.
  • „Met een haaranalyse kun je een cadmiumbelasting vaststellen.” Nee. Betekenisvol zijn urine- en bloedwaarden met de referentiewaarden van het Duitse Umweltbundesamt [8][9]. Voor haaranalyses bestaan zulke beoordelingswaarden niet.
  • „Chlorella, koriander of zeoliet ontgiften cadmium.” Daarvoor bestaan geen betrouwbare studies bij mensen. Algenproducten horen volgens het BfR zelfs tot de levensmiddelen met de hoogste cadmiumgehalten [2].
  • „Hooggedoseerd zink of selenium ontgift cadmium.” Voedingssupplementen scheiden opgeslagen cadmium niet uit. Aangetoond is juist het omgekeerde: bij ijzertekort neemt de darm meer cadmium op [2]. In een studie onder vrouwen in Bangladesh speelde naast ijzer ook de zinkstatus een rol [14]. Een goede voorziening van ijzer en zink via de voeding is daarom zinvol.

Zware metalen in het lichaam testen en uit het lichaam „ontgiften”: wat helpt echt?

Veel mensen zoeken manieren om zware metalen uit het lichaam te verwijderen. Eerst moet echter duidelijk zijn of er überhaupt een verhoogde belasting is. Een test op cadmium of andere zware metalen in het lichaam is zinvol als er een concrete aanleiding is, bijvoorbeeld bij beroepsmatige blootstelling of afwijkende nierwaarden. De kosten worden door de Duitse ziektekostenverzekering (Krankenkasse) in de regel alleen vergoed bij een medisch onderbouwd vermoeden. Dan meet een laboratorium cadmium in urine of bloed. Bij urine wordt de waarde vaak betrokken op het creatinine in de urine, om te corrigeren voor hoe verdund het monster is. De waarden worden vergeleken met de referentie- en HBM-waarden van het Duitse Umweltbundesamt [8][9]. Rokers moeten dat vermelden, omdat hun waarden duidelijk hoger liggen. Of de nieren zelf zijn aangetast, laat daarentegen de creatininewaarde in het bloed zien. Die kun je met onze creatinine-omrekenaar omrekenen tussen mg/dl en µmol/l. Voor lood en kwik leggen de artikelen Loodvergiftiging en Kwikvergiftiging uit welke tests zinvol zijn.

Zogeheten provocatietests, waarbij vóór de urinemonsterafname een metaalbindend middel wordt gegeven, drijven de waarden kunstmatig op. Dat een middel metaal in de urine haalt, bewijst nog geen nut voor de gezondheid [21]. Voor zulke tests bestaan geen geldige vergelijkingswaarden.

Een middel dat cadmium daadwerkelijk uit nieren en botten haalt, bestaat niet. Een overzicht over chelatietherapie komt tot de conclusie: bij acute vergiftiging werden enkele werkzame stoffen overwogen, een duidelijk nut is niet aangetoond. Bij chronische blootstelling wordt chelatietherapie niet ondersteund. In dierproeven verhoogde het middel dimercaprol (BAL) zelfs de hoeveelheid cadmium in de nieren en verergerde het nierschade [21]. „Ontgiften” kan dus schaden. Omdat cadmium zo lang in het lichaam blijft, helpt vooral één ding: minder opnemen.

Zo verlaag je je cadmiumbelasting

Cadmium helemaal vermijden kan niet. Consumenten hebben volgens het BfR weinig mogelijkheden om hun inname sterk te verlagen [2]. Toch helpen deze stappen:

  • Niet roken en passief roken vermijden. Dat is de meest effectieve afzonderlijke stap [6][8].
  • Gevarieerd eten en levensmiddelen uit verschillende regio’s kopen [2][6]. De ANSES adviseert bovendien zoete en hartige tarweproducten zoals ontbijtgranen, koekjes en gebak te beperken en vaker peulvruchten in plaats van pasta te eten [6].
  • Wilde paddenstoelen zoals eekhoorntjesbrood slechts af en toe eten, bij regelmatige consumptie maximaal 200 tot 250 gram per week. Kinderen dienovereenkomstig minder [2]. Voor gekweekte champignons geldt een tien keer lager maximumgehalte dan voor wilde paddenstoelen [4].
  • Orgaanvlees van wild slechts om de twee à drie weken. Lever van wild zwijn helemaal mijden, omdat die bovendien veel PFAS kan bevatten [2].
  • Lijnzaad maximaal 20 gram per dag voor volwassenen, kinderen vanaf vier jaar maximaal 4 gram [5].
  • Op voldoende ijzer letten, vooral als vrouw in de vruchtbare leeftijd, omdat ijzertekort de cadmiumopname verhoogt [2][14]. IJzerpreparaten alleen na een door een arts vastgesteld tekort.
  • Kinderen beschermen: batterijen en goedkope sieraden buiten bereik houden, handen wassen na het buiten spelen, bij spinazie voor peuters op afwisseling letten [1][2].
  • Sterk versierd keramiek uit onzekere bronnen niet gebruiken voor zure gerechten of om eten in te bewaren [2].

Veelgestelde vragen

Hoe merk ik of ik te veel cadmium in mijn lichaam heb?

Aan je eigen gevoel helemaal niet. Een chronische blootstelling geeft lange tijd geen klachten. Duidelijkheid geeft alleen een meting in urine of bloed, vergeleken met de referentiewaarden van het Duitse Umweltbundesamt [8][9].

Welke symptomen geven te veel zware metalen in het lichaam?

Dat hangt van het metaal af. Bij cadmium zijn er in het dagelijks leven geen voelbare vroege tekenen, pas later nier- en botschade. Bij lood kunnen buikkrampen en bloedarmoede optreden, bij kwik tremoren en zenuwstoornissen, beide meestal pas bij hoge hoeveelheden. Niet-specifieke klachten zoals vermoeidheid zijn geen betrouwbaar teken. Duidelijkheid geeft alleen een gerichte meting.

Hoe lang blijft cadmium in het lichaam?

Heel lang. De biologische halfwaardetijd bedraagt 10 tot 30 jaar [2]. Na die tijd is pas de helft uitgescheiden.

Kun je cadmium en andere zware metalen uit het lichaam ontgiften?

Nee, niet effectief. Noch voedingssupplementen noch chelatietherapie zijn bij chronische blootstelling aangetoond [21]. Zinvol is de opname te verlagen, vooral door niet te roken.

Hoeveel pure chocolade is onbedenkelijk?

Een vaste grens is er niet, omdat de gehalten schommelen. Af en toe een paar stukjes is geen probleem. Wie dagelijks grotere hoeveelheden pure chocolade eet, moet van merk en herkomst wisselen en de hoeveelheid beperken.

Moet ik vanwege cadmium volkoren laten staan?

Nee. Cadmium zit weliswaar deels in de zemelen, daarom is voor tarwezemelen een iets hoger maximumgehalte toegestaan dan voor graan in het algemeen (0,15 in plaats van 0,10 mg/kg) [4]. Het BfR raadt echter niet af, maar adviseert een gevarieerde keuze [2]. Volkoren levert voedingsvezels en mineralen die gezondheidskundig belangrijk zijn.

Is cadmium in drinkwater een probleem?

In Duitsland nauwelijks. Drinkwater en lucht dragen samen minder dan 10 procent bij aan de inname [1].

Zijn vegetariërs zwaarder belast?

Volgens de EFSA kunnen mensen die veel graan, noten, oliehoudende zaden en peulvruchten eten meer cadmium opnemen [3]. Een gevarieerde plantaardige voeding blijft toch gezond. Belangrijk is een goede ijzervoorziening.

Is cadmium in batterijen gevaarlijk?

In het apparaat niet. Gevaarlijk wordt het als accu’s beschadigd, ingeslikt of verkeerd afgevoerd worden. Oude nikkel-cadmiumaccu’s horen, net als alle batterijen, in de inzamelbox, nooit in het huisvuil.

Conclusie: cadmium is zelden acuut giftig, maar wel een langetermijnbelasting

Een acute cadmiumvergiftiging treft bijna alleen mensen die beroepsmatig dampen inademen. Voor alle anderen is cadmium een stille langetermijnbelasting: het komt binnen via brood, pasta en aardappelen, blijft tientallen jaren in de nieren en kan op latere leeftijd nieren en botten verzwakken. De meeste mensen in Duitsland zitten onder de richtwaarde, kleine kinderen echter dicht erbij. Het grootste verschil maakt roken. Chocolade en lijnzaad hoeft niemand te schrappen, maar maat houden loont. Dure ontgiftingskuren leveren niets op. De grootste hefboom ligt bij de politiek: minder cadmium in meststoffen en daarmee in bodems en levensmiddelen.

Verder in de serie: Aflevering 1 Kwikvergiftiging · Aflevering 2 Loodvergiftiging · Aflevering 4 Arseen in rijst. Past hierbij: Microplastics in het lichaam.

Citeersuggestie: gesundefakten.com (2026): Cadmium: waar het in zit, wat het in je lichaam aanricht en wat ontgiften oplevert. https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/cadmium-in-voeding/

Bronnen

  1. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): BfR-MEAL-Studie zu Cadmium in Lebensmitteln: Gesundheitliche Beeinträchtigungen für die Mehrheit der Bevölkerung nicht zu erwarten. Stellungnahme 030/2026 van 29 mei 2026. DOI: 10.17590/20260529-142450-0.
  2. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Cadmium in Lebensmitteln: Was ist über die Aufnahme und gesundheitliche Risiken bekannt? FAQ van 8 juni 2026. bfr.bund.de.
  3. EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM): Scientific Opinion: Cadmium in food. EFSA Journal 2009;980:1–139. DOI: 10.2903/j.efsa.2009.980.
  4. Verordnung (EU) 2023/915 der Kommission vom 25. April 2023 über Höchstgehalte für bestimmte Kontaminanten in Lebensmitteln, bijlage I, sectie 3.2 (Cadmium). eur-lex.europa.eu.
  5. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Blausäure und Cadmium in Leinsamen: Besser keine rohen, geschroteten Leinsamen für Kleinkinder. Mededeling 034/2026 van 16 juni 2026. bfr.bund.de.
  6. Agence nationale de sécurité sanitaire (ANSES): Qu’est-ce que le cadmium et quels sont les risques pour la santé ? 25 maart 2026. anses.fr.
  7. ANSES: Cadmium : agir dès à présent à la source de la contamination des sols. 25 maart 2026. anses.fr.
  8. Kommission Human-Biomonitoring des Umweltbundesamtes: Aktualisierung der Referenzwerte für Blei, Cadmium und Quecksilber im Blut und im Urin von Erwachsenen. Bundesgesundheitsblatt 2003;46:1112–1113. umweltbundesamt.de.
  9. Umweltbundesamt, Kommission Human-Biomonitoring: HBM-Werte (tabel, stand van maart 2020). umweltbundesamt.de.
  10. Cheng X, Niu Y, Ding Q et al.: Cadmium Exposure and Risk of Any Fracture: A PRISMA-Compliant Systematic Review and Meta-Analysis. Medicine (Baltimore) 2016;95(10):e2932. PubMed 26962791. DOI: 10.1097/MD.0000000000002932.
  11. Chowdhury R, Ramond A, O’Keeffe LM et al.: Environmental toxic metal contaminants and risk of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. BMJ 2018;362:k3310. PubMed 30158148. DOI: 10.1136/bmj.k3310.
  12. Doccioli C, Sera F, Francavilla A et al.: Association of cadmium environmental exposure with chronic kidney disease: A systematic review and meta-analysis. Sci Total Environ 2024;906:167165. PubMed 37758140. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2023.167165.
  13. Engström A, Michaëlsson K, Vahter M et al.: Associations between dietary cadmium exposure and bone mineral density and risk of osteoporosis and fractures among women. Bone 2012;50(6):1372–1378. PubMed 22465267. DOI: 10.1016/j.bone.2012.03.018.
  14. Kippler M, Ekström EC, Lönnerdal B et al.: Influence of iron and zinc status on cadmium accumulation in Bangladeshi women. Toxicol Appl Pharmacol 2007;222(2):221–226. PubMed 17543360. DOI: 10.1016/j.taap.2007.04.009.
  15. Larsson SC, Wolk A: Urinary cadmium and mortality from all causes, cancer and cardiovascular disease in the general population: systematic review and meta-analysis of cohort studies. Int J Epidemiol 2016;45(3):782–791. PubMed 25997435. DOI: 10.1093/ije/dyv086.
  16. International Agency for Research on Cancer (IARC): Arsenic, Metals, Fibres, and Dusts. IARC Monographs Volume 100C: Cadmium and cadmium compounds. Lyon 2012. publications.iarc.who.int.
  17. Verordnung (EU) 2019/1009 über EU-Düngeprodukte, bijlage I deel II (grenswaarde cadmium in fosfaatmeststoffen 60 mg/kg P₂O₅). eur-lex.europa.eu.
  18. Sasaki T, Horiguchi H, Matsukawa T et al.: A suspected case of „itai-itai disease“ in a cadmium-polluted area in Akita prefecture, Japan. Environ Health Prev Med 2024;29:40. PubMed 39111871. DOI: 10.1265/ehpm.24-00063.
  19. Verordnung (EU) Nr. 494/2011 zur Änderung von Anhang XVII der REACH-Verordnung (Cadmium, vermelding 23). eur-lex.europa.eu.
  20. UK Health Security Agency: Cadmium: toxicological overview (acute en chronische effecten). gov.uk.
  21. Smith SW: The role of chelation in the treatment of other metal poisonings. J Med Toxicol 2013;9(4):355–369. PubMed 24113858. DOI: 10.1007/s13181-013-0343-6.
  22. Umweltbundesamt, Kommission Human-Biomonitoring: Referenzwerte für Metalle im Blut und Urin (tabel, bijgewerkt 30-09-2019). umweltbundesamt.de.