Aluminium zit bijna overal: in voeding, in deodorant, in aluminiumfolie, in tandpasta en in sommige vaccins. Geen wonder dat veel mensen zich afvragen of het lichte metaal zich in het lichaam ophoopt en ziek maakt. Het korte antwoord: in zeer hoge hoeveelheden schaadt aluminium het zenuwstelsel, de nieren en de botten. In het dagelijks leven krijgt het grootste deel van de bevolking echter aanzienlijk minder binnen. De belangrijkste bron is niet de deodorant, maar het eten. Vermijden kun je vooral het aluminium dat vanuit aluminiumfolie, aluminium bakjes en onbehandelde pannen in het eten terechtkomt.
Hier lees je hoeveel aluminium te veel is, wat het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) tegenwoordig zegt over deodorant met aluminium, waarom een aluinsteen niet aluminiumvrij is, wat er klopt van de verbanden met borstkanker en alzheimer, wanneer aluminiumfolie echt een probleem is en welke wijdverbreide beweringen niet kloppen.
Dit artikel is aflevering 5 van onze reeks „Hoe vergiftigt de mens zichzelf?”, waarin we de ene gifstof na de andere onder de loep nemen. Tot nu toe verschenen: Kwikvergiftiging door amalgaam en vis, Loodvergiftiging en loden leidingen, Cadmium in voeding en Arseen in rijst. Het artikel vervangt geen gesprek met je arts. Stand van zaken: november 2026.
De belangrijkste punten in het kort
- Via voeding neemt de darm slechts ongeveer 0,1 procent van het aluminium op. Gezonde nieren scheiden het grootste deel weer uit. Een klein deel wordt echter jarenlang opgeslagen in botten, spieren, lever, nieren en hersenen [1][7].
- Jongeren en volwassenen in Duitsland benutten alleen al via voeding gemiddeld ongeveer de helft van de wekelijks tolereerbare hoeveelheid aluminium [1][3].
- Bij deodorant met aluminiumchloorhydraat acht het Duitse BfR een gezondheidsrisico sinds 2020 onwaarschijnlijk, ook bij dagelijks gebruik. Via de huid komt slechts ongeveer 0,002 procent van het aluminium in het lichaam [4][5].
- Aluinstenen („aluinsteen”) zijn zelf een aluminiumzout. Een zuivere kristal bevat, berekend op het gewicht, ongeveer 5,7 procent aluminium [22].
- Een oorzakelijk verband tussen aluminium en borstkanker of alzheimer is niet aangetoond. De onderzoeksresultaten zijn niet eenduidig [1][4].
- Aluminiumfolie en onbehandelde aluminium bakjes mogen niet in contact komen met zure of zoute gerechten. Dan komt aanzienlijk meer aluminium in het eten terecht [1].
- Een onderzoek onder 1,2 miljoen kinderen vond geen verband tussen aluminium uit vaccins en 50 chronische ziekten, waaronder autisme, astma en allergieën [13].
- „Chemtrails” met aluminium bestaan volgens het Duitse Umweltbundesamt niet [18].
Wat doet aluminium in het lichaam?
Aluminium is het op twee na meest voorkomende element in de aardkorst. Het komt daarom van nature voor in bodem, water en planten en dus in veel voedingsmiddelen [1]. Voor het lichaam heeft het geen bekende functie.
Via de darm wordt slechts een zeer klein deel opgenomen, volgens een overzichtsartikel in het Deutsches Ärzteblatt ongeveer 0,1 procent [7]. Wat in het bloed terechtkomt, wordt door gezonde nieren grotendeels weer uitgescheiden. Een klein restant wordt echter opgeslagen, vooral in botten en spieren, maar ook in nieren, lever en hersenen, en wordt maar heel langzaam weer afgegeven [1]. In het bloed is aluminium grotendeels gebonden aan transferrine, het eiwit dat ijzer transporteert. Via zulke verbindingen kan het ook de bloed-hersenbarrière passeren [23].
Bij hoge blootstelling kan aluminium volgens het Duitse BfR het zenuwstelsel beschadigen, de geestelijke en motorische ontwikkeling van kinderen in de baarmoeder belemmeren en nieren en botten schaden [1]. Als gevoeligste werking geldt de schade aan het zich ontwikkelende zenuwstelsel [4].
Te veel aluminium in het lichaam: symptomen en risicogroepen
Een acute aluminiumvergiftiging door voeding is niet bekend. De acute giftigheid is gering [7]. Echte vergiftigingen kent men uit twee situaties:
- Nierpatiënten en dialysepatiënten: Als de nieren nauwelijks nog werken, hoopt aluminium zich op. Vroeger leidde dat bij dialysepatiënten tot een hersenaandoening (dialyse-encefalopathie) met spraakstoornissen, stoornissen in gerichte bewegingen, epileptische aanvallen en uiteindelijk dementie [7]. Als grens voor giftige effecten geldt bij hen een concentratie van ongeveer 50 microgram per liter bloedplasma [7]. Mensen met chronische nierinsufficiëntie vormen daarom de belangrijkste risicogroep [1].
- Beroep: Bij aluminiumlassers en in de aluminiumindustrie traden in langetermijnstudies pas bij meer dan 100 microgram aluminium per gram creatinine in de urine de eerste, alleen met tests meetbare veranderingen op in aandacht, leren en geheugen. Dementie trad niet op. Wie beroepsmatig veel aluminiumstof inademt, kan bovendien een stoflong (aluminose) krijgen [7].
Voor de algemene bevolking zijn er geen typische symptomen waaraan je „te veel aluminium in het lichaam” kunt herkennen. Lijstjes met vermoeidheid, concentratieproblemen of hoofdpijn, zoals die op internet circuleren, zijn daarvoor geen bewijs.
Is aluminium giftig? Hoeveel aluminium is te veel?
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) stelde in 2008 een tolereerbare wekelijkse inname (TWI) vast: 1 milligram aluminium per kilogram lichaamsgewicht per week [6]. Voor een volwassene van 70 kilogram is dat 70 milligram per week. De basis waren dierstudies naar ontwikkelingsstoornissen [1]. Het deskundigencomité van WHO en FAO (JECFA) beschouwt voorlopig 2 milligram per kilogram lichaamsgewicht per week als tolereerbaar [1].
Belangrijk voor de duiding: de TWI is een veiligheidsdrempel met een ingebouwde marge, geen grens vanaf welke je ziek wordt. Wie die af en toe overschrijdt, is niet vergiftigd. Toxicologisch ongewenst is echter om de TWI jarenlang regelmatig te overschrijden [2].
Hoeveel nemen we in werkelijkheid op? Het Duitse BfR heeft dat in 2019 voor het eerst voor alle bronnen samen geschat [2][3]:
- Via voeding benutten jongeren en volwassenen de TWI gemiddeld voor ongeveer de helft.
- Kinderen van 3 tot 10 jaar die veel aluminiumhoudende voeding eten, en niet-borstgevoede zuigelingen met speciale voeding (op sojabasis, lactosevrij of hypoallergeen) kunnen de TWI al via voeding volledig benutten of licht overschrijden.
- Komen daar cosmetica, aluminiumfolie of onbehandelde aluminium bakjes bij, dan kan de richtwaarde in alle leeftijdsgroepen worden overschreden.
Een deel van deze berekening is inmiddels achterhaald: in 2019 was nog onduidelijk hoeveel aluminium uit deodorant via de huid wordt opgenomen. Nieuwere metingen, die het Duitse BfR in 2020 heeft beoordeeld, laten zien dat het veel minder is dan werd aangenomen (zie de volgende paragraaf) [1][4]. De uitspraken over voeding, zuigelingenvoeding en aluminiumfolie blijven gelden.
| Bron | Betekenis | Bewijs |
|---|---|---|
| Voeding en dranken | Hoofdbron. Volwassenen benutten gemiddeld ongeveer de helft van de TWI. | [1] |
| Aluminiumfolie, barbecuebakjes, onbehandelde maaltijdbakjes en pannen | Relatief veel, als zure of zoute gerechten erin worden verhit of bewaard. Te vermijden. | [1] |
| Laugengebäck (zoutbrood in logenbad), gebakken op aluminium bakplaten | Duitse levensmiddelenbewaking vindt steeds weer meer dan 10 mg per kilogram. Technisch te vermijden. | [1] |
| Witmakende tandpasta, lippenstift, zonnecrème | Kunnen bijdragen aan de totale hoeveelheid. Gemeten werden in tandpasta tot 4,5 %, in lippenstift tot ongeveer 3 % en in zonnecrème tot 0,8 % aluminium. Voor tandpasta staat de EU sinds 2026 hoogstens 3,18 % toe, met overgangstermijnen tot 2028. | [1][26] |
| Antitranspiranten (deodorant met aluminiumzouten) | Zeer geringe bijdrage, omdat via de huid nauwelijks iets wordt opgenomen | [1][4] |
| Zuigelingenvoeding | Bevat gemiddeld aanzienlijk meer dan moedermelk, speciale voeding nog meer | [1] |
| Geneesmiddelen (bijv. aluminiumhoudende middelen tegen brandend maagzuur). | Kunnen bijdragen aan de totale hoeveelheid, vooral bij regelmatige inname | [2][7] |
| Vaccins | 0,125 tot 0,82 mg per dosis, bijdrage aan de levenslange belasting gering | [25] |
| Drinkwater | De Duitse drinkwaterverordening (TrinkwV) noemt als indicatorwaarde 0,2 mg per liter | [19] |
Deodorant met aluminium: is het schadelijk?
Aluminiumzouten, meestal aluminiumchloorhydraat, zitten in antitranspiranten. Ze vernauwen de uitgangen van de zweetklieren en vormen met eiwit een gelprop die de zweetkanalen tijdelijk afsluit. Zuivere deodorants bevatten volgens het Duitse BfR geen aluminiumzouten. Ze remmen alleen de bacteriën die de geur veroorzaken [1]. Een uitzondering zijn aluinstenen (zie hieronder). Roll-ons bevatten volgens de industrie tot ongeveer 30 procent aluminiumchloorhydraat, dat is maximaal ongeveer 7,5 procent aluminium [1].
In 2014 waarschuwde het Duitse BfR nog: sommige consumenten zouden alleen al via een antitranspirant de wekelijks tolereerbare hoeveelheid kunnen benutten. Het raadde daarom af om zulke deodorants direct na het scheren of op beschadigde huid te gebruiken [4]. Destijds ontbraken echter goede gegevens over hoeveel aluminium daadwerkelijk door de huid gaat.
Die gegevens zijn er inmiddels. In een onderzoek uit 2019 brachten zes vrouwen die hun oksels dagelijks nat scheerden een antitranspirant met aluminiumchloorhydraat aan. Het aluminium daarin was gemarkeerd met een zeer zeldzame vorm (aluminium-26), zodat het in het lichaam te onderscheiden was van het aluminium uit voeding. Resultaat: slechts 0,00192 procent van de aangebrachte hoeveelheid kwam in het lichaam. Oudere studies hadden tot 0,014 procent opgeleverd. De oudste daarvan, met slechts twee personen, had een waterige oplossing gebruikt in plaats van een gangbare deodorant, wat de hogere waarde volgens het Duitse BfR grotendeels verklaart. Deze studies zijn aangeleverd door de cosmetica-industrie, het Duitse BfR en het SCCS hebben ze beoordeeld [1][4][5]. Het Duitse BfR kwam in 2020 tot de conclusie dat antitranspiranten met aluminiumchloorhydraat dagelijks gebruikt kunnen worden en dat een gezondheidsrisico volgens de huidige kennis onwaarschijnlijk is. De veiligheidsmarge bedraagt minimaal 3000. Voor onschuldige cosmetische ingrediënten zou die minimaal 100 moeten bedragen [4]. In 2023 heeft het Duitse BfR zijn beoordeling aangevuld: ook als je alle aluminiumhoudende cosmetica samen beschouwt en voorzichtig rekent, blijft de veiligheidsmarge groot genoeg [4]. Het wetenschappelijk comité voor consumentenveiligheid van de Europese Commissie (SCCS) kwam in 2024 tot dezelfde conclusie, mits bepaalde maximale hoeveelheden worden nageleefd [5]. Deze maximale hoeveelheden zijn sinds 2026 EU-recht [26]:
- Antitranspiranten en deodorants zonder drijfgas (roll-on, stick, crème): maximaal 7,73 procent aluminium
- Sprays met drijfgas: maximaal 3,24 procent, omdat fijne spraynevel kan worden ingeademd
- Tandpasta: maximaal 3,18 procent
- Lippenstift en andere lipproducten: maximaal 14,62 procent
Producten die deze waarden niet naleven, mogen vanaf 1 januari 2027 niet meer nieuw op de markt worden gebracht en vanaf 1 juli 2028 niet meer worden verkocht [26].
En na het scheren? De nieuwe beoordelingen van het Duitse BfR en het SCCS berusten op metingen onder realistische gebruiksomstandigheden [4]. De doorslaggevende studie heeft precies deze situatie onderzocht: de deelneemsters scheerden zich dagelijks nat [4]. Wie een gevoelige huid heeft, kan toch wachten tot kleine wondjes genezen zijn.
Wie helemaal geen aluminium in zijn deodorant wil, kan dat gemakkelijk vermijden: aluminiumverbindingen moeten in de ingrediëntenlijst staan [1][24]. Een deodorant zonder aluminium voorkomt geur, maar vermindert de hoeveelheid zweet niet. Dat kunnen alleen antitranspiranten.
Aluinsteen: niet aluminiumvrij
Aluinstenen worden vaak verkocht als natuurlijk alternatief „zonder aluminium”. Dat is misleidend. De kristal bestaat uit aluin, meestal kaliumaluin (op de verpakking „Potassium Alum”, minder vaak „Ammonium Alum”). Kaliumaluin is een aluminiumzout met de formule KAl(SO₄)₂ · 12 H₂O [22]. Rekent men het na, dan bestaat een zuivere kristal voor ongeveer 5,7 procent van zijn gewicht uit aluminium. Dat is van dezelfde orde van grootte als bij klassieke antitranspiranten, die volgens de industrie tot ongeveer 7,5 procent aluminium bevatten [1][22].
Gevaarlijker dan een normaal antitranspirant is een aluinsteen daarmee niet per se. De gunstige meetgegevens van het Duitse BfR en het SCCS over opname via de huid hebben echter betrekking op aluminiumchloorhydraat [4]. Voor aluin zijn er geen vergelijkbare metingen van opname via de huid. Wie aluminium wil vermijden, kiest dus niet voor de kristal, maar voor een deodorant zonder aluminium, in wiens ingrediëntenlijst noch „Aluminum” (bijvoorbeeld Aluminum Chlorohydrate) noch „Alumina” of „Alum” staat.
Veroorzaakt aluminium in deodorant borstkanker?
De zorg komt onder meer voort uit het feit dat in borstweefsel en in borstkliervloeistof van patiënten deels meer aluminium werd gemeten dan bij gezonde vrouwen [1].
De bekendste studie komt uit Innsbruck (2017). Daarin werden 209 vrouwen met borstkanker vergeleken met 209 gezonde vrouwen. Wie volgens eigen opgave oksel-cosmetica had gebruikt, had een hoger risico. Het duidelijkst was dat bij vrouwen die al vóór hun 30e meerdere keren per dag oksel-cosmetica hadden gebruikt. De onzekerheid was daar echter groot (odds ratio 3,88, betrouwbaarheidsinterval 1,03 tot 14,66). In het borstweefsel van de zieken werd gemiddeld meer aluminium gevonden. Het deodorantgebruik berustte echter op herinnering, die bij zieken vertekend kan zijn [11]. Of aluminium de oorzaak is, kan zo’n studie niet aantonen.
Een overzichtsartikel uit 2023 vond zes studies over deodorantgebruik en borstkanker met tegenstrijdige resultaten. Ook de 13 studies over het aluminiumgehalte in borstweefsel lieten geen eenduidig beeld zien. Veel studies hielden geen rekening met bekende risicofactoren voor borstkanker of maakten geen onderscheid tussen deodorant en antitranspirant [12].
Het Duitse BfR vat samen: een oorzakelijk verband is niet aangetoond. In studies bij muizen ontstonden zelfs bij hoge doses geen tumoren. Dat tumorweefsel meer aluminium bevat, kan ook een gevolg in plaats van een oorzaak van de ziekte zijn, want daar waren ook andere metalen zoals ijzer, chroom en nikkel verhoogd [1]. Volgens de huidige kennis is borstkanker door antitranspiranten onwaarschijnlijk [1][4].
Aluminium en alzheimer: wat klopt ervan?
Het vermoeden is oud en houdt hardnekkig stand. Wat de gegevens laten zien:
- Een meta-analyse van acht studies met samen 10.567 personen vond bij mensen met een blijvend hoge aluminiumbelasting een 71 procent hoger alzheimerrisico (odds ratio 1,71) [8].
- In een Franse langetermijnstudie over 15 jaar nam bij ouderen die via hun totale drinkwater (kraanwater en flessenwater) dagelijks minstens 0,1 milligram aluminium opnamen de geestelijke prestatie sterker af en was hun dementierisico hoger. Keek men daarentegen alleen naar het aluminiumgehalte van het kraanwater op de woonplaats, zonder de gedronken hoeveelheid, dan hing dat niet samen met het dementierisico [9].
- In de hersenen, in het bloed en in het hersenvocht van alzheimerpatiënten werd in meerdere studies meer aluminium gemeten dan bij gezonde mensen [10]. Of dat oorzaak of gevolg van de ziekte is, blijft open [7].
Observationele studies zoals deze laten verbanden zien, maar geen oorzaak. Mensen met een hoge aluminiumbelasting verschillen vaak ook op andere punten, zoals beroep, woonplaats of gezondheidstoestand. Het Duitse BfR acht een verband tussen de aluminiuminname en alzheimer volgens de huidige kennis onwaarschijnlijk, maar een definitieve beoordeling is vanwege de onduidelijke gegevens nog niet mogelijk [1]. In zijn beoordeling van 2020 schrijft het dat er voor een oorzakelijk verband geen deugdelijke gegevensbasis is [4]. Ook bij aluminiumlassers met een zeer hoge blootstelling trad geen dementie op [7].
Voor parkinson of depressie door aluminium uit het dagelijks leven en de voeding hebben we geen deugdelijk bewijs gevonden.
Aluminiumfolie in de oven, barbecuebakje, pan: wanneer komt aluminium in het eten?
Aluminium lost op onder invloed van zuur en zout. Daarom zijn drankblikjes, yoghurtdeksels en espressocapsules aan de binnenkant gecoat. Bij onbehandelde aluminiumfolie, barbecuebakjes en maaltijdbakjes kan aluminium daarentegen in het eten terechtkomen, des te meer naarmate het zuurder of zouter is, heter en naarmate het contact langer duurt [1]. Een onderzoeksproject van het Duitse BfR liet zien: vooral bij het warmhouden geven onbehandelde maaltijdbakjes grote hoeveelheden aluminium af aan de gerechten [1].
Voor metalen in contact met levensmiddelen bestaat in de EU geen bindende grenswaarde. De Raad van Europa beveelt aan dat uit zulke voorwerpen hoogstens 5 milligram aluminium per kilogram levensmiddel in het eten overgaat [1][21].

Grafiek op je eigen site gebruiken
Je mag de grafiek met bronvermelding en link vrij gebruiken. Code kopiëren:
<a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/aluminium-gezondheid/"><img src="https://gesundefakten.com/wp-content/uploads/2026/11/aluminium-kueche-nl.webp" alt="Infographic: aluminium in de keuken" width="1600" height="1000"></a><br>Bron: <a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/aluminium-gezondheid/">gesundefakten.com</a>| Voorwerp | Aanbeveling | Bewijs |
|---|---|---|
| Aluminiumfolie | Niet voor zure of zoute levensmiddelen, zoals aangesneden appels, tomaten, rabarber, gezouten haring, gemarineerd vlees of kaas. Niet erin bewaren en niet erin verhitten. | [1] |
| Aluminiumfolie in de oven | Ongeschikt met zure of zoute gerechten. Alternatief: bakpapier, ovenschaal van glas, keramiek of roestvrij staal. | [1] |
| Aluminium bakje bij het barbecueën | Verdedigbaar, omdat het voorkomt dat vet in de gloed druipt en kankerverwekkende PAK’s ontstaan. Pas aan het eind zouten en kruiden. Beter: herbruikbare bakjes van roestvrij staal of keramiek. | [1] |
| Onbehandelde aluminium pannen | Geen zure of zoute gerechten zoals appelmoes, tomatenpuree, rabarber of gezouten haring erin koken of bewaren. Gecoate pannen kunnen blijven worden gebruikt. | [1] |
| Espressomaker van aluminium | Onschadelijk. Er vormt zich een beschermlaag. Niet in de vaatwasser reinigen, omdat dat de laag verwijdert. | [1] |
| Espressocapsules, drankblikjes | Aan de binnenkant gecoat, geen relevante overgang | [1] |
| Onbehandelde maaltijdbakjes (kantine, maaltijden aan huis) | Bij warmhouden hoge afgifte. Voor kinderen en senioren die dagelijks zo eten worden gecoate bakjes of andere materialen aanbevolen. | [1] |
Aluminium in voeding
De meeste bewerkte en kant-en-klare levensmiddelen bevatten volgens een studie van het Duitse BfR gemiddeld minder dan 5 milligram aluminium per kilogram. Slechts enkele liggen boven 20 milligram per kilogram [1]. Het meest dragen bij volwassenen in Duitsland bij [1]:
- instant-theedranken (11 procent van de opname uit voeding)
- gemengde rauwkostsalades (8 procent)
- thee (7 procent)
- cacao en chocoladeproducten (6 procent)
- meergranenbrood en -broodjes (4 procent)
Samen is dat slechts 36 procent. De overige 64 procent is verdeeld over veel verschillende levensmiddelen [1]. Afzonderlijke „aluminium-levensmiddelen” schrappen levert daarom weinig op. Het Duitse BfR adviseert in plaats daarvan afwisseling, zodat je niet steeds dezelfde belaste producten eet [1].
Een bijzonder geval vormen Laugenbrezeln en ander Laugengebäck (zoutbrood in logenbad): worden de deegstukken in loog gedoopt en op aluminium bakplaten gebakken, dan lost de loog aluminium op. Het Duitse BfR heeft al in 2002 aanbevolen dat te vermijden. De Duitse levensmiddelenbewaking vindt toch steeds weer meer dan 10 milligram per kilogram [1].
Additieven: Sinds 2012 mogen aluminiumhoudende additieven in de EU nog maar beperkt worden gebruikt [20]. Zo is elementair aluminium (E 173) nog slechts toegestaan voor suikerlagen ter decoratie van taarten en fijn gebak. Andere aluminiumhoudende additieven zijn voor bepaalde doeleinden nog steeds toegelaten [1].
Zuigelingen: Zuigelingenvoeding bevat gemiddeld aanzienlijk meer aluminium dan moedermelk, speciale voeding op sojabasis, lactosevrije of hypoallergene voeding nog eens aanzienlijk meer. Het Duitse BfR adviseert zuigelingen indien mogelijk tot de zesde maand uitsluitend borstvoeding te geven [1]. Speciale voeding moet je alleen geven als het nodig is, en bespreek dat met de kinderarts.
Zwangere vrouwen en jonge vrouwen: Aluminium wordt lang in het lichaam opgeslagen en bereikt via de placenta het ongeboren kind. Het Duitse BfR adviseert jonge vrouwen daarom vermijdbare bronnen gedurende langere tijd kritisch af te wegen [1].
Aluminium in vaccins
Veel vaccins met geïnactiveerde ziekteverwekkers, bijvoorbeeld tegen tetanus, difterie of kinkhoest, bevatten aluminiumhydroxide of aluminiumfosfaat als werkingsversterker. Zonder deze toevoeging zou de vaccinbescherming vaak zwak of helemaal niet mogelijk zijn [25].
- Hoeveelheid: De Europese Farmacopee staat maximaal 1,25 milligram aluminium per dosis toe. De in Europa toegelaten vaccins bevatten 0,125 tot 0,82 milligram [25].
- Ter vergelijking: Het Duitse Paul-Ehrlich-Institut (PEI) schat de levenslang in het lichaam opgehoopte hoeveelheid aluminium op ongeveer 35 milligram. Het meeste aluminium uit een vaccinatie wordt na verloop van tijd via de nieren uitgescheiden, slechts ongeveer 1 tot 2 procent blijft blijvend in het lichaam. 20 vaccinaties met de maximale hoeveelheid van elk 1,25 milligram dragen volgens zijn berekening daarom slechts ongeveer 0,5 milligram bij aan de levenslange belasting [25].
- Bijwerkingen: Vaststaand zijn lokale reacties. Op de injectieplaats kunnen jeukende knobbeltjes (granulomen) ontstaan. In een Zweedse studie met zuigelingen trad dat op bij 0,83 procent [25]. Ze zijn vervelend, maar genezen in de regel [14][25].
De tot nu toe grootste studie hierover komt uit Denemarken (2025). Daarin werden de gegevens van 1.224.176 kinderen geanalyseerd, gebruikmakend van het feit dat verschillende vaccins in de loop der jaren verschillende hoeveelheden aluminium bevatten. Resultaat: kinderen die in de eerste twee levensjaren via vaccinaties meer aluminium hadden gekregen, kregen niet vaker een van de 50 onderzochte chronische ziekten. Dat gold voor auto-immuunziekten, voor astma en allergieën en voor ontwikkelingsstoornissen zoals autisme en ADHD [13]. Een systematisch overzichtsartikel in het British Medical Journal (2026) met 59 studies komt tot de conclusie dat de gegevens geen oorzakelijk verband tussen aluminiumhoudende vaccins en ernstige of langdurige gezondheidsgevolgen ondersteunen [14].
Aluminium in het lichaam meten en „uitscheiden”
Aluminium wordt gemeten in bloedserum of in urine. Het Duitse Umweltbundesamt noemt als voorlopige referentiewaarden voor de algemene bevolking minder dan 5 microgram per liter in serum en minder dan 15 microgram per liter in urine. Deze waarden worden vooral overschreden door mensen met beroepsmatige blootstelling [7]. Voor werknemers heeft de Duitse Deutsche Forschungsgemeinschaft een biologische toleranties waarde (BAT) van 50 microgram per gram creatinine in urine vastgesteld [7]. Een meting is vooral zinvol bij ernstige nierpatiënten, met name dialysepatiënten, en bij mensen met beroepsmatige blootstelling.
En het „uitscheiden”? Bij dialysepatiënten met een aluminiumvergiftiging bestaan medische behandelingen. Voor de gebruikelijke belasting uit dagelijks leven en voeding bestaat er geen ontgiftingskuur met aangetoond nut. Vaak genoemd wordt siliciumrijk mineraalwater. De basis is vooral een kleine studie met 15 alzheimerpatiënten en hun naasten, zonder placebo en zonder willekeurige indeling: na twaalf weken met tot een liter per dag scheidden beide groepen meer aluminium uit met de urine. Bij 3 van de 15 zieken verbeterden de testwaarden [17]. De auteurs zelf noemden de resultaten voorlopig. Voor zeoliet, chlorella, koriander of bentoniet als „aluminiumbinders” ontbreekt bewijs bij mensen.
Mythencheck: wat er over aluminium wordt verteld
- „Via chemtrails worden we met aluminium besproeid.” Onjuist. Volgens het Duitse Umweltbundesamt zijn er geen wetenschappelijke aanwijzingen dat aluminium of barium vanuit vliegtuigen in de atmosfeer wordt gebracht [18]. Dat aluminium in bodem en stof wordt gevonden, komt doordat het het op twee na meest voorkomende element in de aardkorst is [1].
- „Een aluinsteen is aluminiumvrij.” Onjuist. Aluin is een aluminiumzout [22].
- „Aluminium in deodorant veroorzaakt borstkanker.” Niet aangetoond. De studies zijn tegenstrijdig, het Duitse BfR acht een verband onwaarschijnlijk [1][12].
- „Aluminium veroorzaakt alzheimer.” Niet aangetoond. Er zijn verbanden in observationele studies, maar geen bewijs voor een oorzaak [1][8].
- „In de hersenen van mensen met autisme zit bijzonder veel aluminium.” Deze bewering gaat vooral terug op een Britse studie met de hersenen van slechts vijf mensen met autisme, in de studie zelf zonder vergelijkingsgroep. De meetwaarden schommelden sterk [15]. Een latere vergelijking van hetzelfde laboratorium met 20 controlehersenen vond hogere waarden in de ziektegroepen [16], maar zegt niets over de vraag of aluminium autisme veroorzaakt. De Deense studie met meer dan 1,2 miljoen kinderen vond geen verband tussen aluminium uit vaccinaties en autisme [13].
- „Aluminium en kwik versterken elkaar.” Voor mensen niet aangetoond. We hebben hierover geen studie bij mensen gevonden, alleen laboratoriumproeven en overzichtsartikelen. Meer over kwik in aflevering 1 van onze reeks.
- „Glyfosaat brengt aluminium in de hersenen.” Een hypothese zonder bewijs bij mensen. Glyfosaat behandelen we in een aparte aflevering.
- „Aluminium maakt depressief.” Hiervoor hebben we geen deugdelijke studie gevonden.
- „Koken in aluminium pannen is altijd gevaarlijk.” Nee. Gecoate pannen zijn onproblematisch. Klassieke espressomakers zijn weliswaar onbehandeld, maar vormen bij gebruik een beschermlaag. Reinig ze daarom niet in de vaatwasser. Onbehandelde pannen gewoon niet gebruiken voor zure en zoute gerechten [1].
- „Met siliciumwater of zeoliet scheid je aluminium uit.” Niet aangetoond, zie boven [17].
Zo verlaag je je aluminiuminname
- Aluminiumfolie niet voor zuur en zout eten, noch om te bewaren noch in de oven. Gebruik bakpapier of ovenschalen [1].
- Bij het barbecueën herbruikbare bakjes van roestvrij staal of keramiek nemen of pas aan het eind zouten [1].
- Gevarieerd eten, zodat geen enkele belaste bron overheerst [1].
- Witmakende tandpasta met aluminiumverbindingen (bijvoorbeeld „Alumina”) slechts af en toe gebruiken [1].
- Zuigelingen indien mogelijk borstvoeding geven, speciale voeding alleen bij behoefte [1].
- Middelen tegen brandend maagzuur met aluminium alleen kortdurend en niet langdurig zonder medisch advies innemen. Bij een nierziekte altijd eerst medisch laten beoordelen [1][2][7].
- Deodorant: Bij een antitranspirant met aluminium is een gezondheidsrisico volgens de huidige kennis onwaarschijnlijk [4]. Wie er toch van af wil zien, let op de ingrediëntenlijst, kiest een deodorant zonder aluminium en laat ook aluinstenen met aluin liggen.
Veelgestelde vragen
Is deodorant met aluminium schadelijk?
Volgens de huidige kennis niet. Het Duitse BfR acht een gezondheidsrisico door antitranspiranten met aluminiumchloorhydraat sinds 2020 onwaarschijnlijk, ook bij dagelijks gebruik. Via de huid wordt slechts ongeveer 0,002 procent van het aluminium opgenomen [4].
Is een aluinsteen beter dan deodorant met aluminium?
Hoe merk ik dat ik te veel aluminium in mijn lichaam heb?
In de regel helemaal niet. Bij de gebruikelijke belasting via voeding en cosmetica zijn geen merkbare klachten bekend. Vergiftigingen kent men van dialysepatiënten en van zeer hoge beroepsmatige blootstelling [7]. Of de belasting verhoogd is, laat alleen een meting in bloed of urine zien [7]. Die weerspiegelt vooral de actuele opname. Hoeveel er in de botten is opgeslagen, laat ze maar beperkt zien.
Mag ik aluminiumfolie in de oven gebruiken?
Ja, maar niet met zure of zoute gerechten. Zuur en zout lossen aluminium uit de folie op. Gebruik voor tomatengerechten, gerechten met rabarber, kaas of gemarineerd vlees liever bakpapier of een ovenschaal [1].
Is koken met aluminium pannen gevaarlijk?
Gecoate pannen kun je blijven gebruiken. In onbehandelde pannen moet je geen zure of zoute gerechten zoals appelmoes, tomatensaus of rabarber bereiden of bewaren [1].
Is een espressomaker van aluminium schadelijk?
Nee. Volgens onderzoek van het Duitse BfR vormt zich een beschermlaag en blijft de afgifte onder de aanbevolen waarde. Reinig hem echter niet in de vaatwasser [1].
Veroorzaakt aluminium alzheimer?
Dat is niet aangetoond. Sommige observationele studies vinden verbanden, andere niet. Het Duitse BfR acht een verband onwaarschijnlijk, maar een definitieve beoordeling is nog niet mogelijk [1].
Zijn vaccins met aluminium gevaarlijk?
Kun je aluminium uitscheiden?
Conclusie: vermijd aluminium waar dat makkelijk kan, maar zonder paniek
Aluminium is geen onschuldige stof. In hoge doses schaadt het zenuwen, nieren en botten, en een deel wordt jarenlang opgeslagen. Voor gezonde mensen is het echter vooral een kwestie van de totale hoeveelheid. Die komt grotendeels uit het eten. De grootste vermijdbare bron in de keuken zijn aluminiumfolie, aluminium bakjes en onbehandelde aluminium pannen wanneer ze in contact komen met zure of zoute gerechten. Bij deodorant met aluminium is een gezondheidsrisico volgens de huidige stand van zaken onwaarschijnlijk, de aluinsteen daarentegen is geen aluminiumvrij alternatief. Voor borstkanker, alzheimer en autisme door aluminium is er geen deugdelijk bewijs, voor chemtrails helemaal geen.
Citeersuggestie: gesundefakten.com (2026): Aluminium in het lichaam: hoe gevaarlijk zijn deodorant, aluminiumfolie en co echt? https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/aluminium-gezondheid/
Bronnen
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Fragen und Antworten zu Aluminium in Lebensmitteln und verbrauchernahen Produkten. FAQ van 20 juli 2020. bfr.bund.de (PDF).
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Reduzierung der Aluminiumaufnahme kann mögliche Gesundheitsrisiken minimieren. Standpunt nr. 045/2019 van 18 november 2019. bfr.bund.de (PDF).
- Tietz T, Lenzner A, Kolbaum AE et al.: Aggregated aluminium exposure: risk assessment for the general population. Arch Toxicol 2019;93(12):3503–3521. DOI: 10.1007/s00204-019-02599-z.
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Neue Studien zu aluminiumhaltigen Antitranspirantien: Gesundheitliche Beeinträchtigungen durch Aluminium-Aufnahme über die Haut sind unwahrscheinlich. Bijgewerkt standpunt nr. 045/2023 van 6 oktober 2023 (vervangt standpunt nr. 030/2020 van 20 juli 2020). DOI: 10.17590/20231006-150131-0, bfr.bund.de (PDF).
- Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS): Opinion on the safety of aluminium in cosmetic products – Submission IV. SCCS/1662/23, Final Opinion van 27 maart 2024. health.ec.europa.eu (PDF).
- European Food Safety Authority (EFSA), Panel on Food Additives, Flavourings, Processing Aids and Food Contact Materials: Safety of aluminium from dietary intake. EFSA Journal 2008;6(7):754, 1–34. DOI: 10.2903/j.efsa.2008.754.
- Klotz K, Weistenhöfer W, Neff F, Hartwig A, van Thriel C, Drexler H: The Health Effects of Aluminum Exposure. Dtsch Arztebl Int 2017;114(39):653–659. DOI: 10.3238/arztebl.2017.0653.
- Wang Z, Wei X, Yang J et al.: Chronic exposure to aluminum and risk of Alzheimer’s disease: A meta-analysis. Neurosci Lett 2016;610:200–206. DOI: 10.1016/j.neulet.2015.11.014.
- Rondeau V, Jacqmin-Gadda H, Commenges D, Helmer C, Dartigues JF: Aluminum and silica in drinking water and the risk of Alzheimer’s disease or cognitive decline: findings from 15-year follow-up of the PAQUID cohort. Am J Epidemiol 2009;169(4):489–496. DOI: 10.1093/aje/kwn348.
- Virk SA, Eslick GD: Aluminum Levels in Brain, Serum, and Cerebrospinal Fluid are Higher in Alzheimer’s Disease Cases than in Controls: A Series of Meta-Analyses. J Alzheimers Dis 2015;47(3):629–638. DOI: 10.3233/JAD-150193.
- Linhart C, Talasz H, Morandi EM et al.: Use of Underarm Cosmetic Products in Relation to Risk of Breast Cancer: A Case-Control Study. EBioMedicine 2017;21:79–85. DOI: 10.1016/j.ebiom.2017.06.005.
- Moussaron A, Alexandre J, Chenard MP, Mathelin C, Reix N: Correlation between daily life aluminium exposure and breast cancer risk: A systematic review. J Trace Elem Med Biol 2023;79:127247. DOI: 10.1016/j.jtemb.2023.127247.
- Andersson NW, Bech Svalgaard I, Hoffmann SS, Hviid A: Aluminum-Adsorbed Vaccines and Chronic Diseases in Childhood: A Nationwide Cohort Study. Ann Intern Med 2025;178(10):1369–1377. DOI: 10.7326/ANNALS-25-00997.
- Doyon-Plourde P, Chong J, Abrams EM et al.: Aluminium adjuvants in vaccines and potential health effects: systematic review. BMJ 2026;393:e088921. DOI: 10.1136/bmj-2025-088921.
- Mold M, Umar D, King A, Exley C: Aluminium in brain tissue in autism. J Trace Elem Med Biol 2018;46:76–82. DOI: 10.1016/j.jtemb.2017.11.012.
- Exley C, Clarkson E: Aluminium in human brain tissue from donors without neurodegenerative disease: A comparison with Alzheimer’s disease, multiple sclerosis and autism. Sci Rep 2020;10(1):7770. DOI: 10.1038/s41598-020-64734-6.
- Davenward S, Bentham P, Wright J et al.: Silicon-rich mineral water as a non-invasive test of the ‘aluminum hypothesis’ in Alzheimer’s disease. J Alzheimers Dis 2013;33(2):423–430. DOI: 10.3233/JAD-2012-121231.
- Umweltbundesamt: Chemtrails – Gefährliche Experimente mit der Atmosphäre oder bloße Fiktion? Achtergrondnotitie (maart 2011), webpagina bijgewerkt in september 2023. umweltbundesamt.de.
- Trinkwasserverordnung (TrinkwV) van 20 juni 2023, Anlage 3 Teil I (Indikatorparameter Aluminium). gesetze-im-internet.de.
- Verordnung (EU) Nr. 380/2012 der Kommission vom 3. Mai 2012 zur Änderung von Anhang II der Verordnung (EG) Nr. 1333/2008 hinsichtlich der Verwendungsbedingungen und -mengen für aluminiumhaltige Lebensmittelzusatzstoffe. eur-lex.europa.eu.
- European Directorate for the Quality of Medicines & HealthCare (EDQM, Raad van Europa): FAQ over metalen en legeringen in materialen die met levensmiddelen in contact komen (specifieke afgiftegrenswaarde voor aluminium 5 mg/kg; Technical Guide „Metals and alloys used in food contact materials and articles”, Resolution CM/Res(2013)9). faq.edqm.eu.
- National Library of Medicine, PubChem: Aluminum potassium sulfate dodecahydrate (kaliumaluin), CID 62667, brutoformule AlH₂₄KO₂₀S₂, molmassa 474,4 g/mol. pubchem.ncbi.nlm.nih.gov.
- Yokel RA, McNamara PJ: Aluminium toxicokinetics: an updated minireview. Pharmacol Toxicol 2001;88(4):159–167. DOI: 10.1034/j.1600-0773.2001.d01-98.x.
- Verordnung (EG) Nr. 1223/2009 des Europäischen Parlaments und des Rates vom 30. November 2009 über kosmetische Mittel. eur-lex.europa.eu.
- Weisser K, Heymans L, Keller-Stanislawski B (Paul-Ehrlich-Institut): Sicherheitsbewertung von Aluminium in Impfstoffen. Bulletin zur Arzneimittelsicherheit 3/2015, p. 7–11. bfarm.de (PDF).
- Verordnung (EU) 2026/909 der Kommission vom 27. April 2026 zur Änderung der Anhänge II, III, V und VI der Verordnung (EG) Nr. 1223/2009 (u. a. Anhang III Eintrag 379, aluminiumhaltige Bestandteile). eur-lex.europa.eu.


