WOENSDAG 18 NOVEMBER 2026
Tractor met veldspuit boven een groen graanveld in het ochtendlicht, op de voorgrond een houten tafel met appels, een kom havermout en een glas water (gegenereerd door AI)

Glyfosaat en bestrijdingsmiddelen in het lichaam: hoe gevaarlijk is dat echt?

Glyfosaat is het bekendste onkruidbestrijdingsmiddel ter wereld en tegelijk een van de meest omstreden. Het korte antwoord op de vraag hoe gevaarlijk het voor jou is: via voeding krijgen we in Duitsland maar minieme hoeveelheden binnen, ver onder de waarde die de autoriteiten als onbedenkelijk beschouwen. Of glyfosaat kanker bevordert bij mensen die er jarenlang zelf mee spuiten, is daarentegen tot op heden omstreden. En: het veelgehoorde cijfer „meer dan 99 procent van de Duitsers heeft glyfosaat in de urine” komt niet uit een officiële meting.

Hier lees je wat glyfosaat in het lichaam doet, wat officiële urinemetingen echt laten zien, waarom het kankeragentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie en de EU-autoriteiten tot verschillende oordelen komen over het kankerrisico, wat er waar is van de beweringen over darmflora en parkinson, of biologisch de moeite waard is en wat wassen of zuiveringszout (natron) uitrichten tegen resten van bestrijdingsmiddelen.

Dit artikel is aflevering 6 van onze serie „Hoe raakt de mens vergiftigd?”, waarin we de ene na de andere gifstof onder de loep nemen. Eerder verschenen: Kwikvergiftiging door amalgaam en vis, Loodvergiftiging en loden leidingen, Cadmium in voeding, Arseen in rijst en Aluminium in deodorant en aluminiumfolie. Dit artikel vervangt geen gesprek met je arts. Stand van zaken: november 2026.

Het belangrijkste in het kort

  • In de representatieve milieustudie van het Duitse Umweltbundesamt (2014–2017) lag glyfosaat bij 52 procent van de kinderen en jongeren boven de bepalingsgrens van 0,1 microgram per liter urine. De gemiddelde waarde (geometrisch gemiddelde) was 0,107 microgram per liter; de onderzoekers spreken van een over het geheel genomen lage belasting [3].
  • Bij jongvolwassenen (20 tot 29 jaar) uit de Duitse Umweltprobenbank steeg het aandeel met meetbaar glyfosaat van 10 procent (2001) naar bijna 60 procent (2013) en lag het in 2015 op 40 procent. Zelfs de uit de hoogste waarde afgeleide inname lag volgens het Duitse Umweltbundesamt een factor 1.000 onder de hoeveelheid die de EU-voedselautoriteit aanvaardbaar acht [2][24].
  • Zelfs bij een voorzichtige berekening komt de meest belaste consumentengroep via voeding hooguit op 3 procent van de toelaatbare dagelijkse inname (ADI) van 0,5 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag [11].
  • Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) classificeert glyfosaat sinds 2015 als „waarschijnlijk kankerverwekkend”, de EU-autoriteiten EFSA en ECHA doen dat niet. De EU heeft glyfosaat opnieuw goedgekeurd tot en met 15 december 2033 [7][10][12].
  • In Beieren was in 2023 88 procent van de biologische monsters vrij van resten van gewasbeschermingsmiddelen, maar slechts 28 procent van de conventionele [20].

Wat is glyfosaat en hoe werkt het?

Glyfosaat doodt planten door een enzym te blokkeren dat ze nodig hebben om bepaalde bouwstenen van eiwitten aan te maken. Deze zogeheten shikimaatroute komt voor in planten en ook in sommige bacteriën, maar niet in menselijke cellen [16]. Daarop berust het argument dat glyfosaat weinig giftig is voor mensen. Het verklaart ook waarom onderzoekers de darmbacteriën nader bekijken (daarover hieronder meer).

Glyfosaat is een breedspectrum- of totaalherbicide: het werkt tegen vrijwel alle planten. En het werkt systemisch [9], dat wil zeggen dat de plant de werkzame stof opneemt en door haar binnenste verspreidt. Resten zitten daarom niet alleen op de schil.

Glyfosaatverbod: wat geldt er in de EU en in Duitsland

Een glyfosaatverbod bestaat niet. De Europese Commissie heeft de goedkeuring in november 2023 met Uitvoeringsverordening (EU) 2023/2660 met tien jaar verlengd, tot 15 december 2033 [12]. Het oorspronkelijk voor 2024 geplande Duitse totaalverbod is daarom gewijzigd. Sinds 1 juli 2024 geldt in Duitsland volgens de Duitse Pflanzenschutz-Anwendungsverordnung (PflSchAnwV) [23]:

  • Geen bespuiting kort voor de oogst (voroogstbehandeling), zonder uitzondering.
  • Geen gebruik in waterbeschermingsgebieden, beschermingsgebieden voor geneeskrachtige bronnen en kernzones van biosfeerreservaten.
  • Principieel verbod in huis- en volkstuinen. Uitzondering: middelen waarvan de toelating voor de tuin al vóór 8 september 2021 onaantastbaar vaststond.
  • Gebruik op akkers nog slechts in uitzonderingsgevallen, bijvoorbeeld ter voorbereiding van een nieuwe inzaai op erosiegevoelige percelen of tegen invasieve soorten.

Voor ingevoerde levensmiddelen gelden de EU-brede maximale residugehalten, ongeacht hoe in het land van herkomst is gespoten.

Glyfosaat in urine: wat de metingen echt laten zien

Glyfosaat in urine is te verwachten en op zichzelf geen teken van vergiftiging. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) legt uit: ongeveer 20 tot 30 procent van het met voeding opgenomen glyfosaat komt via de darm in het bloed en wordt daarna snel en voornamelijk met de urine weer uitgescheiden [1]. Een aantoonbare hoeveelheid in de urine laat dus vooral zien dat het lichaam de stof kwijtraakt.

Het cijfer „meer dan 99 procent van de Duitsers heeft glyfosaat in de urine” komt niet uit een officieel onderzoek, maar uit een meedoe-actie waarbij deelnemers hun urine op eigen kosten met een sneltest (ELISA) lieten onderzoeken. Wie aan zoiets meedoet, vormt geen representatieve steekproef van de bevolking. Het Duitse BfR had bij een eerder onderzoek van dit soort er al op gewezen dat dergelijke ELISA-tests alleen voor watermonsters zijn gevalideerd [6]. Officiële metingen met laboratoriummethoden komen tot duidelijk andere aandelen:

Glyfosaat in urine: officiële en wetenschappelijke metingen in Duitsland
OnderzoekWie werd gemeten?ResultaatBewijs
Umweltprobenbank des Bundes (UBA), 2001–2015ongeveer 400 monsters van 20- tot 29-jarigen uit Greifswald, 24-uurs urinemeetbaar bij 10 % (2001), 57,5 % (2012), 56,4 % (2013), 40 % (2015)[2]
Deutsche Umweltstudie GerES V (UBA), 2014–20172.144 kinderen en jongeren van 3 tot 17 jaar, representatief52 % boven 0,1 µg/l; geometrisch gemiddelde 0,107 µg/l; 95 % van de waarden onder circa 0,5 µg/l[3]
KarMeN-studie (Max Rubner-Institut), 2012–2013301 volwassenen, 24-uurs urine8,3 % met glyfosaat en/of het afbraakproduct AMPA boven 0,2 µg/l; inname ver onder de ADI[4]
Urinemonsters uit 18 Europese landen (beoordeling van het Duitse BfR, 2013)182 personenhooguit 1,82 µg/l; volgens het Duitse BfR gezondheidskundig niet zorgwekkend[1]
Infographic: glyfosaat in urine. Een meedoe-actie met sneltest meldde meer dan 99 procent, officiële metingen vonden meetbaar glyfosaat bij 40 procent van de volwassenen (2015) en 52 procent van de kinderen en jongeren (2014 tot 2017). De hoogste geschatte inname ligt op 3 procent van de ADI.
Glyfosaat in urine: wat de cijfers laten zien (naar UBA en Europese Commissie).
Grafiek op je eigen site gebruiken

Je mag de grafiek met bronvermelding en link vrij gebruiken. Code kopiëren:

<a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/glyfosaat/"><img src="https://gesundefakten.com/wp-content/uploads/2026/11/glyphosat-urin-nl.webp" alt="Infographic: glyfosaat in urine" width="1600" height="1000"></a><br>Bron: <a href="https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/glyfosaat/">gesundefakten.com</a>

Een duiding: een concentratie van 0,1 microgram per liter komt overeen met een tienmiljoenste gram in een liter urine. Meetbaar betekent niet schadelijk. Doorslaggevend is hoeveel iemand opneemt in verhouding tot de toelaatbare hoeveelheid. En juist daar zijn de waarden laag: volgens de berekening van de Europese Commissie komt zelfs de meest belaste consumentengroep via voeding hooguit op 3 procent van de ADI, en dat al bij de voorzichtige aanname dat alle levensmiddelen resten tot het toegestane maximumgehalte bevatten [11].

Glyfosaat uitscheiden of een urinetest doen?

Een eigen urinetest op glyfosaat levert je weinig op. De waarde zegt alleen wat je in de afgelopen uren tot dagen hebt gegeten, omdat het lichaam glyfosaat snel uitscheidt [1]. Een grenswaarde voor urine vanaf waar het gevaarlijk wordt, bestaat niet. Om dezelfde reden is ook geen „ontgifting” nodig: het lichaam regelt dat zelf binnen enkele dagen. In een kleine voedingsstudie daalden de glyfosaatwaarden in de urine na de overstap op biologische voeding binnen drie dagen naar een laag niveau [19]. Wie zijn inname wil verlagen, begint dus bij het eten, niet bij kuren of preparaten.

Glyfosaat en kanker: waarom de oordelen zo ver uiteenlopen

Of glyfosaat kanker veroorzaakt, is tot op heden niet definitief opgehelderd. Het IARC zegt „waarschijnlijk kankerverwekkend”, de EU-autoriteiten zeggen dat de criteria daarvoor niet zijn vervuld. De tegenstelling heeft twee oorzaken: de instellingen beantwoorden verschillende vragen en ze beoordelen niet dezelfde studies [5].

Het IARC, een agentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie, deelde glyfosaat in maart 2015 in bij groep 2A: „waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens”. De basis waren „beperkte” aanwijzingen bij mensen, vooral voor het non-hodgkinlymfoom (een vorm van kanker van het lymfestelsel) bij mensen die beroepsmatig met glyfosaat werkten, en „voldoende” bewijs uit dierproeven [7]. Het IARC beoordeelt het gevaar, dus of een stof in principe kanker kan veroorzaken, ongeacht de hoeveelheid. Ter vergelijking: in dezelfde groep 2A valt ook rood vlees. Bewerkt vlees zoals worst en alcohol staan zelfs een niveau hoger, in groep 1 [5].

De instanties voor risicobeoordeling vragen daarentegen of er bij het voorgeschreven gebruik daadwerkelijk een risico ontstaat, en houden daarbij rekening met hoeveel mensen binnenkrijgen. Bovendien betrekt het IARC alleen gepubliceerde studies, terwijl de autoriteiten ook de niet-gepubliceerde studies uit de toelatingsprocedure beoordelen, die meestal van de fabrikanten afkomstig zijn [5]. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) kwam tot de conclusie dat glyfosaat niet voldoet aan de criteria voor indeling als kankerverwekkend, mutageen of reprotoxisch. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) vond in 2023 „geen kritieke probleemgebieden”, maar noemde wel hiaten in de gegevens, bijvoorbeeld bij de beoordeling van het consumentenrisico en bij een hulpstof van een spuitmiddel [10][11]. Ook het gezamenlijke panel voor pesticidenresiduen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Landbouworganisatie (JMPR) verwacht via voeding geen kankerrisico [5].

Glyfosaat en kanker: wat de belangrijkste beoordelingen en studies laten zien
Beoordeling of studieResultaatBewijs
IARC, 2015Groep 2A „waarschijnlijk kankerverwekkend”; beperkt bewijs bij mensen (non-hodgkinlymfoom), voldoende bij dierproeven[7]
Agricultural Health Study (VS), 201854.251 boeren en toepassers, van wie 82,8 % met glyfosaat; geen verband met non-hodgkinlymfoom (hoogste groep: relatief risico 0,87, statistisch geen verschil met niet-gebruikers); niet-significante aanwijzing voor acute myeloïde leukemie in de hoogste groep[8]
Meta-analyse Zhang et al., 2019bij de sterkst blootgestelden 41 % hoger risico op non-hodgkinlymfoom (relatief risico 1,41)[9]
ECHA en EFSA, 2022/2023niet als kankerverwekkend in te delen; geen kritieke probleemgebieden, maar hiaten in de gegevens[10][11]
Ramazzini-studie bij ratten, 2025meer goedaardige en kwaadaardige tumoren al vanaf 0,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag (hoogte van de EU-ADI); het Duitse BfR ziet geen reden voor een nieuwe beoordeling, EFSA en ECHA onderzoeken de ruwe data[13][14][25]

Belangrijk is op wie deze studies betrekking hebben: de aanwijzingen voor lymfomen komen uit studies met mensen die jarenlang beroepsmatig glyfosaat hebben uitgebracht. Via voeding krijgen we vele malen minder binnen.

Wat er sinds 2025 is veranderd

Twee gebeurtenissen hebben de discussie opnieuw aangewakkerd. In juni 2025 verscheen een langetermijnstudie van het Italiaanse Ramazzini-instituut. Ratten kregen glyfosaat of glyfosaathoudende spuitmiddelen al vóór de geboorte en daarna levenslang, in doses vanaf 0,5 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag, dus precies op het niveau van de EU-ADI. De onderzoekers meldden in de behandelde groepen meer goedaardige en kwaadaardige tumoren in veel organen, waaronder leukemieën [14]. Het Duitse BfR ziet daarin na een eerste toetsing geen reden om de beoordeling van glyfosaat te wijzigen, maar eist wel een nauwkeurige analyse van de ruwe data. De bezwaren: in de groepen traden telkens maar één tot twee tumoren van een soort op, een duidelijk verband met de dosis ontbreekt meestal, en in controlegroepen van deze rattenstam uit andere studies komt leukemie voor bij tot 6 procent van de mannetjes, terwijl het in de nieuwe studie in de behandelde groepen om hooguit bijna 2 procent ging, dus binnen die bandbreedte [13]. EFSA en ECHA onderzoeken de data sinds juni 2025 in opdracht van de Europese Commissie [25].

In december 2025 trok het vakblad Regulatory Toxicology and Pharmacology een veelgeciteerd overzichtsartikel uit 2000 in, waarin glyfosaat als onbedenkelijk werd voorgesteld. Reden: medewerkers van de fabrikant Monsanto hadden eraan meegeschreven zonder als auteur te zijn vermeld [15]. Dat bewijst niet dat glyfosaat kanker veroorzaakt. Het laat wel zien waarom veel mensen de beoordelingen wantrouwen die sterk op studies van fabrikanten steunen.

Werking van glyfosaat in het lichaam: darmflora, glycine en mineralen

Voor de veelgehoorde waarschuwingen dat glyfosaat de darmflora schaadt, glycine verdringt of ons mineralen ontneemt, bestaat bij mensen geen bewijs. De bewijslast is dunner dan vaak wordt beweerd.

Darmflora: omdat ook sommige darmbacteriën de shikimaatroute gebruiken, is de vraag terecht. Een studie bij ratten vond na 90 dagen aanwijzingen dat glyfosaat deze route in het darmmicrobioom inderdaad remt: in de blindedarm hoopten tussenproducten zich op. In het bloed waren echter slechts geringe veranderingen te zien, en de onderzoekers schrijven zelf dat de gezondheidskundige betekenis verder onderzocht moet worden [16]. Betrouwbare studies bij mensen waaruit blijkt dat glyfosaat in de gebruikelijke hoeveelheden de darmflora schaadt, zijn er tot nu toe niet.

Glycine: de bewering dat glyfosaat in plaats van het aminozuur glycine in eiwitten wordt ingebouwd en zo de vorming van collageen en glutathion verstoort, is weerlegd. Een onderzoeksteam gaf menselijke cellen zes dagen lang een hoge dosis glyfosaat en zocht gericht naar zulke foutieve inbouw. Het vond er geen [17].

Mineralen: chemisch kan glyfosaat metaalionen binden; het is een zogeheten chelator. Dat de minieme resten in voeding daardoor bij mensen de opname van mineralen belemmeren, is echter niet bewezen.

Bestrijdingsmiddelen en parkinson: wie er echt door getroffen wordt

Bestrijdingsmiddelen kunnen bij langdurig beroepsmatig gebruik het risico op parkinson verhogen, en Duitsland heeft daar consequenties uit getrokken. Sinds 1 augustus 2026 is het „parkinsonsyndroom door langdurig, veelvuldig en zelf toegepaste pesticiden” erkend als Duitse beroepsziekte nr. 1322 [26]. De basis is een aanbeveling van de Duitse Ärztlicher Sachverständigenbeirat Berufskrankheiten uit 2024, die hij in september 2025 heeft verduidelijkt [18].

Dat betreft mensen in landbouw, tuinbouw, bosbouw, landschapsbeheer en andere beroepen die zelf hebben gespoten, niet consumenten die resten met hun eten binnenkrijgen [26]. Voor glyfosaat zelf is een verband met parkinson bij mensen niet bewezen.

Resten van bestrijdingsmiddelen in voeding: loont biologisch?

Biologische levensmiddelen bevatten duidelijk minder vaak resten van gewasbeschermingsmiddelen. Of ze daardoor gezonder zijn, is minder duidelijk.

Het Beierse Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL) onderzocht in 2023 in totaal 2.360 plantaardige levensmiddelen. Bij de biologische producten was 88 procent vrij van resten, bij conventionele slechts 28 procent. Boven het wettelijke maximumgehalte lagen 4 procent van de conventionele en 1 procent van de biologische monsters [20]. Ook bij glyfosaat is het verschil zichtbaar: in een Amerikaanse studie met 16 mensen uit vier gezinnen daalden de glyfosaatwaarden in de urine na de overstap op zuiver biologische voeding gemiddeld met bijna 71 procent [19].

Een grote Franse observatiestudie met bijna 69.000 volwassenen vond bij mensen die bijzonder vaak biologisch aten een 25 procent lager kankerrisico. Het absolute verschil was met 0,6 procentpunt echter klein, en wie veel biologisch koopt, leeft vaak ook anderszins gezonder [21]. Oorzaak en gevolg zijn daaruit niet af te leiden.

Mijn inschatting: biologisch verlaagt de inname van bestrijdingsmiddelen betrouwbaar. Als het budget beperkt is, loont het vooral bij levensmiddelen die je ongeschild eet en bij graan. Belangrijker dan de vraag biologisch of niet is echter dat je überhaupt genoeg fruit, groente en volkoren producten eet. Wie uit angst voor resten minder daarvan eet, doet zichzelf meer kwaad.

Fruit en groente wassen: wat helpt tegen bestrijdingsmiddelen

Fruit wassen verwijdert een deel van de bestrijdingsmiddelen op het oppervlak, maar niet wat in de vrucht is doorgedrongen. Bij glyfosaat helpt wassen daarom weinig, omdat de plant de werkzame stof opneemt en verspreidt. Bij veel andere bestrijdingsmiddelen op fruit en groente is het wel de moeite waard.

Ook het populaire bad met zuiveringszout (natron) heeft grenzen. Een Amerikaanse laboratoriumstudie behandelde appels met twee bestrijdingsmiddelen en waste ze daarna met verschillende middelen. Een oplossing van zuiveringszout (10 gram per liter) verwijderde de resten op het oppervlak na 12 tot 15 minuten volledig, beter dan kraanwater of bleekoplossing. Een deel van de bestrijdingsmiddelen was echter al in de schil doorgedrongen en liet zich niet afwassen, bij de systemische werkzame stof duidelijk meer dan bij de niet-systemische [22]. In totaal liet zich zo ongeveer 80 procent van de ene en 96 procent van de andere werkzame stof verwijderen. De vaak genoemde „90 procent” geldt dus voor twee bepaalde werkzame stoffen op appels in het lab, niet voor alle bestrijdingsmiddelen.

  • Was fruit en groente kort voor het eten onder stromend water en wrijf daarbij of wrijf het droog met een doek.
  • Een bad met zuiveringszout kan resten op het oppervlak verder verminderen: ongeveer 10 gram (circa twee theelepels) op 1 liter water, 12 tot 15 minuten laten weken en daarna afspoelen. Onderzocht is dit tot nu toe voor appels [22].
  • Schillen verwijdert meer, maar kost vitaminen en plantaardige stoffen die direct onder de schil zitten [22].
  • Was na het schillen van citrusvruchten, bananen of mango’s je handen, zodat resten van de schil niet op het vruchtvlees komen.
  • Verwijder de buitenste bladeren van sla en kool.

Glyfosaat in bier en in voeding

Glyfosaat wordt steeds weer aangetoond in bier en andere levensmiddelen, maar in zeer kleine hoeveelheden. Toen in 2016 resten in 14 biermerken werden gemeld, rekende het Duitse BfR voor dat je zelfs bij de hoogste waarden dagelijks 1.000 liter bier zou moeten drinken om de toxicologische grenswaarde te bereiken. Het eigenlijke gezondheidsrisico van bier is volgens het BfR de alcohol, die al in veel kleinere hoeveelheden kankerverwekkend is [5].

Het Duitse BfR wijst erop dat moderne laboratoria stoffen in de kleinste sporen vinden. Dat een rest aantoonbaar is, is daarom nog geen teken van gevaar [5]. Resten tot het wettelijke maximumgehalte beschouwt het Duitse BfR als gezondheidskundig onbedenkelijk [1].

Noodgeval: onkruidverdelger ingeslikt of in het oog gekregen? Glyfosaathoudende spuitmiddelen zijn als concentraat gevaarlijk, vooral bij inslikken. Bel meteen de huisarts of de huisartsenpost, bij ernstige klachten 112. (Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum is alleen voor artsen bereikbaar. In Duitsland bel je het Giftnotruf van de deelstaat.) Houd de verpakking bij de hand en wek geen braken op. Bij spatten in het oog meteen enkele minuten met water spoelen.

Mythencheck: wat er over glyfosaat en bestrijdingsmiddelen wordt verteld

  • „Meer dan 99 procent van de Duitsers heeft glyfosaat in de urine.” Misleidend. Het cijfer komt uit een niet-representatieve meedoe-actie met sneltests. Officiële metingen vonden meetbaar glyfosaat bij 40 procent van de jongvolwassenen (2015) en 52 procent van de kinderen en jongeren (2014–2017), in zeer geringe hoeveelheden [2][3].
  • „Glyfosaat zit ook in biologische levensmiddelen.” Zelden. De biologische teelt mag geen chemisch-synthetische gewasbeschermingsmiddelen zoals glyfosaat gebruiken. Sporen zijn desondanks mogelijk, bijvoorbeeld door drift van het naburige veld, maar biologische producten zijn aantoonbaar veel minder vaak belast [20].
  • „Glyfosaat zit in de hele plant.” Klopt. Het werkt systemisch, wordt dus opgenomen en verspreid [9]. Daarom helpt wassen bij glyfosaat weinig.
  • „Glyfosaat komt uit uitlaatgassen van auto’s.” Daarvoor bestaat geen bewijs. De belangrijkste bron is voeding [19].
  • „Glyfosaat vernietigt de darmflora.” Niet bewezen. Er zijn aanwijzingen uit dierproeven, maar geen bewijs voor schade bij mensen door resten [16].
  • „Glyfosaat vervangt glycine en verzwakt bindweefsel en ontgifting.” Weerlegd [17].
  • „Glyfosaat sluist aluminium naar de hersenen.” Een hypothese zonder bewijs uit studies. Meer daarover in onze aflevering over aluminium.
  • „Glyfosaat schaadt de vruchtbaarheid en ongeboren kinderen.” Voor glyfosaat niet bewezen. De ECHA ziet de criteria voor indeling als reprotoxisch niet vervuld [11]. Voor andere bestrijdingsmiddelen kan dat anders zijn; dat moet per werkzame stof afzonderlijk worden getoetst.
  • „Zuiveringszout verwijdert 90 procent van alle bestrijdingsmiddelen.” Overdreven. Het verwijdert resten op het oppervlak, niet die in de schil [22].
  • „In Duitsland is glyfosaat sinds 2024 verboden.” Onjuist. Het is in de EU goedgekeurd tot 2033, in Duitsland wel sterk beperkt [12][23].

Zo verlaag je je inname van bestrijdingsmiddelen

  • Eet gevarieerd, zodat resten van afzonderlijke levensmiddelen zich niet opstapelen.
  • Geef de voorkeur aan biologisch waar het extra de moeite waard is: bij graan, peulvruchten en fruit of groente die je met schil eet.
  • Was fruit en groente vóór het eten onder stromend water en wrijf ze af, appels zo nodig in een bad met zuiveringszout.
  • Laat glyfosaat in je eigen tuin achterwege: wied onkruid, mulch, houd voegen vrij met een voegenkrabber of heet water.
  • Wie beroepsmatig spuit: draag beschermende uitrusting en volg de aanwijzingen op de verpakking nauwgezet op.
  • Eet niet minder fruit en groente. Het gezondheidsvoordeel is vele malen groter dan het risico van resten.

Als je geïnteresseerd bent in meer schadelijke stoffen in het dagelijks leven: ook microplastics in het lichaam hebben we bekeken. En hoe riskant bestrijdingsmiddelen in cannabisproducten zijn, lees je in ons artikel over de gezondheidsrisico’s van cannabis.

Veelgestelde vragen

Is glyfosaat gevaarlijk voor de gezondheid?

Via voeding volgens de huidige kennis niet. De inname ligt ver onder de ADI [11]. Voor mensen die jarenlang zelf spuiten, is een verhoogd lymfoomrisico omstreden [8][9]. Als concentraat ingeslikt is glyfosaat giftig.

Veroorzaakt glyfosaat kanker?

Dat is niet definitief opgehelderd. Het IARC classificeert glyfosaat als waarschijnlijk kankerverwekkend, de EU-autoriteiten niet. Het IARC beoordeelt het principiële gevaar, de autoriteiten het risico bij het daadwerkelijke gebruik. Het panel JMPR van WHO en FAO verwacht via voeding geen kankerrisico [5][7][11].

Hoe komt glyfosaat in het lichaam?

Vooral via levensmiddelen [19]. Daarvan wordt ongeveer 20 tot 30 procent via de darm opgenomen en snel via de urine uitgescheiden [1].

Hoe lang blijft glyfosaat in het lichaam?

Maar kort. Het wordt snel via de urine uitgescheiden [1]. In een studie daalden de waarden na de overstap op biologische voeding binnen drie dagen naar een laag niveau [19].

Is een urinetest op glyfosaat zinvol?

Nauwelijks. Hij laat alleen de inname van de laatste dagen zien, en er is geen grenswaarde vanaf waar een urinewaarde gevaarlijk zou zijn.

Helpt zuiveringszout tegen bestrijdingsmiddelen op fruit?

Gedeeltelijk. Een oplossing van zuiveringszout verwijderde in een laboratoriumproef resten op het oppervlak van appels volledig, maar niet die welke in de schil waren doorgedrongen [22]. Tegen glyfosaat, dat in de plant is verspreid, helpt het nauwelijks.

Is biologisch vrij van bestrijdingsmiddelen?

Niet altijd, maar meestal wel. Bij de controles in Beieren in 2023 was 88 procent van de biologische monsters zonder resten [20]. De biologische teelt mag slechts enkele, uitdrukkelijk toegelaten middelen gebruiken; glyfosaat hoort daar niet bij.

Is glyfosaat in Duitsland verboden?

Nee. Het is in de EU goedgekeurd tot 15 december 2033. In Duitsland is het in de huistuin op enkele oude toelatingen na verboden, en spuiten kort voor de oogst zelfs zonder uitzondering [12][23].

Veroorzaakt glyfosaat parkinson?

Voor glyfosaat is dat niet bewezen. Langdurig beroepsmatig werken met bestrijdingsmiddelen verhoogt echter wel het risico. Sinds augustus 2026 is parkinson door zelf toegepaste bestrijdingsmiddelen daarom in Duitsland erkend als beroepsziekte [26].

Is glyfosaat in bier gevaarlijk?

Nee. Volgens het Duitse BfR zou je zelfs bij de hoogste gemelde waarden dagelijks 1.000 liter bier moeten drinken om de toxicologische grenswaarde te bereiken [5].

Conclusie: glyfosaat in voeding is geen reden tot paniek, op de akker blijft het omstreden

Glyfosaat in de urine klinkt bedreigend, maar is vooral een teken dat het lichaam de stof snel uitscheidt. Officiële metingen laten geringe hoeveelheden zien; de inname via voeding ligt op enkele procenten van de toelaatbare hoeveelheid. Open is daarentegen of glyfosaat bij jarenlang beroepsmatig gebruik lymfomen bevordert, en de nieuwe Ramazzini-studie wordt nog getoetst. Voor beweringen over darmflora, glycine of mineralen bestaat bij mensen geen bewijs. Wie zijn inname van bestrijdingsmiddelen wil verlagen, kiest vaker voor biologisch, wast fruit en groente grondig en eet er vooral nog steeds ruim van.

Verder in deel 7 van de serie: PFAS in je lichaam: hoe gevaarlijk zijn eeuwige chemicaliën echt?

Citatievoorstel: gesundefakten.com (2026): Glyfosaat en bestrijdingsmiddelen in het lichaam: hoe gevaarlijk is dat echt? https://gesundefakten.com/nl/gezondheid/glyfosaat/

Bronnen

  1. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Glyphosat im Urin – Werte liegen weit unterhalb eines gesundheitlich bedenklichen Bereichs. Aktualisierte Stellungnahme Nr. 023/2013 van 29 juli 2013. bfr.bund.de (PDF).
  2. Conrad A, Schröter-Kermani C, Hoppe HW, Rüther M, Pieper S, Kolossa-Gehring M: Glyphosate in German adults – Time trend (2001 to 2015) of human exposure to a widely used herbicide. International Journal of Hygiene and Environmental Health 2017; 220(1): 8–16. PubMed.
  3. Lemke N, Murawski A, Schmied-Tobies MIH, Rucic E, Hoppe HW, Conrad A, Kolossa-Gehring M: Glyphosate and aminomethylphosphonic acid (AMPA) in urine of children and adolescents in Germany – Human biomonitoring results of the German Environmental Survey 2014–2017 (GerES V). Environment International 2021; 156: 106769. PubMed.
  4. Soukup ST, Merz B, Bub A, Hoffmann I, Watzl B, Steinberg P, Kulling SE: Glyphosate and AMPA levels in human urine samples and their correlation with food consumption: results of the cross-sectional KarMeN study in Germany. Archives of Toxicology 2020; 94(5): 1575–1584. PubMed.
  5. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Populäre Missverständnisse, Meinungen und Fragen im Zusammenhang mit der Risikobewertung des BfR zu Glyphosat. Mitteilung Nr. 013/2016 van 19 mei 2016. bfr.bund.de (PDF).
  6. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Einschätzung zu Gehalten von Glyphosat in Muttermilch und Urin. Mitteilung Nr. 019/2015 van 26 juni 2015. bfr.bund.de (PDF).
  7. International Agency for Research on Cancer (IARC): IARC Monographs Volume 112: evaluation of five organophosphate insecticides and herbicides; Q&A on Glyphosate. 2015. iarc.who.int.
  8. Andreotti G, Koutros S, Hofmann JN et al.: Glyphosate Use and Cancer Incidence in the Agricultural Health Study. Journal of the National Cancer Institute 2018; 110(5): 509–516. PMC.
  9. Zhang L, Rana I, Shaffer RM, Taioli E, Sheppard L: Exposure to glyphosate-based herbicides and risk for non-Hodgkin lymphoma: A meta-analysis and supporting evidence. Mutation Research/Reviews in Mutation Research 2019; 781: 186–206. PubMed.
  10. European Food Safety Authority (EFSA): Peer review of the pesticide risk assessment of the active substance glyphosate. EFSA Journal 2023; 21(7): e08164. PMC.
  11. Europäische Kommission, Generaldirektion Gesundheit und Lebensmittelsicherheit: Renewal report for the active substance glyphosate (PLAN/2023/1497, rev. 2). 2023. food.ec.europa.eu (PDF).
  12. Europäische Kommission: Glyphosate – Renewal of approval; Uitvoeringsverordening (EU) 2023/2660 van 28 november 2023. food.ec.europa.eu.
  13. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Tierversuchsstudie zu Glyphosat und Krebs: Detaillierte Analyse erforderlich. Mitteilung Nr. 027/2025 van 22 juli 2025. bfr.bund.de (PDF).
  14. Panzacchi S, Tibaldi E, De Angelis L et al.: Carcinogenic effects of long-term exposure from prenatal life to glyphosate and glyphosate-based herbicides in Sprague-Dawley rats. Environmental Health 2025; 24(1): 36. PubMed.
  15. Williams GM, Kroes R, Munro IC: Safety evaluation and risk assessment of the herbicide Roundup and its active ingredient, glyphosate, for humans. Regulatory Toxicology and Pharmacology 2000; 31(2): 117–165. Ingetrokken in december 2025. doi.org.
  16. Mesnage R, Teixeira M, Mandrioli D et al.: Use of Shotgun Metagenomics and Metabolomics to Evaluate the Impact of Glyphosate or Roundup MON 52276 on the Gut Microbiota and Serum Metabolome of Sprague-Dawley Rats. Environmental Health Perspectives 2021; 129(1): 017005. PubMed.
  17. Antoniou MN, Nicolas A, Mesnage R, Biserni M, Rao FV, Martin CV: Glyphosate does not substitute for glycine in proteins of actively dividing mammalian cells. BMC Research Notes 2019; 12: 494. PMC.
  18. Bundesministerium für Arbeit und Soziales (BMAS): Aktualisierte wissenschaftliche Empfehlung zur Berufskrankheit „Parkinson-Syndrom durch Pestizide“ (Beschluss des Ärztlichen Sachverständigenbeirats van 16 september 2025). bmas.de.
  19. Fagan J, Bohlen L, Patton S, Klein K: Organic diet intervention significantly reduces urinary glyphosate levels in U.S. children and adults. Environmental Research 2020; 189: 109898. PubMed.
  20. Bayerisches Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL): Pflanzenschutzmittelrückstände bei pflanzlichen Bio-Lebensmitteln, Untersuchungsergebnisse 2023. lgl.bayern.de.
  21. Baudry J, Assmann KE, Touvier M et al.: Association of Frequency of Organic Food Consumption With Cancer Risk: Findings From the NutriNet-Santé Prospective Cohort Study. JAMA Internal Medicine 2018; 178(12): 1597–1606. PubMed.
  22. Yang T, Doherty J, Zhao B, Kinchla AJ, Clark JM, He L: Effectiveness of Commercial and Homemade Washing Agents in Removing Pesticide Residues on and in Apples. Journal of Agricultural and Food Chemistry 2017; 65(44): 9744–9752. PubMed.
  23. Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie: Information zur Anwendung von Glyphosat nach Pflanzenschutz-Anwendungsverordnung, Stand 30 juli 2024. landwirtschaft.sachsen.de (PDF).
  24. Umweltbundesamt (UBA): Neue UBA-Untersuchung zu Glyphosat – Glyphosat-Nachweis in Urinproben. umweltbundesamt.de.
  25. European Food Safety Authority (EFSA): 1st Working Group meeting on Global Glyphosate Study, 10 December 2025, minutes agreed on 11 March 2026. efsa.europa.eu (PDF).
  26. Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung (DGUV): Parkinson durch Pestizide ist neue Berufskrankheit. DGUV Kompakt, Prävention 5/2026. dguv.de.