Arseen in rijst is geen mythe: rijst neemt meer giftig anorganisch arseen op uit bodem en water dan andere graansoorten. Je kunt er geen acute vergiftiging mee oplopen. Het probleem is de duur. Wie decennialang dagelijks rijst, rijstwafels of rijstepap eet, kan zijn kankerrisico verhogen. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft in 2024 bevestigd dat de inname van arseen in Europa gezondheidskundig zorgwekkend is.
Het goede nieuws: nauwelijks een andere verontreinigende stof kun je in je eigen keuken zo sterk verlagen als arseen in rijst. Met de juiste kookmethode verdwijnt tot driekwart ervan in het kookwater. Hier lees je welke rijst het minste arseen bevat, hoe je rijst met weinig arseen kookt, wat geldt voor rijstwafels en kinderen, waaraan je een arseenvergiftiging herkent en waarom arseen in vis meestal onschuldig is.
Dit artikel is aflevering 4 van onze serie “Hoe vergiftigt de mens zichzelf?”, waarin we de ene na de andere giftige stof onderzoeken. Tot nu toe verschenen: Kwikvergiftiging door amalgaam en vis, Loodvergiftiging en loden leidingen en Cadmium in voeding. Het artikel vervangt geen gesprek met een arts. Stand van zaken: november 2026.
Het belangrijkste in het kort
- Anorganisch arseen is kankerverwekkend voor de mens. Een veilige hoeveelheid bestaat niet [1][2].
- Arseen in rijst: witte rijst bevat in Duitsland gemiddeld 0,1 milligram anorganisch arseen per kilogram. Zilvervliesrijst, rijstwafels en rijstvlokken bevatten meer [1].
- Rijst koken in veel water en het water afgieten verlaagt het anorganische arseen met ongeveer 45 procent [8]. Kort voorkoken, afgieten en daarna laten uitzwellen verwijdert bij witte rijst 73 procent van het anorganische arseen [9].
- Biologische rijst bevat niet minder arseen. Het komt uit bodem en bevloeiingswater, niet uit de chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen waarvan bio afziet [14].
- Zuigelingen en peuters nemen per kilogram lichaamsgewicht het meeste op [3][25]. Rijstdrank is ongeschikt voor peuters, rijstwafels moeten de uitzondering blijven [1][15].
- Arseen in vis komt overwegend voor als arsenobetaïne. Dat geldt als niet giftig en wordt ongewijzigd uitgescheiden [18].
- Pas op met de zeewier hijiki: die kan zeer veel anorganisch arseen bevatten [16].
Wat is arseen en waarom is het giftig?
Arseen (chemisch symbool As) is een giftig halfmetaal dat overal in de aardkorst voorkomt, afhankelijk van het gesteente in sterk uiteenlopende hoeveelheden. Daarnaast komt het door het smelten van zink-, lood- en kopererts, door het verbranden van kolen, via fosfaatmeststoffen en zuiveringsslib in bodem en water terecht [1]. Planten nemen het op via de wortels, mensen via voeding en drinkwater.
Beslissend is de chemische vorm. Deskundigen onderscheiden twee groepen:
- Anorganisch arseen is de giftigste vorm. Daartoe behoort arseentrioxide, dat als “arsenicum” al eeuwenlang berucht is als moordgif [16]. Het zit vooral in rijst, in kleinere hoeveelheden in andere graansoorten, in sommige zeewieren en in verontreinigd grondwater.
- Organisch arseen komt vooral voor in vis en schaal- en schelpdieren, overwegend als arsenobetaïne. Dat geldt als gezondheidskundig onschuldig [1][18]. Andere organische verbindingen, zoals arseensuikers in zeewieren en arseenlipiden in vette vis, zijn nog weinig onderzocht [18]. Niet helemaal onschuldig is dimethylarsinezuur (DMA), dat vooral in rijst, maar ook in vis voorkomt: de EFSA classificeerde het in 2024 als waarschijnlijk genotoxisch (erfelijk materiaal beschadigend); in dierproeven veroorzaakte het blaastumoren bij ratten [27].
Wanneer in dit artikel sprake is van “arseen in rijst”, gaat het altijd om anorganisch arseen. Alleen daarvoor gelden de EU-maximumgehalten voor rijst.
Arseenvergiftiging: symptomen en tekenen
Bij arseen moet je twee soorten vergiftiging onderscheiden.
Acute arseenvergiftiging: Die ontstaat door een grote hoeveelheid in één keer, bijvoorbeeld door verwisseling, een suïcidepoging, een misdrijf of een bedrijfsongeval. Door rijst is ze volgens het BfR (Duitsland) onwaarschijnlijk, ook bij mensen die heel veel rijst eten [1]. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit ze zich eerst met:
- braken
- buikpijn
- diarree
In ernstige gevallen volgen gevoelloosheid en tintelingen in handen en voeten, spierkrampen en in het ergste geval de dood [6]. De behandeling vindt plaats in het ziekenhuis, onder meer met geneesmiddelen die arseen binden, zoals DMPS [23].
Vermoeden van acute vergiftiging? Bijvoorbeeld als iemand een houtbeschermingsmiddel, een oud bestrijdingsmiddel of onbekende chemicaliën heeft ingeslikt en daarna braakt of diarree krijgt: neem contact op met de huisarts of het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via een arts, of bel in noodgevallen 112.
Chronische arseenvergiftiging (arsenicose): Die ontstaat in de loop van jaren door kleinere hoeveelheden, wereldwijd vooral door verontreinigd putwater. Volgens de WHO zijn eerst huidveranderingen typisch [6]:
- donkere of lichte vlekken op de huid (pigmentstoornissen)
- harde, verhoornde plekken op handpalmen en voetzolen
- later huidkanker
Op lange termijn verhoogt anorganisch arseen het risico op kanker van huid, blaas en long. Het wordt bovendien in verband gebracht met hart- en vaatziekten en diabetes. Bij blootstelling in de baarmoeder en in de vroege kindertijd zijn er aanwijzingen voor nadelige gevolgen voor de geestelijke ontwikkeling [6][2]. Het BfR noemt daarnaast schade aan bloedvaten en zenuwen [1].
Belangrijk voor de duiding: deze klachten kent men uit regio’s met sterk verontreinigd drinkwater, zoals Bangladesh, India, Chili of Argentinië. Ongeveer 140 miljoen mensen in minstens 70 landen hebben volgens de WHO water gedronken met meer dan 10 microgram arseen per liter [6]. Door rijst in Duitsland zijn dergelijke niet-kankergerelateerde schade volgens het BfR onwaarschijnlijk. Een verhoogd kankerrisico valt echter niet uit te sluiten [1].
De “zwartvoetenziekte” in Taiwan
Hoe ernstig een jarenlange blootstelling aan arseen kan worden, bleek aan de zuidwestkust van Taiwan. Daar dronken de mensen decennialang water uit diepe, sterk arseenhoudende putten. Velen kregen de “zwartvoetenziekte”: de slagaders in de benen sloten zich af, de voeten kleurden zwart, zweren en koudvuur leidden vaak tot amputatie. Het vaakst kwam de ziekte voor tussen 1956 en 1960. In sommige dorpen waren toen tot 19 op de 1.000 mensen getroffen [19]. In dezelfde gebieden stierven mensen ook veel vaker aan kanker van blaas, nier, huid en long [20]. Nadat de dorpen op de leidingwatervoorziening waren aangesloten, nam de ziekte sterk af [19].
Is arseen in rijst kankerverwekkend?
Anorganisch arseen is door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) ingedeeld als aantoonbaar kankerverwekkend voor de mens (groep 1) [22]. Het kan het erfelijk materiaal beschadigen. Daarom is er geen hoeveelheid aan te geven waaronder het veilig onschadelijk zou zijn [1][2].
De EFSA heeft haar beoordeling in 2024 bijgewerkt. Haar referentiepunt: bij een duurzame inname van 0,06 microgram anorganisch arseen per kilogram lichaamsgewicht per dag steeg het risico op huidkanker in studies met 5 procent ten opzichte van het basisrisico [2]. Een gezondheidskundige richtwaarde, dus een “toelaatbare” hoeveelheid, stelt de EFSA voor arseen niet meer vast. In plaats daarvan vergelijkt zij de werkelijke inname met dit referentiepunt (blootstellingsmarge, in het Engels Margin of Exposure). Resultaat: volwassenen in Europa nemen gemiddeld tussen de helft en tweeënhalf keer deze hoeveelheid op, grootgebruikers tot vijf keer. De EFSA beoordeelt dat ondanks onzekerheden als gezondheidskundig zorgwekkend [2].
Een rekenvoorbeeld laat zien waarom rijst hierbij meetelt: een portie van 75 gram ongekookte witte rijst met het Duitse gemiddelde van 0,1 milligram per kilogram [1] bevat 7,5 microgram anorganisch arseen. Voor een volwassene van 70 kilogram is dat 0,11 microgram per kilogram lichaamsgewicht, dus bijna het dubbele van het EFSA-referentiepunt als je die portie elke dag eet. Wie rijst slechts een- tot tweemaal per week eet, zit er duidelijk onder. En wie de rijst in veel water kookt, halveert de hoeveelheid ongeveer [8].
Bij de duiding hoort ook: voor de totale bevolking is rijst niet de enige bron. Volgens de EFSA dragen rijst, rijstproducten, andere graanproducten en drinkwater het meest bij aan de inname [3]. Bij zuigelingen behoren volgens EFSA-gegevens ook melk en zuivelproducten, drinkwater en zuigelingenvoeding tot de belangrijkste bronnen [25]. Wie dagelijks rijst eet, neemt daarentegen een groot deel via de rijst op.
Arseen in rijst: waarom juist rijst?
Rijst groeit meestal op overstroomde velden. Onder water ontbreekt zuurstof in de bodem, waardoor arseen beter oplosbaar wordt. De rijstplant neemt het via de wortels op en slaat het ook op in de korrel. Is het bevloeiingswater bovendien verontreinigd, dan stijgt het gehalte verder [1]. Daarom bevat rijst meer anorganisch arseen dan tarwe, maïs of haver.
In de korrel zit het arseen vooral in de buitenste lagen. Daarom bevat zilvervliesrijst (volkorenrijst), waarbij de buitenlagen behouden blijven, meer arseen dan gepolijste witte rijst [1]. Ook rijstwafels en rijstvlokken bevatten vaak meer dan witte rijst. Volgens het BfR dragen daar meerdere dingen aan bij: bij de productie wordt water onttrokken, waardoor het arseen sterker geconcentreerd is, daarnaast spelen herkomst, variëteit en een hoger aandeel buitenlagen een rol [1].
Sinds 2016 gelden in de EU maximumgehalten voor anorganisch arseen in rijst en rijstproducten [1]. Op dit moment zijn dat [4]:
| Levensmiddel | Maximumgehalte (mg/kg) |
|---|---|
| Witte (gepolijste) rijst, niet parboiled | 0,15 |
| Parboiled rijst en zilvervliesrijst (gedopte rijst) | 0,25 |
| Rijstmeel | 0,25 |
| Rijstwafels, rijstkoekjes, rijstcrackers, rijstvlokken, ontbijtrijst | 0,30 |
| Rijst voor de productie van voeding voor zuigelingen en peuters | 0,10 |
| Rijstdrank (alcoholvrije dranken op rijstbasis) | 0,030 |
Maximumgehalten zijn geen veiligheidsgrens. Ze moeten de zwaarste belastingen van de markt weren. Wat daaronder blijft, is toegestaan, maar niet automatisch onschadelijk [1].
Welke rijst bevat het minste arseen?
Arseenvrije rijst bestaat niet, en ook parboiled rijst bevat niet betrouwbaar minder arseen. Aan het etiket is het gehalte bovendien niet te zien [1]. Toch helpen een paar regels:
| Rijst | Arseengehalte | Bewijs |
|---|---|---|
| Witte rijst | Lager dan zilvervliesrijst, in Duitsland gemiddeld 0,1 mg/kg anorganisch arseen | [1] |
| Zilvervliesrijst (volkorenrijst) | Hoger dan witte rijst, omdat de arseenrijke buitenlagen behouden blijven | [1][14] |
| Parboiled rijst | Wettelijk mag ze meer bevatten dan witte rijst (0,25 in plaats van 0,15 mg/kg) | [4] |
| Basmati | Bij het wassen verloor basmati meer arseen dan andere soorten (ongeveer 10 procent). Een laag gehalte is echter niet gegarandeerd | [8] |
| Biologische rijst | Geen voordeel. Arseen komt uit bodem en bevloeiingswater, niet uit de huidige bestrijdingsmiddelen. In Zweedse analyses uit 2017 hadden biologische producten zelfs de hoogste waarden | [14] |
Ook de herkomst speelt een rol, maar niet zo eenvoudig als vaak wordt beweerd. In een internationale analyse van 901 rijstmonsters uit 10 landen was het typische totale arseengehalte (mediaan) het laagst bij rijst uit Egypte (0,04 mg/kg) en India (0,07 mg/kg) en het hoogst bij rijst uit de VS (0,25 mg/kg) en Frankrijk (0,28 mg/kg) [11]. Totaal arseen is echter niet hetzelfde als anorganisch arseen. In een deelanalyse was het aandeel van de giftige anorganische vorm bij rijst uit Bangladesh en India bijzonder hoog, bij rijst uit de VS het laagst [11]. Ook binnen één land schommelen de waarden. Bij Italiaanse rijst hing het gehalte duidelijk af van teeltregio en variëteit [12], in Spanje en Portugal eveneens van de regio [13]. Het veiligst is daarom: variëteiten en merken afwisselen [14].
En volkoren? In principe is volkoren gezonder. Bij rijst raadt de Zweedse voedselautoriteit echter uitdrukkelijk af om altijd volkorenrijst te kiezen [14]. Wie de voedingsvezels wil, kan bij andere graansoorten naar volkoren grijpen en bij rijst variëren.
Rijst koken met minder arseen: welke methode echt helpt
Arseen in de rijstkorrel is wateroplosbaar. Hoe meer water tijdens het koken met de rijst in contact komt en daarna wordt weggegoten, hoe meer arseen verloren gaat. Daarom adviseert het BfR (Duitsland): rijst vlak voor het koken in ruim water wassen, in ruim water gaar koken en het overtollige kookwater afgieten [1]. Hoeveel dat oplevert, is in studies gemeten:
| Methode | Minder anorganisch arseen | Bewijs |
|---|---|---|
| Absorptiemethode (het water wordt volledig opgenomen, in de studie 2,5 delen water op 1 deel rijst) | vrijwel niets | [8] |
| Alleen wassen | ongeveer 10 % bij basmati, bij andere soorten minder | [8] |
| In veel water koken (6 : 1) en afgieten | ongeveer 45 % | [8] |
| In heel veel water koken (12 : 1) en afgieten | ongeveer 57 % | [10] |
| Voorkoken, afgieten, dan laten uitzwellen | 73 % bij witte rijst, 54 % bij zilvervliesrijst | [9] |

Grafiek op je eigen pagina gebruiken
Je mag de grafiek met bronvermelding en link vrij gebruiken. Code kopiëren:
<a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/arseen-in-rijst/"><img src="https://gesundefakten.com/wp-content/uploads/2026/11/arsen-kochmethoden-nl.webp" alt="Infographic: zo kook je rijst met minder arseen. De absorptiemethode verwijdert vrijwel niets, alleen wassen ongeveer 10 procent, in veel water koken en afgieten ongeveer 45 procent, voorkoken, afgieten en laten uitzwellen tot 73 procent" width="1536" height="1024"></a><br>Bron: <a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/arseen-in-rijst/">gesundefakten.com</a>De meest effectieve methode voor dagelijks gebruik komt van de Universiteit van Sheffield. Ze combineert het afgieten met de vertrouwde absorptiemethode [9]:
- Breng ruim water aan de kook.
- Doe de rijst in het kokende water en kook hem 5 minuten.
- Giet het water af. Met dit water verdwijnt een groot deel van het arseen.
- Voeg vers water toe, ongeveer zoveel als je anders voor absorptierijst gebruikt, en laat de rijst op laag vuur gaar worden tot hij het water volledig heeft opgenomen.
De onderzoekers bevelen de methode uitdrukkelijk ook aan voor rijst die baby’s en peuters eten [9]. Ze heeft nog een voordeel: bij koken in heel veel water gaan ook voedingsstoffen verloren, volgens een overzichtsstudie vooral zink en koper [24]. Bij de Sheffield-methode bleven in de studie meer mineralen in de rijst, vooral bij zilvervliesrijst [9]. Alleen weken leverde in de Sheffield-studie minder op dan voorkoken [9]. Azijn of andere zuren in het weekwater hielpen in de geanalyseerde studies nauwelijks, met uitzondering van citroenzuur [24]. Dat is voor de dagelijkse praktijk echter nauwelijks beproefd.
Belangrijk: het kookwater zelf moet weinig arseen bevatten. In Duitsland is dat bij leidingwater het geval (meer daarover hieronder).
Rijstwafels, rijstepap en rijstdrank: wat geldt voor kinderen?
Kinderen zijn de gevoeligste groep. Omdat ze in verhouding tot hun gewicht meer eten, hebben zuigelingen en peuters volgens de EFSA de hoogste arseeninname per kilogram lichaamsgewicht [3][25]. Daar komt bij: rijstwafels, rijstvlokken en rijstepap bevatten vaak meer anorganisch arseen dan witte rijst [1], en juist deze producten zijn geliefd bij jonge kinderen.
Wat de autoriteiten adviseren:
- BfR (Duitsland): zuigelingen en peuters niet uitsluitend voeden met rijstepap of rijstdranken. Rijstwafels als tussendoortje afwisselen met rijstvrije snacks [1].
- Europese Vereniging voor kindergastro-enterologie (ESPGHAN): rijstdranken voor zuigelingen en peuters helemaal vermijden [15]. Rijstdranken zijn als melkvervanger voor zuigelingen ook vanwege hun voedingsstoffen ongeschikt [1].
- Livsmedelsverket (Zweden): kinderen zouden hooguit viermaal per week rijst of rijstproducten moeten eten. Kinderen jonger dan zes jaar zouden geen rijstwafels moeten eten en geen rijstdranken moeten drinken [14].
Babyvoeding op rijstbasis valt onder de strengste EU-grenswaarden: rijst voor voeding voor zuigelingen en peuters mag hooguit 0,10 milligram anorganisch arseen per kilogram bevatten, bijvoeding voor zuigelingen en peuters hooguit 0,020 milligram per kilogram (gemeten aan het product zoals het wordt verkocht) [4]. Gewone rijstwafels uit het supermarktschap mogen daarentegen 0,30 bevatten, dus drie keer zoveel als rijst voor babyvoeding [4].
Voor mensen met coeliakie is rijst vaak een basisvoedingsmiddel. Het BfR (Duitsland) adviseert ook hier niet alleen op rijst te vertrouwen, maar andere glutenvrije granen in te plannen: maïs, gierst, boekweit, amarant of quinoa [1].
Arseen in zeewier, vis en drinkwater
Vis en schaal- en schelpdieren
Vis bevat vaak veel meer totaal arseen dan rijst. Dat klinkt alarmerend, maar is meestal onschuldig: in vis komt arseen overwegend voor als arsenobetaïne, dat het lichaam ongewijzigd met de urine uitscheidt [18]. Mosselen en andere filtervoeders bevatten minder arsenobetaïne en relatief meer anorganisch arseen [18]. Daarom gelden sinds oktober 2025 EU-maximumgehalten voor anorganisch arseen ook in vis, schaaldieren, schelpdieren en inktvis [5][4]. Geen reden om van vis af te zien. De voordelen ervan zijn goed onderbouwd, meer daarover in aflevering 1 van de serie over kwik in vis.
Zeewier: pas op met hijiki
De meeste eetbare zeewieren bevatten vooral arseensuikers en weinig anorganisch arseen [16]. Een uitzondering is het bruine zeewier hijiki (ook hiziki), dat voorkomt in de Japanse keuken en in zeewiersalades. Het kan extreem veel anorganisch arseen ophopen. Het Beierse Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL, Duitsland) vond in één hijiki-monster 95 milligram anorganisch arseen per kilogram. Dat is meer dan 600 keer het maximumgehalte voor witte rijst. Gezondheidsschade kon daarbij zelfs bij de door de fabrikant aanbevolen hoeveelheid van 10 gram per dag niet met zekerheid worden uitgesloten [16]. Ter duiding: 10 gram van dit monster levert 950 microgram anorganisch arseen. Voor een volwassene van 70 kilogram is dat ongeveer 13,6 microgram per kilogram lichaamsgewicht, meer dan 200 keer het EFSA-referentiepunt van 0,06. In Japan verhoogde hijiki meetbaar de arseeninname van kinderen en zwangere vrouwen [17]. Een EU-grenswaarde voor arseen in zeewier bestaat tot nu toe niet [16].
Drinkwater en putwater
In Duitsland mag drinkwater hooguit 10 microgram arseen per liter bevatten. Dat komt overeen met de richtwaarde van de WHO [6][7]. De grenswaarde wordt aangescherpt: vanaf 12 januari 2036 geldt voor alle watervoorzieners 4 microgram per liter, voor nieuwe installaties al vanaf 2028 [7]. Wie water uit een eigen put drinkt, zou het op arseen moeten laten onderzoeken, want particuliere putten worden niet automatisch gecontroleerd en sommige gesteenten geven van nature veel arseen af.
Arseen in het lichaam: test, normale waarden en “uitscheiden”
Arseen wordt meestal in de urine gemeten. De waarde laat vooral zien wat je in de afgelopen dagen hebt binnengekregen. Het sterkst wordt ze beïnvloed door de vraag of je in de twee dagen vóór de monsterafname vis hebt gegeten [26]. De referentiewaarde van het Umweltbundesamt (Duitsland) voor arseen in ochtendurine ligt op 15 microgram per liter, zowel voor volwassenen als voor kinderen van 3 tot 14 jaar [21]. Een referentiewaarde beschrijft de gebruikelijke belasting van de bevolking, het is geen grens tussen gezond en ziek.
Belangrijk voor de meting: in de 48 uur vóór de urinemonsterafname mag je geen vis, schaal- en schelpdieren of zeewier eten. Anders meet je het onschuldige arsenobetaïne mee en is de waarde hoog zonder dat er een risico bestaat [21]. Veelzeggender is een analyse die de arseenvormen afzonderlijk bepaalt (speciatie). Die hoort thuis bij een arts of een milieugeneeskundig laboratorium.
En het “uitscheiden” (ontgiften)? Bij een acute vergiftiging behandelen ziekenhuizen met geneesmiddelen die arseen binden [23]. Voor de gebruikelijke belasting door voeding bestaat geen ontgiftingskuur met aangetoonde werking. Voor chlorella of zeoliet als “arseenbinder” ontbreekt bewijs bij mensen, en ook voor seleniumpreparaten is bij de gebruikelijke belasting door voeding geen nut aangetoond. Het lichaam scheidt anorganisch arseen zelf uit via de urine [18]. Wat werkt, is minder opnemen.
Mythencheck: wat er over arseen wordt verteld
- “Biologische rijst is arseenvrij.” Onjuist. Arseen komt uit bodem en water, niet uit de huidige pesticiden. Bio maakt bij arseen geen verschil [14].
- “Rijst wassen is genoeg.” Maar gedeeltelijk. Wassen verwijdert bij basmati ongeveer 10 procent, bij andere soorten minder [8]. Meer levert de kookmethode op (zie de tabel hierboven).
- “Een nacht weken verwijdert bijna al het arseen.” Niet aangetoond. In de Sheffield-studie leverde weken minder op dan kort voorkoken met afgieten [9]. Beslissend is dat water met het opgeloste arseen wordt weggegoten.
- “Rijst uit India absoluut mijden.” Zo eenvoudig is het niet. Bij het totale arseen hoorde rijst uit India in een grote vergelijkende studie bij de minst belaste, maar het aandeel van het giftige anorganische arseen was relatief hoog [11]. Algemene lijsten per land helpen weinig, omdat de waarden ook binnen één land sterk schommelen [12][13].
- “Vis zit vol arseen en is daarom gevaarlijk.” Misleidend. Vis bevat weliswaar veel totaal arseen, maar overwegend het niet-giftige arsenobetaïne [18].
- “Zilvervliesrijst is altijd de gezondere keuze.” Niet wat arseen betreft. Zilvervliesrijst bevat meer dan witte rijst [1]. Afwisselen is de betere strategie [14].
- “Je zou helemaal van rijst moeten afzien.” Niet nodig. Het BfR (Duitsland) adviseert rijst te blijven eten als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon en de graansoorten af te wisselen [1].
- “Met chlorella, zeoliet, selenium of detoxkuren kun je arseen uitscheiden.” Voor de gebruikelijke belasting door voeding is daarvoor geen bewijs. Arseenbindende geneesmiddelen zijn spoedeisende geneeskunde bij acute vergiftiging [23].
- “Met de juiste kookmethode is het arseen helemaal weg.” Nee. Ook de beste methode verwijdert niet alles, bij zilvervliesrijst ongeveer de helft [9]. Afwisseling blijft belangrijk.
Zo verlaag je je arseeninname
- Rijst in veel water koken en afgieten, of 5 minuten voorkoken, afgieten en daarna laten uitzwellen [8][9].
- Niet elke dag rijst eten. De Zweedse voedselautoriteit raadt volwassenen aan rijst en rijstproducten niet dagelijks te eten [14].
- Bijgerechten afwisselen: aardappelen, gierst, boekweit, quinoa, pasta of couscous in plaats van steeds rijst [1].
- Variëteiten en merken afwisselen, ook tussen witte rijst en zilvervliesrijst [14].
- Rijstwafels en rijstvlokken met mate, bij jonge kinderen alleen als uitzondering. Geen rijstdranken voor peuters [1][15].
- Geen hijiki-zeewier [16].
- Je eigen put laten controleren als je er water uit drinkt of ermee kookt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel rijst per week is onschadelijk?
Een officiële maximumhoeveelheid bestaat niet, omdat voor anorganisch arseen geen veilige hoeveelheid kan worden vastgesteld [2]. De Zweedse voedselautoriteit adviseert kinderen hooguit vier rijstmaaltijden per week en volwassenen rijst niet dagelijks te eten [14]. Een paar rijstmaaltijden per week vormen volgens deze autoriteit geen gezondheidsrisico [14].
Welke rijst is arseenvrij?
Kun je arseen uit rijst verwijderen?
Zijn rijstwafels kankerverwekkend?
Bevat parboiled rijst minder arseen?
Niet betrouwbaar. Het EU-maximumgehalte voor parboiled rijst ligt hoger dan voor witte rijst (0,25 in plaats van 0,15 milligram per kilogram) [4]. “Parboiled” op de verpakking is een industrieel proces en heeft niets te maken met de kooktruc van hierboven, waarbij je de rijst thuis 5 minuten voorkookt en het water afgiet [9].
Hoe merk ik of ik te veel arseen in mijn lichaam heb?
Door rijst helemaal niet. Een belasting via voeding veroorzaakt geen merkbare klachten. Pas zeer hoge hoeveelheden gedurende jaren, bijvoorbeeld door verontreinigd putwater, leiden tot huidveranderingen [6]. Aanwijzingen geeft alleen een urinemeting, bij voorkeur met afzonderlijke bepaling van de arseenvormen [21].
Is arseen in vis gevaarlijk?
Meestal niet. Vis bevat overwegend arsenobetaïne, dat als niet giftig geldt en ongewijzigd wordt uitgescheiden [18]. Andere arseenverbindingen in schaal- en schelpdieren, zoals arseenlipiden, zijn nog weinig onderzocht [18]. Mosselen bevatten relatief meer anorganisch arseen [18], het zeewier hijiki zelfs heel veel [16].
Moeten zwangere vrouwen van rijst afzien?
Nee, volledig afzien is niet nodig. Het BfR (Duitsland) adviseert iedereen rijst te eten als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon [1]. Zinvol zijn dezelfde regels als voor iedereen: afwisselen, in veel water koken en afgieten, geen hijiki. De WHO wijst op aanwijzingen dat arseen in de baarmoeder de ontwikkeling kan beïnvloeden, maar dan uit regio’s met sterk verontreinigd drinkwater [6].
Conclusie: rijst ja, maar goed gekookt en niet elke dag
Arseen in rijst is een echt, goed onderbouwd probleem, maar geen reden tot paniek. Je kunt er geen acute vergiftiging mee oplopen. Wie dagelijks rijst eet of jonge kinderen regelmatig rijstwafels en rijstepap geeft, zou echter iets moeten veranderen. Het meest levert de kookmethode op: in veel water koken en afgieten, of kort voorkoken en daarna laten uitzwellen. Daar komt afwisseling bij graansoorten, variëteiten en merken bij. Biologische rijst helpt niet, vis is meestal onschuldig, hijiki-zeewier kun je beter mijden.
Citeersuggestie: gesundefakten.com (2026): Arseen in rijst en rijstwafels: hoe gevaarlijk is het en welke kookmethode helpt? https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/arseen-in-rijst/
Bronnen
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Fragen und Antworten zu Arsengehalten in Reis und Reisprodukten. Bijgewerkte FAQ van 22 december 2020. bfr.bund.de.
- EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM): Update of the risk assessment of inorganic arsenic in food. EFSA Journal 2024;22(1):e8488. DOI: 10.2903/j.efsa.2024.8488.
- European Food Safety Authority (EFSA), Arcella D, Cascio C, Gómez Ruiz JÁ: Chronic dietary exposure to inorganic arsenic. EFSA Journal 2021;19(1):e06380. DOI: 10.2903/j.efsa.2021.6380.
- Verordnung (EU) 2023/915 der Kommission vom 25. April 2023 über Höchstgehalte für bestimmte Kontaminanten in Lebensmitteln, Anhang I Sectie 3.4 (Arsen), geconsolideerde versie van 19 augustus 2026. eur-lex.europa.eu.
- Verordnung (EU) 2025/1891 der Kommission vom 17. September 2025 zur Änderung der Verordnung (EU) 2023/915 hinsichtlich der Höchstgehalte für anorganisches Arsen in Fisch und anderen Meeresfrüchten. eur-lex.europa.eu.
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): Arsenic. Fact sheet, 7 december 2022. who.int.
- Trinkwasserverordnung (TrinkwV) van 20 juni 2023, bijlage 2 deel I (Arsen). gesetze-im-internet.de.
- Raab A, Baskaran C, Feldmann J, Meharg AA: Cooking rice in a high water to rice ratio reduces inorganic arsenic content. J Environ Monit 2009;11(1):41–44. DOI: 10.1039/b816906c.
- Menon M, Dong W, Chen X, Hufton J, Rhodes EJ: Improved rice cooking approach to maximise arsenic removal while preserving nutrient elements. Sci Total Environ 2021;755(Pt 2):143341. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2020.143341.
- Carey M, Jiujin X, Gomes Farias J, Meharg AA: Rethinking Rice Preparation for Highly Efficient Removal of Inorganic Arsenic Using Percolating Cooking Water. PLoS One 2015;10(7):e0131608. DOI: 10.1371/journal.pone.0131608.
- Meharg AA, Williams PN, Adomako E et al.: Geographical variation in total and inorganic arsenic content of polished (white) rice. Environ Sci Technol 2009;43(5):1612–1617. DOI: 10.1021/es802612a.
- Sommella A, Deacon C, Norton G, Pigna M, Violante A, Meharg AA: Total arsenic, inorganic arsenic, and other elements concentrations in Italian rice grain varies with origin and type. Environ Pollut 2013;181:38–43. DOI: 10.1016/j.envpol.2013.05.045.
- Signes-Pastor AJ, Carey M, Carbonell-Barrachina AA, Moreno-Jiménez E, Green AJ, Meharg AA: Geographical variation in inorganic arsenic in paddy field samples and commercial rice from the Iberian Peninsula. Food Chem 2016;202:356–363. DOI: 10.1016/j.foodchem.2016.01.117.
- Livsmedelsverket (Zweedse voedselautoriteit): Arsenik i ris. livsmedelsverket.se.
- Hojsak I, Braegger C, Bronsky J et al. (ESPGHAN Committee on Nutrition): Arsenic in rice: a cause for concern. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2015;60(1):142–145. DOI: 10.1097/MPG.0000000000000502.
- Bayerisches Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL): Arsen in Algen – Untersuchungsergebnisse 2005. lgl.bayern.de.
- Mise N, Ohtsu M, Ikegami A et al.: Hijiki seaweed consumption elevates levels of inorganic arsenic intake in Japanese children and pregnant women. Food Addit Contam Part A 2019;36(1):84–95. DOI: 10.1080/19440049.2018.1562228.
- Molin M, Ulven SM, Meltzer HM, Alexander J: Arsenic in the human food chain, biotransformation and toxicology – Review focusing on seafood arsenic. J Trace Elem Med Biol 2015;31:249–259. DOI: 10.1016/j.jtemb.2015.01.010.
- Tseng CH: Blackfoot disease and arsenic: a never-ending story. J Environ Sci Health C 2005;23(1):55–74. DOI: 10.1081/GNC-200051860.
- Chen CJ, Chuang YC, Lin TM, Wu HY: Malignant neoplasms among residents of a blackfoot disease-endemic area in Taiwan: high-arsenic artesian well water and cancers. Cancer Res 1985;45(11 Pt 2):5895–5899. PubMed: 4053060.
- Umweltbundesamt, Kommission Human-Biomonitoring: Referenzwerte für Metalle im Urin (Arsen im Morgenurin, zonder visconsumptie 48 uur vóór de monsterafname), samengesteld door het LGL Bayern. lgl.bayern.de (PDF).
- International Agency for Research on Cancer (IARC): Arsenic, Metals, Fibres, and Dusts. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Volume 100C. Lyon 2012. publications.iarc.who.int.
- Balali-Mood M, Eizadi-Mood N, Hassanian-Moghaddam H et al.: Recent advances in the clinical management of intoxication by five heavy metals: Mercury, lead, chromium, cadmium and arsenic. Heliyon 2025;11(4):e42696. DOI: 10.1016/j.heliyon.2025.e42696.
- Mishra S, Dwivedi S, Gupta A, Tiwari RK: Evaluating the efficacy and feasibility of post harvest methods for arsenic removal from rice grain and reduction of arsenic induced cancer risk from rice-based diet. Sci Total Environ 2023;874:162443. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2023.162443.
- Gundert-Remy U, Damm G, Foth H et al.: High exposure to inorganic arsenic by food: the need for risk reduction. Arch Toxicol 2015;89(12):2219–2227. DOI: 10.1007/s00204-015-1627-1.
- Kommission Human-Biomonitoring des Umweltbundesamtes: Neue und aktualisierte Referenzwerte für Schadstoffgehalte in Blut und Urin von Kindern – Arsen, Blei, Cadmium und Quecksilber. Bundesgesundheitsblatt 11/2005. umwelt-online.de.
- Österreichische Agentur für Gesundheit und Ernährungssicherheit (AGES): Arsen. Risikobewertung, met samenvatting van de EFSA-beoordeling van kleine organische arseenverbindingen (2024). Bijgewerkt op 23 januari 2026. ages.at.


