Is retinol goed voor je huid? Alles over de werking

Belangrijkste inzichten

• Retinol is wetenschappelijk bewezen effectief: 52 weken gebruik vermindert kraaienpootjes met 44% en pigmentvlekken met 84% – significant beter dan een placebo.
• Collageenproductie stijgt aanzienlijk: Na 10 tot 12 maanden stijgt de collageenaanmaak met 80%, terwijl deze zonder retinol met 14% daalt.
• Retinol is veilig bij correct gebruik: Een concentratie van 0,1-0,3%, ’s avonds aanbrengen, slechts 5-8% wordt systemisch opgenomen – bij zelfstandig gebruik is er geen risico op overdosering.
• Aanbevolen vanaf 30 jaar: Hoe eerder je begint, hoe beter – maar ook op je 70e heeft starten nog absoluut zin.
• Optimale routine: zonnebrandcrème + retinol: ’s Ochtends uv-bescherming, ’s avonds retinol – deze combinatie is wetenschappelijk gezien de meest effectieve anti-aging strategie voor celvernieuwing en een gezonde huidbarrière.
• Langzame opbouw voorkomt irritaties: Begin met 2 keer per week, bouw na enkele weken op naar om de avond en uiteindelijk dagelijks – zo kan de huid rustig wennen.
• CRUCIAAL – Tretinoïne is anders: Receptplichtig tretinoïne is in de EU VERBODEN voor cosmetische doeleinden. Een studie werd zelfs vroegtijdig stopgezet vanwege verhoogde mortaliteit (19 vs. 14 sterfgevallen).
• Contra-indicaties in acht nemen: Niet gebruiken bij zwangerschap of borstvoeding (schadelijk voor de vrucht), een extreem gevoelige huid, eczeem of in combinatie met vitamine A-supplementen.

Wat is retinol en hoe werkt het?

Retinol – wat is het precies?

Retinol is een vorm van vitamine A en behoort tot de familie van de retinoïden. Het is vrij verkrijgbaar in cosmeticaproducten en wordt in de huid door het lichaam omgezet in kleine hoeveelheden retinoïnezuur (vitamine A-zuur) – de biologisch actieve vorm die zorgt voor krachtige anti-aging effecten en celvernieuwing.

Retinoïden is de verzamelnaam voor alle vitamine A-derivaten. Hiertoe behoren onder andere:

• Retinylesters (retinylacetaat, retinylpalmitaat, retinylpropionaat) – de zwakste vorm, wetenschappelijk gezien meestal niet effectief
• Retinol – vrij verkrijgbaar, effectief en met een uitstekende balans tussen werkzaamheid en huidtolerantie
• Retinaldehyde – vrij verkrijgbaar, qua werking vergelijkbaar met retinol, maar iets milder voor de huidbarrière
• Tretinoïne (vitamine A-zuur) – uitsluitend op recept, heeft de sterkste werking, maar kent ook het hoogste percentage bijwerkingen en serieuze veiligheidsrisico’s

Wat doet retinol met de huid?

Retinol pakt huidveroudering op meerdere niveaus tegelijk aan:

1. Collageenproductie stimuleren: In de lederhuid (dermis), de middelste huidlaag, stimuleert retinol de aanmaak van collageenvezels. Deze eiwitvezels houden de huid stevig en elastisch. Naarmate we ouder worden neemt de natuurlijke collageenproductie af – retinol helpt dit proces om te keren.

2. Oxidatieve stress verminderen: Zuurstof veroorzaakt in de huid chemische reacties die bekendstaan als oxidatieve stress. Dit versnelt de afbraak van collageen. Retinol werkt als een krachtige antioxidant en neutraliseert deze schadelijke processen.

3. Matrix-metalloproteïnasen uitschakelen: Dit zijn enzymen die collageen afbreken. Retinol remt de activiteit van deze enzymen en voorkomt zo vroegtijdig collageenverlies.

4. De verbinding tussen opperhuid en lederhuid versterken: Met de jaren vlakt de verbinding tussen de epidermis (opperhuid) en dermis (lederhuid) af. Retinol helpt deze structuur te herstellen, wat resulteert in een stevigere, jeugdigere uitstraling.

Wat doet retinol zichtbaar in je gezicht?

De zichtbare effecten na enkele maanden consequent gebruik:

• Fijne lijntjes en diepere rimpels verminderen zichtbaar (44% verbetering na 1 jaar)
• Pigmentvlekken, ouderdomsvlekken en een oneffen teint vervagen aanzienlijk (84% reductie)
• De algehele huidtextur wordt gladder, egaler en zachter
• De huid oogt steviger en strakker dankzij een hogere collageendichtheid
• Poriën kunnen optisch verfijnen en minder zichtbaar worden

Is retinol goed voor je huid? De indrukwekkende wetenschappelijke werking

Hoe sterk is de werking van retinol wetenschappelijk bewezen?

Het wetenschappelijke bewijs voor retinol is overweldigend. Een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie – de gouden standaard in medisch onderzoek – toonde na 52 weken dagelijks retinolgebruik een verbetering van 44% aan bij kraaienpootjes (fijne lijntjes rond de ogen) en 84% verbetering bij vlekkerige pigmentatie.

Deze resultaten verschilden significant van de placebogroep. Dit betekent dat de verbeteringen geen toeval of tijdelijke schommelingen zijn: ze zijn tastbaar, reëel en meetbaar. Dus op de vraag: is retinol goed voor je huid? luidt het wetenschappelijke antwoord volmondig ja.

Wat gebeurt er met het collageen bij resultaten met retinol voor en na de behandeling?

Huidbiopten – weefselmonsters genomen voor en na een behandelperiode van 10 tot 12 maanden – bieden een helder inzicht in wat er onderhuids gebeurt:

• Controlegroep (zonder retinoïde): De collageenaanmaak daalde met 14% – het natuurlijke proces van huidveroudering zette zich gewoon voort.
• Retinoïdegroep: De collageenproductie steeg met maar liefst 80% – een opmerkelijke ommekeer van het verouderingsproces.

Deze specifieke percentages zijn afkomstig uit studies naar receptplichtig tretinoïne, maar ook regulier retinol laat vergelijkbare positieve effecten zien, met als groot voordeel dat het veel beter door de huid wordt verdragen.

Hoe lang duurt het voordat retinol zichtbaar resultaat geeft?

Geduld is hierbij essentieel. De eerste subtiele veranderingen en een verbeterde celvernieuwing zijn meestal na 8 tot 12 weken merkbaar. Duidelijke verbeteringen van de huidstructuur zie je na ongeveer 6 maanden. Het maximale effect op rimpels en stevigheid wordt doorgaans na 12 maanden continu gebruik bereikt.

Dat klinkt wellicht als een lange adem, maar vergeet niet dat huidveroudering een proces van decennia is. Het stimuleren van herstel kost tijd. Consistentie is daarom het allerbelangrijkst: blijf het product trouw gebruiken over een periode van maanden en jaren.

Retinol tegen rimpels gebruiken: dosering en het juiste moment

Wanneer kun je retinol het beste aanbrengen?

Het advies van dermatologen is eenduidig: breng retinol altijd ’s avonds aan voor het slapengaan.

Waarom uitsluitend ’s avonds? Daar zijn duidelijke redenen voor:

• Lichtgevoeligheid: Retinol maakt de huid gevoeliger voor zonlicht. ’s Nachts loop je dat risico niet.
• Huidherstel: De huid vernieuwt en herstelt zich voornamelijk tijdens de slaap. Retinol sluit naadloos aan op dit natuurlijke nachtelijke proces.
• Geen interactie met dagverzorging: Overdag bescherm je je huid met een goede zonnebrandcrème. ’s Avonds krijgt retinol rustig de hele nacht de tijd om in te trekken en te werken.

Vanaf welke leeftijd kun je starten met retinol?

Deskundigen adviseren: vanaf je 30e levensjaar is retinol een waardevolle toevoeging. Vóór die leeftijd is de natuurlijke collageenaanmaak meestal nog ruim voldoende. Rond je dertigste begint de afbraak van collageen geleidelijk te versnellen – hét uitgelezen moment om preventief aan anti-aging te doen.

Toch is starten op je 40e, 50e, 60e of zelfs 70e ook nog bijzonder zinvol. Wetenschappelijk onderzoek bewijst dat retinol op elke leeftijd effect heeft. Hoe vroeger je start, hoe meer tekenen van veroudering je voorkomt, maar ook op latere leeftijd kun je de huidtextuur nog aanzienlijk verbeteren.

Hoe breng je een retinol serum op de juiste manier aan?

Volg dit eenvoudige stappenplan voor een veilige en effectieve routine:

1. Gezicht reinigen: Verwijder make-up, talg en vuil grondig met een milde reiniger.
2. Huid goed laten drogen: Wacht 5 tot 10 minuten. Op een volledig droge huid werkt retinol effectiever en raakt de huidbarrière minder snel geïrriteerd.
3. Retinol serum aanbrengen: Een hoeveelheid ter grootte van een erwt is ruim voldoende voor het hele gezicht. Masseer zachtjes in en vermijd de directe oogcontouren.
4. Laten intrekken: Geef het product 10 tot 15 minuten de tijd om goed in te trekken.
5. Vochtinbrengende crème aanbrengen: Sluit af met een hydraterende nachtcrème om de huidbarrière te ondersteunen.

Belangrijk: Gebruik overdag ALTIJD een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30 als je ’s avonds retinol gebruikt!

Retinol: hoeveel procent is de juiste concentratie?

Voor beginners: 0,1% retinol is een uitstekend startpunt. Deze milde concentratie vind je in veel vrij verkrijgbare serums en biedt een mooie balans tussen doeltreffendheid en tolerantie.

Zodra je huid hier na enkele maanden goed aan gewend is, kun je eventueel overstappen naar 0,3% – de maximale veilige concentratie voor gezichtsproducten volgens de Europese cosmetica-richtlijnen.

Voor bodylotions geldt een maximum van 0,05% retinol, omdat het huidoppervlak van het lichaam veel groter is en de totale opname daardoor hoger uitvalt.

Retinol bijwerkingen voorkomen: zo minimaliseer je huidirritatie

Droogt retinol je huid uit?

Ja, retinol kan de huid tijdelijk uitdrogen – met name tijdens de eerste weken van gebruik. Dit is een bekende reactie, maar geen reden tot bezorgdheid; het hoort bij de gewenningsfase waarin de celvernieuwing versnelt.

Veelvoorkomende retinol bijwerkingen in de beginfase zijn:

• Roodheid
• Een licht branderig of prikkelend gevoel
• Schilfering en lichte vervelling van de huid
• Milde jeuk

Deze symptomen steken doorgaans de kop op in de eerste twee weken, bereiken dan een piek en nemen daarna snel af. Het grote voordeel van vrij verkrijgbaar retinol is dat deze bijwerkingen veel milder en zeldzamer zijn dan bij receptplichtig tretinoïne.

Hoe minimaliseer je mogelijke retinol bijwerkingen?

De meest effectieve methode is een beheerste, geleidelijke opbouw:

Week 1-4: Breng het product 2 keer per week ’s avonds aan (bijvoorbeeld op maandag en donderdag).

Week 5-8: Verhoog de frequentie naar om de avond.

Vanaf week 9: Gebruik het iedere avond, mits je huid dit comfortabel verdraagt.

Praktische tips voor extra comfort:

• Begin altijd met een lage dosering (0,1%)
• Breng het product uitsluitend aan op een kurkdroge huid
• Houd voldoende afstand tot de tere zone rondom de ogen
• Breng nadien een voedende, barrièreherstellende crème aan
• Bij aanhoudende irritatie: las een korte pauze in en bouw daarna weer rustig op met een lagere frequentie

Zijn deze bijwerkingen gevaarlijk?

Nee. De typische beginreacties van retinol zijn weliswaar soms onaangenaam, maar ongevaarlijk. Ze geven aan dat de huid reageert op de werkzame stof en dat de celvernieuwing op gang komt. Bij een verantwoorde opbouw en de juiste concentratie treden ernstige complicaties vrijwel nooit op.

Dat ligt anders bij receptplichtig tretinoïne – daarover lees je meer in het volgende hoofdstuk.

Retinol vs. tretinoïne: het doorslaggevende verschil

Wat is het verschil tussen retinol en tretinoïne?

Hoewel beide stoffen tot de familie van retinoïden behoren, zijn er fundamentele verschillen in werking en veiligheid:

Waarom is tretinoïne sterker dan retinol?

Tretinoïne is direct de actieve vorm van vitamine A-zuur. De huid hoeft de stof niet eerst om te zetten, waardoor het meteen met volle intensiteit op de huidcellen inwerkt. Retinol daarentegen wordt door huideigen enzymen geleidelijk en gecontroleerd omgezet in actieve zuren, wat zorgt voor een veel mildere en gelijkmatigere stimulatie.

Krachtiger betekent echter niet automatisch beter. Bij tretinoïne gaat de hogere intensiteit immers gepaard met een drastisch grotere kans op ernstige huidirritatie en een beschadigde huidbarrière.

Kun je beter retinol of tretinoïne kiezen?

Voor cosmetische huidverbetering en rimpelvermindering is de keuze helder: kies voor retinol.

Retinol biedt duidelijke voordelen:

• Bewezen effectiviteit tegen rimpels en fijne lijntjes (44% verbetering)
• Vrij verkrijgbaar bij drogist en apotheek, zonder doktersrecept
• Veel milder en comfortabeler voor de dagelijkse verzorging
• Geen serieuze gezondheidsrisico’s bij normaal gebruik
• Volledig legaal goedgekeurd voor cosmetische formules binnen Europa

Tretinoïne daarentegen is in de Europese Unie niet zonder reden verboden voor cosmetisch gebruik in huidverzorging.

WAARSCHUWING: Waarom tretinoïne voor cosmetische doeleinden problematisch is

Waarom is tretinoïne in Europa verboden voor cosmetica?

Tretinoïne (ook bekend als Retin-A of all-trans vitamine A-zuur) is in de Europese Unie niet toegestaan voor cosmetische doeleinden. De reden: veiligheidszorgen naar aanleiding van een vroegtijdig afgebroken klinische studie.

Wat gebeurde er in de Veterans Affairs-studie?

De Veterans Affairs Topical Tretinoin Chemoprevention Trial was opgezet als een 6-jarig gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek om te onderzoeken of tretinoïne huidkanker kan voorkomen. De studie moest echter voortijdig worden stopgezet.

De reden: er overleden significant meer mensen in de tretinoïne-groep dan in de placebogroep.

Op het moment van stopzetting:

• Tretinoïne-groep: 19 sterfgevallen
• Placebogroep: 14 sterfgevallen

De kans dat dit verschil op puur toeval berust, is ongeveer 1 op 100 (p < 0,01). Dat is statistisch opmerkelijk.

Is tretinoïne dodelijk?

We weten het niet met zekerheid. Er zijn twee mogelijkheden:

1. Statistisch toeval: Het verschil kan toevallig zijn ontstaan. Bij kleine aantallen (19 vs. 14) is dat mogelijk, al blijft het onwaarschijnlijk.
2. Een reëel biologisch effect: Tretinoïne zou het overlijdensrisico daadwerkelijk kunnen verhogen. Zo’n 1 tot 8% van het lokaal aangebrachte vitamine A-zuur wordt systemisch opgenomen – en dat kan onbekende effecten hebben.

Zolang deze vraag niet is opgehelderd, blijft tretinoïne voor puur cosmetisch gebruik twijfelachtig. De verhouding tussen risico en baten is onduidelijk: voor medisch noodzakelijke behandelingen (zoals ernstige acne of ernstige zonschade) kan het risico verdedigbaar zijn. Voor cosmetische anti-aging – zeker nu er veilige alternatieven bestaan – is dat het niet. Maar is retinol goed voor je huid als veilig alternatief? Het wetenschappelijke bewijs laat zien van wel.

Hoge kans op bijwerkingen: de “retinoïde-reactie”

Los van de vraag rondom mortaliteit kent tretinoïne een zeer hoog percentage bijwerkingen:

• 71% van de tretinoïne-gebruikers ervaart huidirritaties (roodheid, een prikkend of branderig gevoel, jeuk en schilfering)
• Ter vergelijking: slechts 23% bij retinaldehyde, en nog minder bij retinol
• 4% in de placebogroep (normale huidreacties)

Ironisch genoeg is die constante irritatie mogelijk juist het werkingsmechanisme: de huid wordt voortdurend gedwongen tot versnelde celvernieuwing. Maar is deze voortdurende “stress” voor de huidbarrière wel gezond? Of veroorzaakt het op de lange termijn schade?

Moet je desondanks tretinoïne gebruiken?

Voor cosmetische anti-aging doeleinden: nee.

Er is geen reden om een onduidelijk risico te nemen wanneer retinol tegen rimpels wetenschappelijk bewezen, indrukwekkende resultaten levert – met een aanzienlijk betere tolerantie en zonder veiligheidszorgen.

Tretinoïne kan medisch geïndiceerd zijn bij ernstige huidaandoeningen. Maar voor het aanpakken van reguliere huidveroudering is retinol de slimmere en veiligere keuze.

Retinaldehyde: het milde alternatief

Wat is retinaldehyde?

Retinaldehyde (ook wel retinal genoemd) is een ander retinoïde dat qua werkingskracht en verdraagbaarheid tussen retinol en tretinoïne in zit. Het is vrij verkrijgbaar en biedt een interessant compromis.

Hoe effectief is retinaldehyde in vergelijking?

In een 48 weken durende studie werd retinaldehyde direct vergeleken met tretinoïne (vitamine A-zuur) en een placebo:

• Meetmethode: Siliconenafdrukken van kraaienpootjes voor en na de behandeling (retinol voor en na resultaten objectief gemeten), geanalyseerd met digitale beeldverwerking in hoge resolutie
• Resultaat: Retinaldehyde liet een vergelijkbare vermindering van fijne lijntjes en rimpels zien als tretinoïne
• Bijwerkingen: Slechts 23% huidirritaties bij retinaldehyde vs. 71% bij tretinoïne vs. 4% bij placebo

Dit betekent dat retinaldehyde vrijwel dezelfde werking biedt als het receptplichtige tretinoïne, maar met driemaal minder bijwerkingen.

Voor wie is retinaldehyde geschikt?

Retinaldehyde is ideaal voor mensen met:

• Een gevoelige huid die retinol minder goed verdraagt
• De wens voor een krachtigere werking dan retinol, maar zonder dat er een recept voor nodig is
• De bereidheid om iets meer te investeren (retinaldehyde-producten zijn vaak duurder)

De meeste mensen behalen uitstekende resultaten met retinol. Maar als je snel last hebt van irritaties of extra voorzichtig wilt opbouwen, is retinaldehyde een uitstekende optie.

Wie kan beter geen retinol gebruiken?

Mag je retinol gebruiken tijdens de zwangerschap?

Nee. Zwangere vrouwen kunnen retinol beter vermijden.

Vitamine A in hoge doseringen is schadelijk voor het ongeboren kind (teratogeen). Hoewel bij het lokaal aanbrengen van retinol slechts 5 tot 8% systemisch wordt opgenomen – een geringe hoeveelheid – adviseren experts zwangere vrouwen uit voorzorg om alle retinoïden in cosmetica te laten staan.

De reden voor deze voorzichtigheid: isotretinoïne (Roaccutane), een verwant geneesmiddel tegen ernstige acne, veroorzaakt ernstige geboorteafwijkingen. Zelfs nu topisch retinol aanzienlijk lagere doses met zich meebrengt, kan een risico nooit volledig worden uitgesloten.

Mag je retinol gebruiken als je borstvoeding geeft?

Ook hier luidt het advies: liever niet.

Retinol kan in kleine hoeveelheden in de moedermelk terechtkomen. Je baby hoort via deze weg geen extra vitamine A binnen te krijgen. Na de borstvoedingsperiode kun je gerust weer starten met retinol.

Bij welke huidaandoeningen is retinol een no-go?

Mensen met de volgende huidproblemen kunnen retinol beter niet gebruiken:

• Constitutioneel eczeem (atopische dermatitis): De huid is al chronisch ontstoken en overgevoelig. Retinol kan de klachten verergeren en de huidbarrière verder ontregelen.
• Extreem gevoelige, droge huid: Reageert jouw huid al op milde producten met roodheid en een branderig gevoel? Dan is retinol geen goede keuze.
• Rosacea: Deze ontstekingsgevoelige huidaandoening kan door retinol opvlammen. Voorzichtigheid is geboden.
• Open wondjes, actief eczeem of acute huidinfecties: Wacht altijd tot de huid volledig is genezen.

Wanneer kun je retinol beter niet met andere producten combineren?

Wees voorzichtig bij gelijktijdig gebruik van:

• Voedingssupplementen met vitamine A: Risico op overdosering. Zo’n 5% van de mensen in Nederland krijgt via supplementen al relatief veel vitamine A binnen. De extra dosis via een retinolcrème kan dan te veel worden.
• Andere krachtige actieve ingrediënten: AHA/BHA-zuren (fruitzuren, salicylzuur), benzoylperoxide of vitamine C kun je beter niet gelijktijdig met retinol aanbrengen – scheid ze liever over de ochtend en avond (gebruik overdag altijd een goede zonnebrandcrème) of wissel af per dag.

Welke risicogroepen moeten extra opletten?

Vrouwen na de menopauze met een verhoogd risico op osteoporose: Te veel vitamine A kan botontkalking en botbreuken in de hand werken. Retinolcrème op zichzelf is ongevaarlijk (slechts 5 tot 8% absorptie). Maar in combinatie met vitamine A-supplementen kan de totale dosering een kritieke grens bereiken.

Deze groep vrouwen vormt vaak de voornaamste doelgroep voor anti-aging producten gericht op collageenproductie en het verminderen van pigmentvlekken. Zij hoeven retinol niet per se te schrappen – maar ze doen er verstandig aan geen extra vitamine A-preparaten in te nemen zonder medische indicatie.

De beste retinolcrème kiezen: waar let je op?

Retinol hoeveel procent: welke concentratie is het beste?

Voor beginners: 0,1% retinol

Na enkele maanden opbouwen: 0,3% retinol (de hoogste veilige concentratie volgens de Europese richtlijnen)

Sommige fabrikanten adverteren met hogere percentages. Meer is echter niet altijd beter – vanaf een bepaald punt nemen vooral de retinol bijwerkingen toe, terwijl de effectiviteit nauwelijks nog stijgt.

Waar kun je retinolproducten het beste kopen?

Je hebt in principe twee opties:

1. Drogisterij: Een ruim aanbod en vaak voordeligere prijzen, maar zonder specialistisch advies.

2. Apotheek: Deskundig advies dat je helpt bij het selecteren van het juiste preparaat. Vaak iets prijziger, maar je profiteert van farmaceutische kwaliteit en een gericht advies.

Voor beginners is advies via de apotheek of huidtherapeut een aanrader om typische beginnersfouten te voorkomen.

Op welke ingrediënten moet je letten?

Hoogwaardige retinolproducten bevatten:

• Gestabiliseerd retinol: Retinol is gevoelig voor licht en zuurstof. Kwalitatieve formules maken gebruik van speciale inkapseling of een licht- en luchtdichte verpakking.
• Hydraterende ingrediënten: Hyaluronzuur, glycerine en ceramiden – deze ondersteunen de huidbarrière en verzachten het uitdrogende effect.
• Antioxidanten: Vitamine E of niacinamide vullen de werking van retinol perfect aan.

Wat je beter kunt vermijden:

• Retinylesters (retinylpalmitaat, retinylacetaat): Deze zijn wetenschappelijk gezien nauwelijks effectief. Zelfs na 48 weken dagelijks gebruik was er geen meetbaar verschil met een placebo.
• Parfum en irriterende geurstoffen: Deze kunnen huidreacties onnodig versterken.

Serum, crème of gel – wat is beter?

Dat hangt af van jouw specifieke huidtype:

• Serum: Lichte textuur, trekt snel in en bevat vaak een hogere werkzame concentratie. Zeer geschikt voor de normale tot vettere huid.
• Crème: Rijker, voedender en doorgaans zachter voor de huid. Ideaal voor de droge huid.
• Gel: Zeer luchtig en matterend. Perfect voor de vettere huid met neiging tot onzuiverheden.

De textuur is overigens minder bepalend dan de uiteindelijke kwaliteit en concentratie van het retinol.

Hoe bewaar je retinolproducten op de juiste manier?

Retinol is een kwetsbaar bestanddeel:

• Bewaar het koel en donker (liever niet in een vochtige, warme badkamer)
• Draai de dop altijd stevig dicht (minimaliseer contact met zuurstof)
• Gebruik het product binnen 6 tot 12 maanden na opening
• Verkleurt de substantie naar geel of bruin? Dan is het geoxideerd en kun je het beter vervangen

Wetenschappelijke bronnen

• Randhawa M, Rossetti D, Leyden JJ, et al. One-year topical stabilized retinol treatment improves photodamaged skin in a double-blind, vehicle-controlled trial. J Drugs Dermatol. 2015;14(3):271-280.
• Griffiths CE, Russman AN, Majmudar G, Singer RS, Hamilton TA, Voorhees JJ. Restoration of collagen formation in photodamaged human skin by tretinoin (Retinoic acid). N Engl J Med. 1993;329(8):530-535.
• Creidi P, Vienne MP, Ochonisky S, et al. Profilometric evaluation of photodamage after topical retinaldehyde and retinoic acid treatment. J Am Acad Dermatol. 1998;39(6):960-965.
• Weinstock MA, Bingham SF, Lew RA, et al. Topical tretinoin therapy and all-cause mortality. Arch Dermatol. 2009;145(1):18-24.
• Scientific Committee on Consumer Safety. Opinion on Vitamin A (Retinol, Retinyl Acetate, Retinyl Palmitate) Scientific Committee on Consumer Safety; Brussels, Belgium: 2016.
• Darlenski R, Surber C, Fluhr JW. Topical retinoids in the management of photodamaged skin: from theory to evidence-based practical approach. Br J Dermatol. 2010;163(6):1157-1165.